{"id":98815,"date":"2022-10-07T17:09:34","date_gmt":"2022-10-07T15:09:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=98815"},"modified":"2022-10-07T17:12:50","modified_gmt":"2022-10-07T15:12:50","slug":"13-09-60","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=98815","title":{"rendered":"Rosjanie zostali przeszkoleni, aby patrze\u0107 przez palce na wszystko, co widz\u0105 i s\u0142ysz\u0105"},"content":{"rendered":"

Rosyjski prezydent przemawia na Placu Czerwonym w Moskwie, 30 wrze\u015bnia 2022 r. (Anton Novoderezhkin \/ AP)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Rosjanie zostali przeszkoleni, aby patrze\u0107 przez palce na wszystko, co widz\u0105 i s\u0142ysz\u0105<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Anne Applebaum<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Rosyjscy obywatele i rosyjscy \u017co\u0142nierze zaakceptowali wojn\u0119, bo nigdy nie wyci\u0105gn\u0119li lekcji z w\u0142asnej historii.<\/strong><\/h4>\n
\n

Straszn\u0105 zim\u0105 1932\/1933 r. brygady dzia\u0142aczy partii komunistycznej \u2013 z Moskwy, Kijowa, Charkowa i okolic – chodzi\u0142y po ukrai\u0144skiej wsi od domu do domu w poszukiwaniu \u017cywno\u015bci. Brygady przekopywa\u0142y ogrody, rozbija\u0142y \u015bciany, d\u0142ugimi pr\u0119tami zagl\u0105da\u0142y do komin\u00f3w w poszukiwaniu ukrytego zbo\u017ca. Wyprowadza\u0142y zwierz\u0119ta hodowlane i konfiskowa\u0142y sadzonki pomidor\u00f3w. Po tych najazdach ukrai\u0144scy ch\u0142opi jedli szczury, \u017caby i gotowan\u0105 traw\u0119. Obgryzali kor\u0119 drzew i sk\u00f3r\u0119. Oko\u0142o czterech milion\u00f3w zmar\u0142o z g\u0142odu.<\/span><\/p>\n

Mimo to wielu dzia\u0142aczy nie czu\u0142o si\u0119 winnymi. Propaganda sowiecka wielokrotnie powtarza\u0142a im, \u017ce rzekomo zamo\u017cni ch\u0142opi, kt\u00f3rych nazywali ku\u0142akami, to wichrzyciele, sabota\u017cy\u015bci i wrogowie – bogaci w\u0142a\u015bciciele ziemscy, kt\u00f3rzy uniemo\u017cliwiaj\u0105 radzieckiemu proletariatowi osi\u0105gni\u0119cie utopii, kt\u00f3r\u0105 obiecywali jego przyw\u00f3dcy. Ku\u0142ak\u00f3w nale\u017cy zmie\u015b\u0107 i zgnie\u015b\u0107 jak paso\u017cyty czy muchy. Ich \u017cywno\u015b\u0107 powinna zosta\u0107 przekazana robotnikom w miastach, kt\u00f3rzy bardziej na ni\u0105 zas\u0142ugiwali.<\/span><\/p>\n

Dzia\u0142acze w to wierzyli.<\/span><\/p>\n

Urodzony na Ukrainie radziecki uciekinier Wiktor Krawczenko po latach opowiada\u0142 o tym, jak to by\u0142o nale\u017ce\u0107 do jednej z tych brygad: \u201eAby oszcz\u0119dzi\u0107 sobie psychicznej agonii, zas\u0142aniasz nieprzyjemne prawdy przed widokiem, zamykaj\u0105c na p\u00f3\u0142 oczy i umys\u0142.\u00a0Tworzysz paniczne wym\u00f3wki i zrzucasz z siebie wiedz\u0119 za pomoc\u0105 takich s\u0142\u00f3w jak przesada i histeria”.<\/span><\/p>\n

Opisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c, jak polityczny \u017cargon i eufemizmy pomog\u0142y zakamuflowa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107. Jego zesp\u00f3\u0142 m\u00f3wi\u0142 o \u201efroncie ch\u0142opskim” i \u201ezagro\u017ceniu ku\u0142ackim”, \u201esocjalizmie wiejskim” i \u201eoporze klasowym”, zamiast podawa\u0107 nazwiska ludzi, kt\u00f3rym kradli jedzenie.<\/span><\/p>\n

