{"id":98075,"date":"2022-09-02T17:09:43","date_gmt":"2022-09-02T15:09:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=98075"},"modified":"2022-09-01T19:37:48","modified_gmt":"2022-09-01T17:37:48","slug":"11-09-68","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=98075","title":{"rendered":"Nie mieli\u015bmy szans wygra\u0107 wojny z Niemcami, ale mogli\u015bmy j\u0105 sensowniej rozegra\u0107"},"content":{"rendered":"

Dr hab. Aleksander Wo\u017any: – Niemiecki gen. Wilhelm Adam, patrz\u0105c na map\u0119, powiedzia\u0142 wprost sojuszniczemu dyplomacie w Berlinie, \u017ce na miejscu polskiego szefa Sztabu Generalnego nie przespa\u0142by spokojnie ani jednej nocy. Na zdj\u0119ciu polscy \u017co\u0142nierze w niemieckiej niewoli, wrzesie\u0144 1939 r. (Bundesarchiv, Bild 183-E10750 \/ Hoffmann \/ CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 DE , via Wikimedia Commons)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Nie mieli\u015bmy szans wygra\u0107 wojny z Niemcami, ale mogli\u015bmy j\u0105 sensowniej rozegra\u0107<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Andrzej Brzeziecki<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wojsko Polskie sta\u0107 by\u0142o na sformowanie jednej brygady motorowo-pancernej. Druga by\u0142a tworzona w czerwcu, a jej dow\u00f3dca p\u0142k Stefan Rowecki nie mia\u0142 nawet prawa jazdy.<\/strong><\/span><\/h4>\n
\n
Rozmowa z dr. hab. Aleksandrem Wo\u017anym, historykiem i politologiem<\/h5>\n
Andrzej Brzeziecki: W marcu 1939 r. jeden z agent\u00f3w Jana Henryka \u017bychonia z Ekspozytury 3 informowa\u0142 o niemieckiej delegacji z Franzem von Papenem na czele, kt\u00f3ra przyby\u0142a do Moskwy na rozmowy. Wkr\u00f3tce sygna\u0142\u00f3w o zbli\u017ceniu obu pa\u0144stw by\u0142o wi\u0119cej, a jednak Warszawa je bagatelizowa\u0142a. Dlaczego?<\/strong><\/h5>\n

.<\/p>\n

Dr hab. Aleksander Wo\u017any:<\/b> \u017bycho\u0144 wspomina\u0142 o tym w sprawozdaniu we Francji<\/a> w listopadzie 1939 r. \u2013 meldunku nie widzia\u0142em w archiwach. By\u0142a to istotna informacja jak wiele innych, kt\u00f3re pozyskiwa\u0142 wywiad na temat relacji Berlin – Moskwa. \u017bycho\u0144 kierowa\u0142 wa\u017cn\u0105 ekspozytur\u0105 zachodniego wywiadu p\u0142ytkiego. Jego sprawozdania, raporty i informacje trafia\u0142y do Samodzielnego Referatu Studi\u00f3w \u201eNiemcy” i je\u015bli np. po konfrontacji z innymi doniesieniami nie uznano ich za wa\u017cne, nie by\u0142y przekazywane wy\u017cej.<\/span><\/p>\n

\"Franz<\/p>\n

Franz von Papen (1879-1969) – konserwatywny polityk niemiecki (Partia Centrum) i dyplomata<\/span>  <\/em><\/span>Bundesarchiv, Bild 183-1988-0113-500 \/ CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 DE , via Wikimedia Common<\/em><\/span>s<\/span><\/div>\n
W maju pp\u0142k Antoni Szyma\u0144ski, attach\u00e9 wojskowy w Berlinie, po rozmowie z gen. Karlem Bodenschatzem informowa\u0142 o mo\u017cliwo\u015bci porozumienia Hitlera ze Stalinem. Genera\u0142 ostrzega\u0142, \u017ce Hitler got\u00f3w jest si\u0119 sprzymierzy\u0107 z samym diab\u0142em.<\/strong><\/h5>\n

