{"id":98249,"date":"2022-09-28T17:09:59","date_gmt":"2022-09-28T15:09:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=98249"},"modified":"2022-09-16T11:42:27","modified_gmt":"2022-09-16T09:42:27","slug":"18-09-68","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=98249","title":{"rendered":"Jak Niemcy sta\u0142y si\u0119 pierwszym krajem kapitalistycznym, kt\u00f3ry nawi\u0105za\u0142 stosunki ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim?"},"content":{"rendered":"

Podpisanie uk\u0142adu w Rapallo, od lewej: kanclerz Rzeszy Joseph Wirth, szef niemieckiego MSC Walther Rathenau oraz Sowieci: ludowy komisarz handlu Leonid Krasin, szef MSZ Gieorgij Cziczerin i dyplomata Adolf Joffe (Fot. Bernhard Hossner\/Bundesarchiv)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Jak Niemcy sta\u0142y si\u0119 pierwszym krajem kapitalistycznym, kt\u00f3ry nawi\u0105za\u0142 stosunki ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Miros\u0142aw Maciorowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Opodpisaniu z bolszewikami traktatu w Rapallo niemieccy dyplomaci decydowali, siedz\u0105c w pi\u017camach w pokoju hotelowym.<\/strong><\/h4>\n
\n

Sowiecko-niemiecka wsp\u00f3\u0142praca zacz\u0119\u0142a si\u0119 niemal natychmiast po zako\u0144czeniu pierwszej wojny \u015bwiatowej. W pocz\u0105tkach 1919 r., gdy rozpoczyna\u0142y si\u0119 obrady konferencji w Wersalu, a silne niemieckie wojska tzw. Ober-Ostu wci\u0105\u017c stacjonowa\u0142y na Wschodzie, ju\u017c trwa\u0142a, cho\u0107 nie by\u0142a jeszcze w \u017caden spos\u00f3b sformalizowana. Kiedy bowiem Niemcy zacz\u0119li si\u0119 ze Wschodu wycofywa\u0107, opuszczane tereny i sprz\u0119t wojskowy, kt\u00f3rego nie byli w stanie zabra\u0107, przekazywali nie tworz\u0105cym swoje pa\u0144stwo Polakom, lecz w\u0142a\u015bnie bolszewikom.<\/span><\/p>\n

Nieformalne kontakty obu kraj\u00f3w utrzymywa\u0142y i p\u00f3\u017aniej. Pa\u0144stwo niemieckie upokorzone po kl\u0119sce i ustaleniach wersalskich by\u0142o wprawdzie w g\u0142\u0119bokim kryzysie, ale jego elity, szczeg\u00f3lnie wojskowe, nigdy nie pogodzi\u0142y si\u0119 z nowym porz\u0105dkiem. Nie akceptowali go r\u00f3wnie\u017c nieobecni w Wersalu bolszewicy. Szczeg\u00f3lnie powstanie Polski by\u0142o sol\u0105 w oku Berlina i Moskwy.<\/span><\/p>\n

D\u0105\u017cenie do rewizji ustale\u0144 wersalskich po\u0142\u0105czy\u0142o polityk\u00f3w obu kraj\u00f3w, cho\u0107 po rewolucji pa\u017adziernikowej dzieli\u0142a ich przecie\u017c ideologiczna przepa\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Berli\u0144skie negocjacje<\/strong><\/h4>\n

W tej wsp\u00f3\u0142pracy by\u0142y punkty zwrotne, momenty, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y nie tylko o charakterze obustronnych stosunk\u00f3w, ale w nieodleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci tak\u017ce o historii \u015bwiata. Jednym z nich by\u0142 traktat sowiecko-niemiecki zawarty 16 kwietnia 1922 r. we w\u0142oskim miasteczku Rapallo nad Morzem Liguryjskim. Ian Ona Johnson, ameryka\u0144ski historyk z Uniwersytetu Notre Dame, w ksi\u0105\u017cce \u201eDiabelski pakt” barwnie opisuje okoliczno\u015bci, w jakich zosta\u0142 podpisany.<\/span><\/p>\n

