{"id":98639,"date":"2022-10-05T17:09:58","date_gmt":"2022-10-05T15:09:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=98639"},"modified":"2022-09-24T15:26:40","modified_gmt":"2022-09-24T13:26:40","slug":"05-9","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=98639","title":{"rendered":"Europejskie z\u0142odziejstwo zyska\u0142o rang\u0119 ratowania dzie\u0142 sztuki"},"content":{"rendered":"

Berlin – rze\u017aby w Muzeum Pergamonu (Marta B\u0142a\u017cejowska\/Agencja Wyborcza.pl)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Europejskie z\u0142odziejstwo zyska\u0142o rang\u0119 ratowania dzie\u0142 sztuki<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Francuzi, Niemcy i Brytyjczycy jumali marmury, rze\u017aby i pos\u0105gi. A Luwr sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszym paserskim magazynem w historii.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

W 1799 r. Thomas Bruce, si\u00f3dmy lord Elgin, pojawia si\u0119 jako ambasador Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa przy otoma\u0144skim dworze. Ma stosowne papiery od rz\u0105du, reprezentuje dostojn\u0105 monarchi\u0119. Nikt nie pami\u0119ta\u0142by jego nazwiska, gdyby nie czasownik \u201eelginizm” rych\u0142o zal\u0119g\u0142y si\u0119 w europejskich j\u0119zykach.<\/span><\/p>\n

\n

Niewiele jest \u015blad\u00f3w o dyplomatycznej finezji si\u00f3dmego lorda. Mamy za to wiele dowod\u00f3w, \u017ce \u00f3w b\u0142\u0119kitnokrwisty by\u0142 pospolitym z\u0142odziejem. W szemrany spos\u00f3b uzyska\u0142 od Porty zgod\u0119 na grzebanie w ate\u0144skim Partenonie. Wywozi\u0142 z podleg\u0142ej Turkom Grecji 200 skrzy\u0144 antycznych zabytk\u00f3w. A \u017ce by\u0142 niezgrabny i durnowaty, rych\u0142o popad\u0142 w d\u0142ugi, wi\u0119c nie m\u00f3g\u0142 restaurowa\u0107 skradzionych artefakt\u00f3w. W 1812 r. sprzeda\u0142 skarby brytyjskiemu rz\u0105dowi, kt\u00f3ry ukazuje je \u015bwiatu w British Museum.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

Przeciwko tak bardzo jaskrawemu z\u0142odziejstwu protestowa\u0142 lord Byron. Napisa\u0142 nawet wiersz oskar\u017caj\u0105cy Elgina oraz imperium o bezprecedensow\u0105 kradzie\u017c. Lecz kto by s\u0142ucha\u0142 Byrona, skoro sam by\u0142 utracjuszem i naci\u0105gaczem? Mo\u017cna w kontrze do jego poezji ustawi\u0107 zakl\u0119cia i przysi\u0119gi sk\u0142adane rozlicznym damom, by je naci\u0105gn\u0105\u0107 na kas\u0119, i nie ma s\u0105du, kt\u00f3ry rozstrzygnie, w czym posiad\u0142 wi\u0119ksz\u0105 maestri\u0119.<\/span><\/p>\n

Z\u0142odzieje kradli innym z\u0142odziejom<\/strong><\/h4>\n

Tak oto europejskie z\u0142odziejstwo zyska\u0142o rang\u0119 ratowania dzie\u0142 sztuki. Swoich z\u0142odziei mieli Francuzi s\u0142u\u017c\u0105cy Napoleonowi (Luwr sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszym paserskim magazynem w historii) i Niemcy z wilhelmi\u0144skiego Cesarstwa. Jumali marmury, rze\u017aby, pos\u0105gi. Jumali \u2013 zw\u0142aszcza Brytyjczycy \u2013 owini\u0119te ca\u0142unami mumie, czyli zabalsamowane zw\u0142oki, a \u015bwiat si\u0119 dziwowa\u0142, poleruj\u0105c podeszwami eleganckich trzewik\u00f3w posadzki British Museum, jakie to wspania\u0142e artefakty – mo\u017ce raczej \u201efanty”, stosuj\u0105c z\u0142odziejsk\u0105 gwar\u0119 – ogl\u0105daj\u0105 dzi\u0119ki odkrywcom z Wielkiej Brytanii, Francji<\/a> czy Niemiec.<\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy z\u0142odzieje kradli innym z\u0142odziejom. Tak by\u0142o ze s\u0142ynnym kamieniem z Rosetty<\/a>, tak pomocnym przy odczytaniu egipskich hieroglif\u00f3w. Zrabowali go Francuzi, ich okradli Brytyjczycy, a kr\u00f3l Jerzy III Windsor przekaza\u0142 bezcenn\u0105 stell\u0119 British Museum, \u017ceby \u2013 oczywi\u015bcie \u2013 otoczy\u0107 zabytek nale\u017cn\u0105 trosk\u0105.<\/span><\/p>\n