– Genera\u0142 Karl Bodenschatz ujawni\u0142 celowo t\u0119 informacj\u0119. Szyma\u0144ski wys\u0142a\u0142 natychmiast depesz\u0119 szyfrow\u0105 i wtedy zareagowano: zosta\u0142 wezwany do Warszawy. Niestety, szef Sztabu G\u0142\u00f3wnego gen. Wac\u0142aw Stachiewicz mu nie uwierzy\u0142. Marsza\u0142ek Edward \u015amig\u0142y-Rydz, generalny inspektor Si\u0142 Zbrojnych, nakaza\u0142 jednak sprawdzenie tej informacji wywiadom zachodniemu i wschodniemu. Meldunki nap\u0142yn\u0119\u0142y, ale nie wywo\u0142a\u0142y zaniepokojenia. Z biegiem czasu przesta\u0142y by\u0107 pierwszoplanowe dla kierownictwa wojska.<\/span><\/p>\n

Niemcy d\u0142ugi czas pozyskiwali Polsk\u0119 do wsp\u00f3lnej wojny ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim. St\u0105d cz\u0119ste wizyty m.in. Hermanna G\u00f6ringa w Polsce. Towarzyszy\u0142o im wiele gest\u00f3w, np. podarowanie prezydentowi RP i generalnemu inspektorowi specjalnych samochod\u00f3w. W ko\u0144cu na pocz\u0105tku 1939 r. Adolf Hitler w rozmowach z ministrem J\u00f3zefem Beckiem usztywni\u0142 negocjacyjne stanowisko. Wypowiedzenie deklaracji z 1934 r. nast\u0105pi\u0142o po ujawnieniu brytyjskich gwarancji.<\/span><\/p>\n

Jaki wp\u0142yw mia\u0142y informacje Oddzia\u0142u II SG na polityk\u0119 J\u00f3zefa Becka? Szyma\u0144ski nawet rozmawia\u0142 z szefem polskiej dyplomacji.<\/h5>\n

– Jad\u0105c z nim w poci\u0105gu w maju 1939 r., informowa\u0142, \u017ce Wehrmacht osi\u0105gn\u0105\u0142 gotowo\u015b\u0107 marszow\u0105. Minister Beck mia\u0142 te\u017c informacje z plac\u00f3wek dyplomatycznych. Cho\u0107by plac\u00f3wka w Oslo meldowa\u0142a, \u017ce Niemcy doprowadz\u0105 do porozumienia z Moskw\u0105. Tym informacjom Beck te\u017c nie dawa\u0142 jednak wiary. W kontek\u015bcie stosunk\u00f3w ze wschodnim s\u0105siadem opiera\u0142 si\u0119 na informacjach ambasadora w Moskwie Wac\u0142awa Grzybowskiego, kt\u00f3re by\u0142y uspokajaj\u0105ce. W maju 1939 r. pojawi\u0142 si\u0119 nagle przejazdem w Polsce zast\u0119pca ludowego komisarza spraw zagranicznych W\u0142adimir Potiomkin, kt\u00f3ry zapewnia\u0142 Becka, \u017ce Zwi\u0105zek Sowiecki jest przyja\u017anie nastawiony do Polski. Ma\u0142o tego \u2013 2 czerwca Moskwa przys\u0142a\u0142a do Warszawy nowego ambasadora Niko\u0142aja Szaronowa. Poprzednik przed dwoma laty zosta\u0142 odwo\u0142any – pad\u0142 ofiar\u0105 czystki – i plac\u00f3wka by\u0142a nieobsadzona. W MSZ zinterpretowano to jako gest przyjazny i starania o unormowanie dwustronnych stosunk\u00f3w. Beck w to wierzy\u0142.<\/span><\/p>\n

\"W\u0142adimir<\/p>\n

W\u0142adimir Potiomkin (1874-1946) – radziecki dyplomata i historyk, pose\u0142 w Atenach, Rzymie, Pary\u017cu, w latach 1937-40 zast\u0119pca ludowego komisarza spraw zagranicznych ZSRR<\/span>  Agence de presse Meurisse, Public domain<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
\n
Biografowie Becka Marek Kornat i Mariusz Wo\u0142os pisz\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bciwie nie wiadomo, jak kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy Beckiem a Oddzia\u0142em II, ale to raczej wywiad sugerowa\u0142 si\u0119 ocenami MSZ. Zgadza si\u0119 pan z tym?<\/strong><\/h5>\n