W pocz\u0105tkach kwietnia 1922 r. podczas szczytu gospodarczego w Genui przedstawiciele 34 kraj\u00f3w mieli rozmawia\u0107 m.in. o powrocie bolszewickiej Rosji do \u015bwiatowej gospodarki. Delegacja sowiecka w drodze do W\u0142och zatrzyma\u0142a si\u0119 jednak w Berlinie. Szefowi dyplomacji Giergijowi Cziczerinowi bardzo zale\u017ca\u0142o bowiem na jak najszybszym przywr\u00f3ceniu stosunk\u00f3w dyplomatycznych i nawi\u0105zaniu wsp\u00f3\u0142pracy przemys\u0142owo-wojskowej z Niemcami.<\/span><\/p>\n

Sowieci spotkali si\u0119 w Berlinie m.in. z Ottonem Hassem, wojskowym nadzoruj\u0105cym prace tzw. Sondergruppe Russland (Grupy Specjalnej Rosja), utajnionej kom\u00f3rki powo\u0142anej po to, by wypracowa\u0107 model wsp\u00f3\u0142pracy z bolszewikami. Ale Cziczerin i jego \u015bwita spotkali si\u0119 te\u017c z Hugonem Junkersem, in\u017cynierem, przemys\u0142owcem lotniczym. Obie strony rozmawia\u0142y m.in. o budowie w przysz\u0142o\u015bci w Rosji fabryki samolot\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wywr\u00f3\u0107my razem stolik<\/strong><\/h4>\n

Jednak umowy o wsp\u00f3\u0142pracy nie podpisano.<\/span><\/p>\n

\n

Cz\u0119\u015b\u0107 niemieckich polityk\u00f3w by\u0142a bardzo sceptycznie nastawiona do wsp\u00f3\u0142pracy z bolszewikami.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Liczyli, \u017ce podczas szczytu w Genui uda im si\u0119 doprowadzi\u0107 do zbli\u017cenia z Zachodem. Mieli nadziej\u0119, \u017ce cztery lata po wojnie dojdzie do jakiego\u015b prze\u0142omu, kt\u00f3ry pozwoli Niemcom wr\u00f3ci\u0107 do mi\u0119dzynarodowej wsp\u00f3\u0142pracy. Ale nie dosz\u0142o. Podczas obrad Francuzi bezkompromisowo domagali si\u0119 od Niemc\u00f3w sp\u0142aty d\u0142ugu wojennego i reperacji, a od Sowiet\u00f3w m.in. odszkodowa\u0144 za mienie zagraniczne przej\u0119te przez bolszewik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Efekt tych obrad by\u0142 taki, \u017ce 16 kwietnia 1922 r. tu\u017c po p\u00f3\u0142nocy do delegacji niemieckiej zadzwoni\u0142 sowiecki dyplomata Adolf Joffe, kt\u00f3ry zaproponowa\u0142, \u017ceby obie delegacje opu\u015bci\u0142y genue\u0144sk\u0105 konferencj\u0119. Zasugerowa\u0142 wyjazd do odleg\u0142ego o 30 km Rapallo, gdzie berli\u0144skie negocjacje zosta\u0142yby doko\u0144czone i sfinalizowane podpisaniem traktatu.<\/span><\/p>\n

.
\n\"Rapallo
\nRapallo – panorama z 2020 r.  Dapa19, CC BY-SA 4.0 , via Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Cz\u0142onkowie niemieckiej delegacji \u2013 jak pisze Johnson \u2013 \u201ezebrali si\u0119 w pi\u017camach w pokoju hotelowym [Walthera] Rathenaua [szefa niemieckiego MSZ], aby przedyskutowa\u0107 kwesti\u0119 spotkania z bolszewikami w Rapallo”. I do rana zdecydowali, \u017ce do Rapallo pojad\u0105.<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia oko\u0142o godz. 17 Rathenau z\u0142o\u017cy\u0142 tam podpis na traktacie, kt\u00f3ry sygnowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c Cziczerin.<\/span><\/p>\n