\"Wielka
\nWielka kopia kamienia z Rosetty w francuskiej miejscowo\u015bci Figeac, w kt\u00f3rej urodzi\u0142 si\u0119 Jean-Fran\u00e7ois Champollion<\/span>  Fot. Wikipedia<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

S\u0142owem – kto chcia\u0142 i mia\u0142 ku temu mo\u017cno\u015b\u0107, krad\u0142 na pot\u0119g\u0119. Elginowie wszystkich kraj\u00f3w, \u0142\u0105czcie si\u0119 w z\u0142odziejstwie na Bliskim Wschodzie, w Azji, Ameryce, Afryce. I to wzorem przodk\u00f3w, wszak Plutrach wspomina o rabunku Grecji przez Rzymian.<\/span><\/p>\n

Udzia\u0142 w z\u0142odziejstwie mieli Szwedzi, dzisiaj prawie naduczciwi i pokojolubni. Polacy te\u017c sporo ukradli. Maestri\u0119 w z\u0142odziejskim rzemio\u015ble osi\u0105gn\u0119li Sowieci i nazi\u015bci. Nazistom akurat sporo odebrano \u0142up\u00f3w i zwr\u00f3cono prawowitym w\u0142a\u015bcicielom. Pow\u00f3d by\u0142 prosty \u2013 przegrali. Sowieci, Brytyjczycy i Francuzi zatrzymali swoje, bo nie tych kradzie\u017cy dotyczy\u0142y rozliczenia z II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Niemcy te\u017c nie utraci\u0142y wcze\u015bniejszych zdobyczy – o\u0142tarz z Pergamonu ci\u0105gle cieszy oczy odwiedzaj\u0105cych muzeum w Berlinie.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli z\u0142odziej nie wie, \u017ce kradnie, to nie kradnie<\/strong><\/h4>\n

Jest schy\u0142ek XX w., zu\u017cytkowano ju\u017c setki flaszek atramentu na listy \u017c\u0105daj\u0105ce zwrotu zabytk\u00f3w \u2013 kamieni, rze\u017ab, marmurowych ok\u0142adzin, zmumifikowanych zw\u0142ok \u2013 krajom ich pochodzenia. Z list\u00f3w niewiele wynika. To korespondencja mi\u0119dzy lud\u017ami z cenzusem, wi\u0119c nikt nie nazywa z\u0142odziei po imieniu, usprawiedliwiaj\u0105cych si\u0119 przebrzmia\u0142ymi paragrafami, wymuszonymi pozwoleniami i kwitkami bez znaczenia, byleby nic nie odda\u0107<\/span>.<\/p>\n

\"'Marmury‘Marmury Elgina na wystawie w British Museum. Wielka Brytania, Londyn, 23 listopada 2007 r.<\/span>  Fot. Shutterstock<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Ks. prof. J\u00f3zef Tischner mawia\u0142, kieruj\u0105c si\u0119 rozumem i dobroci\u0105 serca, \u017ce je\u015bli z\u0142odziej nie wie, \u017ce kradnie, w\u00f3wczas nie kradnie, bo nie ma \u015bwiadomo\u015bci czynu. Mo\u017ce wi\u0119c takiego z\u0142odzieja nie nale\u017cy pi\u0119tnowa\u0107, ale jak najbardziej nale\u017cy go u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce czyni z\u0142o. Lecz \u2013 jestem pewien \u2013 wielu opiekun\u00f3w skradzionych \u201efant\u00f3w”, absolwent\u00f3w Oksfordu i Sorbony, o zas\u0142u\u017conych przez wieki nazwiskach, cho\u0107by i monarszych, nie czyta\u0142o Tischnera. Lub czyta\u0142o, ale kr\u00f3tko przed snem, a ten ich zmorzy\u0142 zaraz po fragmencie, \u017ce z\u0142odziej nie\u015bwiadomy z\u0142odziejstwa nie kradnie. Po prostu nie.<\/span><\/p>\n