– Nie. Problem jest skomplikowany. Widzia\u0142em dokumenty opracowane przez pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby konsularnej i dyplomatycznej w archiwach wojskowych. Nie przypuszczam, by Oddzia\u0142 II SG sugerowa\u0142 si\u0119 ocenami MSZ. Wywiad powinien dostarczy\u0107 informacji do podejmowania wa\u017cnych decyzji wojskowych i politycznych. Przypomn\u0119, \u017ce bez wsparcia MSZ nie by\u0142oby mo\u017cliwe odbudowanie wywiadu zachodniego w 1934 r., czyli po aresztowaniu Jerzego Sosnowskiego. Referaty studyjne korzysta\u0142y z raport\u00f3w politycznych, gospodarczych, prasowych, konsularnych i z ambasad za po\u015brednictwem attach\u00e9. Niekiedy w rozdzielnikach MSZ i Oddzia\u0142u II SG mo\u017cna natrafi\u0107 na wskazania co do wzajemnego przesy\u0142ania opracowa\u0144 lub sprawozda\u0144. Istnia\u0142y te\u017c kana\u0142y nieformalne lub przyjacielskie w plac\u00f3wkach MSZ. Obie instytucje wi\u0119c wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y.<\/span><\/p>\n

Wiadomo ze \u017ar\u00f3de\u0142 po\u015brednich, \u017ce w 1939 r. Beck rozmawia\u0142 z generalnym inspektorem na temat stanu armii. By\u0142 z tych rozm\u00f3w zadowolony. Ale co z tego, je\u015bli informacje od p\u0142k. Szyma\u0144skiego uznawa\u0142 za przesadzone!<\/span><\/p>\n

Ku zaskoczeniu opinii mi\u0119dzynarodowej 23 sierpnia 1939 r. oficjalnie podpisano jawny pakt Ribbentrop-Mo\u0142otow. Czy z tego faktu mo\u017cna by\u0142o wysnu\u0107 dalej id\u0105ce wnioski co do zmowy dw\u00f3ch mocarstw?<\/strong><\/h5>\n

– Szyma\u0144ski meldowa\u0142, \u017ce do wojny z III Rzesz\u0105 dojdzie latem i je\u015bli do tego dodamy informacje o rozmowach niemiecko-sowieckich tak\u017ce na temat podzia\u0142u stref w Europie Wschodniej, to mo\u017cna by\u0142o wiele wydedukowa\u0107. Nikt przecie\u017c nie podpisuje takiego paktu bez spodziewanych korzy\u015bci. Zaraz po 23 sierpnia agencje niemieckie komunikowa\u0142y m.in. Depresion in Warschau. Wywiad zachodni i KOP oraz Policja Pa\u0144stwowa odnotowa\u0142y niepokoje we wschodniej Galicji. Niemcy, kt\u00f3rzy dotychczas powstrzymywali Ukrai\u0144c\u00f3w, teraz zach\u0119cali do siania niepokoj\u00f3w i dywersji.<\/span><\/p>\n

Amerykanie i Francuzi szybko dowiedzieli si\u0119 o tajnym za\u0142\u0105czniku do paktu, Polacy nie\u2026 Wspomniani biografowie Becka twierdz\u0105, \u017ce wywiad nie m\u00f3g\u0142 zdoby\u0107 takiej informacji, bo \u201etajemnicy paktu Hitler-Stalin nie mog\u0142a zdoby\u0107 \u017cadna s\u0142u\u017cba wywiadowcza w\u0142asnym wysi\u0142kiem”. To prawda?<\/strong><\/h5>\n

– Pytanie tylko, co by ta wiedza o tajnym porozumieniu zmieni\u0142a?<\/span><\/p>\n