Rapallo zmienia wszystko<\/strong><\/h4>\n

\u201eTraktat w Rapallo zawiera\u0142 sze\u015b\u0107 punkt\u00f3w i w \u017cadnym z nich nie g\u0142osi\u0142 niczego szczeg\u00f3lnie niezwyk\u0142ego. Jednak\u017ce bior\u0105c og\u00f3lnie, umowa ta mia\u0142a wstrz\u0105sn\u0105\u0107 powojennym porz\u0105dkiem Europy \u2013 pisze Johnson. \u2013 Oba kraje zgadza\u0142y si\u0119 \u00bbwyrzec roszcze\u0144 do rekompensaty za wydatki poniesione w wyniku wojny\u00ab czy za utracon\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107, wzywa\u0142y do natychmiastowego wznowienia \u00bbstosunk\u00f3w dyplomatycznych i konsularnych\u00ab oraz odbudowy zwi\u0105zk\u00f3w gospodarczych na podstawie \u00bbnajwy\u017cszego uprzywilejowania\u00ab.<\/span><\/p>\n

\n

Niemcy sta\u0142y si\u0119 zatem pierwszym krajem kapitalistycznym, kt\u00f3ry nawi\u0105za\u0142 stosunki dyplomatyczne ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Rapallo oznacza\u0142o dla obu stron wydostanie si\u0119 z mi\u0119dzynarodowej izolacji”.<\/span><\/p>\n

Traktat zapocz\u0105tkowa\u0142 odbudow\u0119 potencja\u0142u militarnego Niemiec poza kontrol\u0105 Zachodu, a tak\u017ce oznacza\u0142 wymierne zyski gospodarcze (tak\u017ce w postaci zbroje\u0144) dla Zwi\u0105zku Radzieckiego.<\/span><\/p>\n

Prawie 20 lat wsp\u00f3\u0142pracy<\/strong><\/h4>\n

\u015awietna ksi\u0105\u017cka ameryka\u0144skiego badacza nie jest oczywi\u015bcie wy\u0142\u0105cznie o tym, w jakich okoliczno\u015bciach zawarty zosta\u0142 traktat w Rapallo. Opowiada ca\u0142o\u015bciowo o wsp\u00f3\u0142pracy sowiecko-niemieckiej w mi\u0119dzywojniu. Na ko\u0144cu tej kooperacji, jak wiemy, by\u0142 drugi fundamentalny dla \u015bwiata pakt zawarty 23 sierpnia 1939 r. pomi\u0119dzy szefami dyplomacji obu kraj\u00f3w Joachimem von Ribbentropem i Wiaczes\u0142awem Mo\u0142otowem. Sta\u0142 si\u0119 on dla Hitlera przepustk\u0105 do rozp\u0119tania II wojny \u015bwiatowej. Wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy oboma krajami kwit\u0142a a\u017c do 22 czerwca 1941 r., gdy Wehrmacht uderzy\u0142 na ZSRR. A wi\u0119c, licz\u0105c tylko od Rapallo, prawie 20 lat.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka Johnsona ukazuje si\u0119 w wa\u017cnym momencie \u2013 Ukraina<\/a> bohatersko odpiera agresj\u0119 Rosji. Propaganda Moskwy usprawiedliwia j\u0105 przer\u00f3\u017cnymi k\u0142amstwami. Przed rozp\u0119taniem wojny Putin i kremlowscy propagandy\u015bci opowiadali te\u017c w\u0142asn\u0105 wersj\u0119 historii II wojny \u015bwiatowej i mi\u0119dzywojnia. R\u00f3wnie\u017c by\u0142a do cna sk\u0142amana, a na opis sowiecko-niemieckiej wsp\u00f3\u0142pracy nie by\u0142o w niej miejsca. Tym bardziej warto si\u0119gn\u0105\u0107 po ksi\u0105\u017ck\u0119 Johnsona, kt\u00f3ry j\u0105 szczeg\u00f3\u0142owo i rzetelnie opisa\u0142<\/span>.<\/p>\n