Lew Kopelew, inny radziecki pisarz, kt\u00f3ry jako m\u0142ody cz\u0142owiek s\u0142u\u017cy\u0142 w brygadzie aktywist\u00f3w na wsi (p\u00f3\u017aniej sp\u0119dzi\u0142 lata w gu\u0142agu), mia\u0142 bardzo podobne refleksje. W tym przypadku r\u00f3wnie\u017c przekona\u0142 si\u0119, \u017ce komuna\u0142y i j\u0119zyk ideologiczny pomog\u0142y mu ukry\u0107 to, co robi\u0142, nawet przed samym sob\u0105: \u201ePrzekonywa\u0142em siebie, t\u0142umaczy\u0142em sobie. Nie wolno mi si\u0119 podda\u0107 wyniszczaj\u0105cej lito\u015bci. Realizowali\u015bmy konieczno\u015b\u0107 historyczn\u0105. Wykonywali\u015bmy sw\u00f3j rewolucyjny obowi\u0105zek. Zdobywali\u015bmy zbo\u017ce dla socjalistycznej ojczyzny. Na plan pi\u0119cioletni”. Poniewa\u017c istnia\u0142y wy\u017csze priorytety, nie by\u0142o potrzeby wsp\u00f3\u0142czucia ch\u0142opom. Nie zas\u0142ugiwali oni na istnienie. Ich wiejskie bogactwa wkr\u00f3tce mia\u0142y si\u0119 sta\u0107 w\u0142asno\u015bci\u0105 wszystkich.<\/span><\/p>\n

\"PierwszyPierwszy od lewej: Lew Kopielew (1912-1997) – pisarz rosyjski, literaturoznawca i historyk literatury, dysydent polityczny w ZSRR. Zdj\u0119cie wykonane w Amsterdamie w 1980 r.<\/span>\u00a0\u00a0Marcel Antonisse \/ Anefo, CC0<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Ale \u201eku\u0142acy” nie byli bogaci. Umierali z g\u0142odu. Wie\u015b nie by\u0142a bogata, by\u0142a nieu\u017cytkiem. Tak opisa\u0142 to Krawczenko w swoich wspomnieniach napisanych wiele lat p\u00f3\u017aniej:\u00a0\u201eWielkie ilo\u015bci narz\u0119dzi i maszyn, o kt\u00f3re kiedy\u015b prywatni w\u0142a\u015bciciele dbali jak o klejnoty, teraz le\u017ca\u0142y rozrzucone pod go\u0142ym niebem, brudne, rdzewiej\u0105ce i nienadaj\u0105ce si\u0119 do naprawy. Wychudzone krowy i konie oblepione obornikiem b\u0142\u0105ka\u0142y si\u0119 po podw\u00f3rku. Kury, g\u0119si i kaczki kopa\u0142y stadami\u00a0w niezmielonym zbo\u017cu”.<\/span><\/p>\n

Ta rzeczywisto\u015b\u0107 – rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 widzia\u0142 na w\u0142asne oczy – by\u0142a na tyle silna, \u017ce pozosta\u0142a w jego pami\u0119ci. Ale w chwili, gdy jej do\u015bwiadczy\u0142, potrafi\u0142 przekona\u0107 siebie o czym\u015b przeciwnym. Nie by\u0142 te\u017c wyj\u0105tkowy. Wasilij Grossman, inny radziecki pisarz,\u00a0da\u0142 takie s\u0142owa postaci w swojej powie\u015bci \u201eWszystko p\u0142ynie”: \u201eNie jestem ju\u017c pod wp\u0142ywem zakl\u0119cia, teraz widz\u0119, \u017ce ku\u0142acy byli istotami ludzkimi. Ale dlaczego moje serce by\u0142o wtedy tak zamro\u017cone? Kiedy dzia\u0142y si\u0119 tak straszne rzeczy, kiedy wok\u00f3\u0142 mnie dzia\u0142o si\u0119 takie cierpienie? A prawda jest taka, \u017ce ja naprawd\u0119 nie my\u015bla\u0142am o nich jak o ludziach. \u00bbTo nie s\u0105 ludzie, to ku\u0142ackie \u015bmieci\u00ab – to s\u0142ysza\u0142am raz po raz, to powtarzali wszyscy…”.<\/span><\/p>\n