Wywiad polski ju\u017c 22 sierpnia 1939 r. otrzyma\u0142 informacje z Pary\u017ca z plac\u00f3wki Lecomte, \u017ce \u201eprzyjaciele” co\u015b wiedz\u0105.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Wiele lat po wojnie pracownik niemieckiej ambasady w Moskwie Hans von Herwarth opisa\u0142, \u017ce 24 sierpnia pokaza\u0142 ameryka\u0144skiemu dyplomacie pakt wraz za\u0142\u0105cznikiem. Wcze\u015bniej jednak rozmawia\u0142 z francuskim dyplomat\u0105, kt\u00f3rego ostrzeg\u0142 o mo\u017cliwo\u015bci dwustronnych rozm\u00f3w. O tym, co pisa\u0142a prasa niemiecka, generalny inspektor wiedzia\u0142 z codziennych przegl\u0105d\u00f3w, ale nie podejmowa\u0142 decyzji. Rozwini\u0119cie Armii Czerwonej by\u0142o znane od jesieni 1938 r., gdy WP zajmowa\u0142o Zaolzie. O sytuacji nadgranicznej meldowa\u0142 wywiad KOP. Ale przed 17 wrze\u015bnia 1939 r. kierownik Referatu \u201eWsch\u00f3d” kpt. Jerzy Niezbrzycki nie przekazywa\u0142 \u017cadnych niepokoj\u0105cych informacji.<\/span><\/p>\n

\"Pierwszy<\/p>\n

Pierwszy z lewej: Hans von Herwarth (1904-99) – niemiecki dyplomata i wojskowy. Zdj\u0119cie z 1987 r.<\/span>  Bundesarchiv, B 145 Bild-F075055-0012 \/ Schaack, Lothar \/ CC-BY-SA, CC BY-SA 3.0 DE, via Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
\n
Dlaczego?<\/strong><\/h5>\n

– Zaj\u0119ty by\u0142 czym innym i nie pilnowa\u0142 spraw s\u0142u\u017cbowych. W tym czasie trwa\u0142 proces mjr. Jerzego Sosnowskiego. Kapitan Niezbrzycki by\u0142 tam bieg\u0142ym, cho\u0107 o pracy w Niemczech niewiele wiedzia\u0142. Kierownik studyjnego Referatu \u201eRosja” pp\u0142k dypl. Olgierd Giedroy\u0107 poda\u0142, \u017ce o pakcie dowiedzia\u0142 si\u0119 z prasy!<\/span><\/p>\n

Czyli do ko\u0144ca nie zak\u0142adano interwencji ZSRR, cho\u0107 m.in. wywiad KOP ostrzega\u0142 o ruchach wojsk przy granicy.<\/strong><\/h5>\n

– W planie mobilizacyjnym wywiadu by\u0142a miejscowo\u015b\u0107 Wasylkowice, le\u017c\u0105ca 12 km od granicy sowieckiej, dyslokowano tam rzut ci\u0119\u017cki Oddzia\u0142u II Sztabu Naczelnego Wodza. C\u00f3\u017c tu doda\u0107? Dyslokowano tam o\u015brodki zapasowe dla jednostek rezerwowych. We wrze\u015bniu ambasador Szaronow zosta\u0142 wezwany do kraju i zapewnia\u0142 Becka, \u017ce b\u0119dzie zach\u0119ca\u0107 w\u0142adze do udzielenia Polsce pomocy materia\u0142owej. Z aprobat\u0105 ministra wyjecha\u0142 z nim oficer \u0142\u0105cznikowy WP. Naczelny W\u00f3dz ze sztabem byli przekonani, \u017ce Zwi\u0105zek Sowiecki nie uderzy.<\/span><\/p>\n

6 wrze\u015bnia 1939 r. Niezbrzycki mia\u0142 jednak wyrazi\u0107 obaw\u0119, \u017ce Sowieci wejd\u0105 do gry.<\/strong><\/h5>\n

– Co mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107 tego dnia? Nic. Wywiad KOP informowa\u0142 tu\u017c przed 17 wrze\u015bnia, \u017ce s\u0142ycha\u0107 ci\u0119cie drut\u00f3w kolczastych na granicy. Zn\u00f3w brak reakcji.<\/span><\/p>\n

\"Gauleiter<\/em><\/p>\n

Gauleiter NSDAP na Pomorzu Albert Forster wizytuje zdobyty Tczew, 6 wrze\u015bnia 1939. <\/span>  <\/span>Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/span>.<\/span><\/em><\/div>\n
\n
Wr\u00f3\u0107my do wiosny i lata 1939 r. Afera Sosnowskiego poci\u0105gn\u0119\u0142a za sob\u0105 powa\u017cne zmiany personalne w Oddziale II. To nie mog\u0142o pom\u00f3c pracy wywiadu.<\/strong><\/h5>\n