Dzie\u0142a sztuki wr\u00f3c\u0105 do domu?<\/strong><\/h4>\n

Jest rok 2122, sto lat po naszych czasach.<\/span><\/p>\n

W jednej z bliskowschodnich satrapii dyktator zarz\u0105dzi\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie wstaje z kolan wraz z narodem, czego nar\u00f3d winien si\u0119 bardzo ba\u0107. Wi\u0119cej \u2013 dzier\u017cymorda powiada, i\u017c jego dominium to kolebka i praprzyczyna, przedmurze oraz jedyny stra\u017cnik warto\u015bci. W takich klimatach najwi\u0119kszy poklask zyskuje si\u0119 przy spotkaniu na grobach, co z tego, \u017ce dawno op\u0142akanych.<\/span><\/p>\n

Pod murami zamku Windsor zbiera si\u0119 grupka komandos\u00f3w. Uprzednio zaprogramowane drony tylko czekaj\u0105 na sygna\u0142 z centrali. Bezza\u0142ogowe samoloty unosz\u0105 w powietrze sarkofagi z dawno zmar\u0142ymi brytyjskimi monarchami. Leje, jak zazwyczaj na Wyspach.<\/span><\/p>\n

Niewiele p\u00f3\u017aniej w narodowym muzeum gdzie\u015b na Bliskim Wschodzie urz\u0105dzone jest uroczyste otwarcie nowej wystawy. Z pe\u0142n\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105 o artefakty.<\/span><\/p>\n

Kr\u00f3lowa El\u017cbieta II by\u0142a nie tylko niedost\u0119pn\u0105 babci\u0105<\/strong><\/h4>\n

Dla pe\u0142nej jasno\u015bci zaznaczam, \u017ce ani my\u015bl\u0119 \u017cartowa\u0107 ze \u015bmierci El\u017cbiety II, cho\u0107 zdaje mi si\u0119, i\u017c ta polska \u017ca\u0142o\u015b\u0107 nad zgonem brytyjskiej monarchini jest \u2013 jak to w Polsce \u2013 wymy\u015blon\u0105 poz\u0105, bowiem Polak najlepiej wygl\u0105da w b\u00f3lu i w poczuciu straty. W innych krajach, na oko bardziej przytomnych, te\u017c p\u0142yn\u0105 podobnie fa\u0142szywe \u0142zy.<\/span><\/p>\n

\"BritishBritish Museum w Londynie<\/span>  Agatha Kadar \/ Shutterstock<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Tymczasem El\u017cbieta II by\u0142a nie tylko niedost\u0119pn\u0105, odleg\u0142\u0105 babci\u0105, mimo to uwa\u017can\u0105 za sympatyczn\u0105. Da\u0142a tytu\u0142y szlacheckie Beatlesom i Mickowi Jaggerowi, a to \u015bwiadczy o wielkiej wnikliwo\u015bci, by dojrze\u0107 we flagowym Rolling Stonesie salonowy sznyt<\/strong><\/span><\/a>.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n

By\u0142a te\u017c dziedziczk\u0105 dobrego i z\u0142ego, co zafundowa\u0142a \u015bwiatu jej rodzina. Ma\u0142o o tym opowiada\u0142a. Nie mierz\u0119 zaprzesz\u0142ych wydarze\u0144 dzisiejsz\u0105 siatk\u0105 poj\u0119\u0107. Wiem za to, \u017ce Windsorowie nie czytali Tischnera, co w ko\u0144cu jest luk\u0105 w wykszta\u0142ceniu. Nie s\u0105 w tym wyj\u0105tkowi.<\/span><\/p>\n

\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong> – Reporter, publicysta, od 1989 roku dziennikarz “Gazety Wyborczej”.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Berlin – rze\u017aby w Muzeum Pergamonu (Marta B\u0142a\u017cejowska\/Agencja Wyborcza.pl) Europejskie z\u0142odziejstwo zyska\u0142o rang\u0119 ratowania dzie\u0142 sztuki Pawe\u0142 Smole\u0144ski Francuzi, Niemcy i Brytyjczycy jumali marmury, rze\u017aby i pos\u0105gi. A Luwr sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszym paserskim magazynem w historii. . W 1799 r. Thomas Bruce, si\u00f3dmy lord Elgin, pojawia si\u0119 jako ambasador Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa przy otoma\u0144skim dworze. Ma […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98639"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98639"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98639\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98654,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98639\/revisions\/98654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}