– Rzeczywi\u015bcie. Stanowiska straci\u0142o 12 oficer\u00f3w, m.in. szef Oddzia\u0142u II SG p\u0142k dypl. Tadeusz Pe\u0142czy\u0144ski, szef Wydzia\u0142u IIa Stefan Mayer, kierownik Referatu \u201eZach\u00f3d” mjr dr Adam \u015awitkowski. By\u0142o to wynikiem raportu komisji gen. Tadeusza Kutrzeby.<\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy historycy w\u0105tpi\u0105 w jego istnienie.<\/strong><\/h5>\n

– Nie ma go w archiwach, ale generalny inspektor nie m\u00f3g\u0142 podj\u0105\u0107 takich decyzji personalnych na podstawie ustnej rekomendacji. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od grypsu mjr. Sosnowskiego, kt\u00f3rego kontrwywiad nielegalnie przetrzymywa\u0142, po tym jak Niemcy go wymienili na swoich szpieg\u00f3w. Dotar\u0142 on do marsza\u0142ka \u015amig\u0142ego, kt\u00f3ry nakaza\u0142 zbadanie sprawy i wym\u00f3g\u0142 proces majora. W pierwszej instancji wyrok by\u0142 skazuj\u0105cy, oficer si\u0119 odwo\u0142ywa\u0142. Tymczasem wywiad przej\u0105\u0142 p\u0142k dypl. Marian Smole\u0144ski. Jednak Stefan Mayer dalej doradza\u0142 swemu nast\u0119pcy, pu\u0142kownikowi Wilhelmowi Heinrichowi.<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pca \u015awitkowskiego, major Tadeusz Szumowski, zacz\u0105\u0142 od objazdowego przej\u0119cia plac\u00f3wek w Europie. Na pocz\u0105tku marca 1939 r. w wagonie restauracyjnym z Wiednia do Lipska pods\u0142ucha\u0142 rozmow\u0119 oficer\u00f3w SS, kt\u00f3rzy wspomnieli, \u017ce 15 marca Wehrmacht wkroczy do Pragi. Natychmiast wys\u0142a\u0142 depesz\u0119, kt\u00f3r\u0105 oceniono jako przejaw panikarstwa. Po potwierdzeniu Sztab G\u0142\u00f3wny by\u0142 w szoku, ale Oddzia\u0142 II SG teraz otrzyma\u0142 niemal nieograniczone fundusze na prowadzenie wywiadu. Po\u015bpiesznie opracowano wytyczne do organizacji sieci strategicznej i operacyjnej. Dobrym pomys\u0142em, jeszcze mjr. \u015awitkowskiego, by\u0142o utworzenie szeregu plac\u00f3wek limitrofowych w pa\u0144stwach s\u0105siaduj\u0105cych z III Rzesz\u0105.<\/span><\/p>\n

Polacy dok\u0142adnie rozpoznali niemieckie przygotowania do wojny?<\/strong><\/h5>\n

– Tak, wystarczaj\u0105co dok\u0142adnie. Wywiad meldowa\u0142 od lata 1939 r. o wzmo\u017conych ruchach jednostek Wehrmachtu wzd\u0142u\u017c polskich granic. Referat \u201eZach\u00f3d” po 1934 r. zbiera\u0142 informacje na podstawie osobistych obserwacji oficer\u00f3w i wielu innych \u017ar\u00f3de\u0142. Taka praca wyklucza\u0142a pomy\u0142ki dyslokacyjne. Oficerowie znali j\u0119zyk, ko\u0144czyli niemieckie lub austriackie szko\u0142y, walczyli na frontach Wielkiej Wojny. Na przyk\u0142ad Szcz\u0119sny-Choynacki \u015bledzi\u0142 kolumny pancerne i zmotoryzowane, notowa\u0142 ich numery i znaki taktyczne.<\/span><\/p>\n

Zewsz\u0105d do zachodniej centrali wywiadu nap\u0142ywa\u0142y informacje o koncentracji nad polsk\u0105 granic\u0105 jednostek taktycznych r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w wojsk.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

25 sierpnia otrzymano meldunek, \u017ce dywizje pancerne dosta\u0142y wojenne kody i pasma radiowe. Agresj\u0119 zwiastowa\u0142y pozyskane karty mobilizacyjne z miejscem stawiennictwa, np. Pozna\u0144. \u015awiadczy\u0142o to o pewno\u015bci zwyci\u0119stwa. Dynamiczny por. Marian D\u0142ugo\u0142\u0119cki z plac\u00f3wki wywiadu w Breslau (Wroc\u0142aw) urwa\u0142 si\u0119 obserwacji Gestapo, dotar\u0142 do Berlina i przekaza\u0142 pp\u0142k. Szyma\u0144skiemu informacj\u0119 o koncentracji oddzia\u0142\u00f3w pancernych w rejonie Kreuzburga (Kluczborka) i transportach nowych czo\u0142g\u00f3w przez Oppeln (Opole) do granicy pa\u0144stwowej. Ten i wiele innych meldunk\u00f3w sk\u0142ada\u0142o si\u0119 na w miar\u0119 dok\u0142adny obraz niemieckiej koncentracji.<\/span><\/p>\n

Niemcy pod koniec sierpnia 1939 r. nie kryli si\u0119 z maskowaniem jednostek taktycznych. Mieli przewag\u0119 materia\u0142owo-sprz\u0119tow\u0105. Na Pomorzu koncentracj\u0119 do agresji, zamiast agent\u00f3w Ekspozytury 3, obserwowali pp\u0142k A. Szyma\u0144ski i radca Stefan Lubomirski. S\u0142u\u017cba w wywiadzie w tamtym czasie obfitowa\u0142a w dramatyczne przypadki. W pobli\u017cu Berlina na samoch\u00f3d polskiego oficera najecha\u0142 w\u00f3z obserwacyjny Gestapo. W Breslau porucznik D\u0142ugo\u0142\u0119cki uskoczy\u0142 przed uderzeniem.<\/span><\/p>\n

Rozpoznanie by\u0142o dobre, ale wed\u0142ug pana jeszcze w sierpniu 1939 r. marsza\u0142ek Rydz  -\u015amig\u0142y nawet nie wyobra\u017ca\u0142 sobie rozwoju przysz\u0142ej sytuacji wojennej.<\/h5>\n

– Musia\u0142 mie\u0107 wyobra\u017cenie! Zaakceptowa\u0142 jednak liniowe dyslokowanie armii wzd\u0142u\u017c granic z III Rzesz\u0105. P\u0142ytka obrona by\u0142a \u0142atwa do prze\u0142amania. To najlepszy dow\u00f3d, \u017ce zignorowa\u0142 informacje Referatu \u201eZach\u00f3d” zwiastuj\u0105ce kierunki uderze\u0144. Jeszcze w maju 1939 r. wyrazi\u0142 zgod\u0119 na brak ograniczonej \u201eszczero\u015bci” w rozmowach negocjacyjnych z delegacj\u0105 brytyjsk\u0105. B\u0142\u0119dna by\u0142a decyzja dyslokacji Korpusu Interwencyjnego do \u201eszachowania” Wolnego Miasta Gda\u0144ska. Generalny inspektor nie s\u0142ucha\u0142 sugestii gen. Tadeusza Kutrzeby w kwestiach operacyjnych i \u0142\u0105czno\u015bci w WP. To nie jest tak, \u017ce z perspektywy czasu \u0142atwo krytykowa\u0107 przyw\u00f3dc\u00f3w II RP. Beck mia\u0142 dost\u0119p do informacji, a marsz. Rydz -\u015amig\u0142y zna\u0142 pot\u0119g\u0119 niemieck\u0105, wyposa\u017cenie Wehrmachtu, doktryn\u0119 u\u017cycia, kierunki natar\u0107. Nie wyzyska\u0142 wiedzy, kt\u00f3r\u0105 dostarczy\u0142 wywiad. Wygra\u0107 wojny nie mieli\u015bmy szans, mogli\u015bmy j\u0105 sensowniej rozegra\u0107.<\/span><\/p>\n

A co m\u00f3g\u0142 w\u0142a\u015bciwie zrobi\u0107? Przecie\u017c III Rzesza by\u0142a pot\u0119g\u0105 gospodarcz\u0105, a Polska by\u0142a biedna.<\/strong><\/h5>\n

– Latem 1939 r. ju\u017c nic nie mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107. Obowi\u0105zywa\u0142 plan \u201eZach\u00f3d”. Od 1936 r. kierownictwo wojska uczyni\u0142o du\u017co, by modernizowa\u0107 armi\u0119. Jednak wci\u0105\u017c opierano si\u0119 na piechocie i kawalerii. Istnia\u0142o silne lobby dla 11 brygad kawalerii, kt\u00f3ra by\u0142a niezwykle kosztown\u0105 broni\u0105. Zacofanie armii wynika\u0142o z ub\u00f3stwa pa\u0144stwa. Wojsko Polskie sta\u0107 by\u0142o na sformowanie jednej brygady motorowo-pancernej. Druga by\u0142a tworzona w czerwcu, jej dow\u00f3dca p\u0142k Stefan Rowecki nie mia\u0142 prawa jazdy… Niemiecki gen. Wilhelm Adam, patrz\u0105c na map\u0119, powiedzia\u0142 wprost sojuszniczemu dyplomacie w Berlinie, \u017ce na miejscu polskiego szefa Sztabu Generalnego nie przespa\u0142by spokojnie ani jednej nocy. Czechy nie istnia\u0142y od po\u0142owy marca, a S\u0142owacja by\u0142a od Niemiec<\/a> uzale\u017cniona. Generalny inspektor czeka\u0142 trzy miesi\u0105ce i dopiero w lipcu nakaza\u0142 sformowa\u0107 Armi\u0119 \u201eKarpaty”. Oddzia\u0142 II sztabu Armii \u201eKrak\u00f3w” meldowa\u0142 systematycznie, \u017ce na S\u0142owacji oddzia\u0142y robocze Wehrmachtu buduj\u0105 drogi dofrontowe do granicy z Polsk\u0105. Inna sprawa, \u017ce obszar S\u0142owacji niemal do ostatnich dni podlega\u0142 Referatowi \u201eWsch\u00f3d”, kt\u00f3ry nie informowa\u0142 o zagro\u017ceniu z po\u0142udnia. Oficerowie referatu nie znali j\u0119zyka niemieckiego, struktury, oznacze\u0144 taktycznych itp.<\/span><\/p>\n

\"Mapa
\nMapa Europy w 1939 r. przed niemieck\u0105 napa\u015bci\u0105 na Polsk\u0119<\/span>  Various, Public domain<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Za to Referat \u201eWsch\u00f3d” lokowa\u0142 XIX Korpus Pancerny s\u0142ynnego potem gen. Heinza Guderiana na Morawach.<\/strong><\/h5>\n

– To jedna z wi\u0119kszych kompromitacji referatu wschodniego. Kierownik Referatu \u201eZach\u00f3d” mjr T. Szumowski twierdzi\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas, \u017ce by\u0142 to b\u0142\u0105d dyslokacyjny, gdy\u017c mia\u0142 informacje, i\u017c oficerowie 3. Dywizji Pancernej maj\u0105 stawi\u0107 si\u0119 na sztabowe \u0107wiczenia aplikacyjne w Prusach Wschodnich. Szef sztabu gen. Wac\u0142aw Stachiewicz nie przyjmowa\u0142 do ko\u0144ca tej informacji do wiadomo\u015bci. XIX Korpus Pancerny rozbi\u0142 we wrze\u015bniu 1939 r. Armi\u0119 \u201ePomorze”.<\/span><\/p>\n

Jan Henryk \u017bycho\u0144 te\u017c nie wiedzia\u0142 o tym korpusie, cho\u0107 koncentrowa\u0142 si\u0119 on na terenie, kt\u00f3ry mia\u0142a obserwowa\u0107 ekspozytura w Bydgoszczy.<\/strong><\/h5>\n

– To jeden z wi\u0119kszych jego b\u0142\u0119d\u00f3w operacyjnych. Podobnie jak niedostrze\u017cenie przygotowa\u0144 do akcji dywersyjnej w Bydgoszczy, chocia\u017c za kontrwywiadowcze rozpoznanie obszaru odpowiada\u0142 SRI w Toruniu. \u017bycho\u0144, \u015bwietny oficer wywiadu, dzia\u0142a\u0142 zdecydowanie ofensywnie, mia\u0142 agent\u00f3w w niekt\u00f3rych centralnych urz\u0119dach wojskowych III Rzeszy i odnosi\u0142 sukcesy. Jednak zaniedba\u0142 przedpole operacyjne. Major Szumowski i referat studyjny z jego sprawozda\u0144 i meldunk\u00f3w nie wychwycili informacji, \u017ce na Pomorzu Zachodnim koncentrowa\u0142 si\u0119 XIX Korpus Pancerny. Dow\u00f3dca Armii \u201ePomorze” genera\u0142 W\u0142adys\u0142aw Borntowski by\u0142 skazany na Ekspozytur\u0119 3. M\u00f3g\u0142 stawia\u0107 jej pytania w kontek\u015bcie koncentracji jednostek Wehrmachtu przed agresj\u0105.<\/span><\/p>\n

A co Niemcy wiedzieli o polskim wojsku?<\/strong><\/h5>\n

– Rozpoznanie jednostek polskich by\u0142o znacznie s\u0142absze. Potwierdza to mapa operacyjna OKH z 31 sierpnia 1939 r. Abwehra mia\u0142a nieograniczone fundusze, pozyskiwa\u0142a informator\u00f3w m.in. w\u015br\u00f3d mniejszo\u015bci niemieckiej. S\u0142absze rozpoznanie nie mia\u0142o jednak wi\u0119kszego znaczenia w zwi\u0105zku z olbrzymi\u0105 przewag\u0105 sprz\u0119towo-materia\u0142ow\u0105 Wehrmachtu. Nie wp\u0142yn\u0119\u0142o na przebieg wojny we wrze\u015bniu 1939 r. Z dokument\u00f3w agencyjnych wiadomo, \u017ce niemieccy oficerowie rezerwy w czasie odczyt\u00f3w uniwersyteckich oceniali \u017co\u0142nierza polskiego wysoko ze wzgl\u0119du na wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 fizyczn\u0105. Podkre\u015blano dobre wyszkolenie taktyczne oddzia\u0142\u00f3w, ale s\u0142ab\u0105 techniczn\u0105 liniow\u0105 i zaopatrzeniow\u0105 mobilno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Uzbrojenie armii polskiej by\u0142o prymitywniejsze od czeskiej.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Og\u00f3lna ocena: \u201ePolska w stosunku do Niemiec jest prawie bezbronna. Polak m\u00f3g\u0142by wprawdzie zas\u0142oni\u0107 Niemcy przed rosyjsk\u0105 inwazj\u0105”<\/span>.<\/p>\n

\n

Dr hab. prof. nadzw. Aleksander Wo\u017any<\/b> – jest historykiem i politologiem. Wyk\u0142ada\u0142 na Uniwersytecie Opolskim i Pedagogicznym w Krakowie. Specjalizuje si\u0119 w historii najnowszej i wojskowo\u015bci (w tym wywiadu wojskowego). Wcze\u015bniej kierowa\u0142 Muzeum Czynu Powsta\u0144czego (G\u00f3ra \u015awi\u0119tej Anny). Wyda\u0142 m.in. “Niemieckie przygotowania do wojny z Polsk\u0105 w ocenach polskich naczelnych w\u0142adz wojskowych w latach 1933-1939” (Warszawa 2000)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr hab. Aleksander Wo\u017any: – Niemiecki gen. Wilhelm Adam, patrz\u0105c na map\u0119, powiedzia\u0142 wprost sojuszniczemu dyplomacie w Berlinie, \u017ce na miejscu polskiego szefa Sztabu Generalnego nie przespa\u0142by spokojnie ani jednej nocy. Na zdj\u0119ciu polscy \u017co\u0142nierze w niemieckiej niewoli, wrzesie\u0144 1939 r. (Bundesarchiv, Bild 183-E10750 \/ Hoffmann \/ CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 DE , via […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98075"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98075"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98090,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98075\/revisions\/98090"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}