Od tamtych wydarze\u0144 min\u0119\u0142o dziewi\u0119\u0107 dekad. Zwi\u0105zek Radziecki ju\u017c nie istnieje. Dzie\u0142a Kopelewa, Krawczenki i Grossmana s\u0105 od dawna dost\u0119pne dla zainteresowanych rosyjskich czytelnik\u00f3w. Napisano te\u017c wiele ksi\u0105\u017cek, zar\u00f3wno po rosyjsku, jak i w wielu innych j\u0119zykach, na temat systemu sowieckiego i jego zdolno\u015bci do odcz\u0142owieczania ofiar oraz ukrywania charakteru tej rzeczywisto\u015bci.<\/span><\/p>\n

\"WasilijWasilij Grossman<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Kiedy\u015b zak\u0142adali\u015bmy, \u017ce samo opowiedzenie tych historii sprawi, \u017ce nikt ich nie powt\u00f3rzy. Pod koniec lat 80., w okresie g\u0142asnosti, ksi\u0105\u017cki i wspomnienia o re\u017cimie stalinowskim i obozach Gu\u0142agu by\u0142y w Rosji bestsellerami. Od tego czasu nastroje si\u0119 zmieni\u0142y. Te same ksi\u0105\u017cki s\u0105 teoretycznie dost\u0119pne w Rosji, ale nikt ich nie kupuje.\u00a0Memoria\u0142, najwa\u017cniejsze stowarzyszenie historyczne w Rosji, zosta\u0142 zmuszony do zamkni\u0119cia<\/a>. Muzea i pomniki ofiar pozostaj\u0105 ma\u0142e i niejasne. Co wa\u017cniejsze, zdolno\u015b\u0107 pa\u0144stwa rosyjskiego do ukrywania rzeczywisto\u015bci przed swoimi obywatelami i dehumanizowania swoich wrog\u00f3w jest silniejsza i pot\u0119\u017cniejsza ni\u017c kiedykolwiek.<\/span><\/p>\n

\n

W Rosji Putina nie by\u0142o masowych aresztowa\u0144, przynajmniej nie na tak\u0105 skal\u0119, jak\u0105 stosowano w Rosji Stalina. Ale by\u0107 mo\u017ce nie ma takiej potrzeby, bo nowoczesne narz\u0119dzia propagandy s\u0105 o wiele lepsze.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Rosyjska telewizja pa\u0144stwowa, podstawowe \u017ar\u00f3d\u0142o informacji dla wi\u0119kszo\u015bci Rosjan, jest bardziej rozrywkowa, bardziej wyrafinowana, bardziej stylowa ni\u017c programy w trzeszcz\u0105cych radiach z czas\u00f3w Stalina. Media spo\u0142eczno\u015bciowe, kt\u00f3re daj\u0105 ka\u017cdemu z nas indywidualnie dopasowany obraz \u015bwiata, s\u0105 o wiele bardziej uzale\u017cniaj\u0105ce i wci\u0105gaj\u0105ce ni\u017c \u017ale wydrukowane gazety z przesz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Ale inny jest te\u017c charakter propagandy. Zwi\u0105zek Radziecki Stalina, a w\u0142a\u015bciwie Zwi\u0105zek Radziecki Chruszczowa i Bre\u017cniewa, wymaga\u0142 od obywateli radzieckich wiary w co\u015b pozytywnego, w utopi\u0119, kt\u00f3ra ma nadej\u015b\u0107, w lepszy \u015bwiat. Wizerunki tego, czym mia\u0142o by\u0107 pa\u0144stwo, by\u0142y wsz\u0119dzie: u\u015bmiechni\u0119ci obywatele, nowiutkie traktory, bohaterscy robotnicy, fabryki produkuj\u0105ce rekordowe ilo\u015bci stali oraz pola, kt\u00f3re produkowa\u0142y bezkresne ilo\u015bci pszenicy. Ka\u017cdy musia\u0142 uczestniczy\u0107 w tej propagandzie, powtarza\u0107 j\u0105 i przynajmniej udawa\u0107, \u017ce w ni\u0105 wierzy<\/span>.<\/p>\n

\"WiejskaWiejska dziewczynka, obw\u00f3d charkowski, wiosna 1933<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Obecnie rosyjska propaganda nie wymaga ju\u017c takiego aktywnego, pseudoradosnego udawania. Pa\u0144stwo nie chce aktywnych obywateli, chce cynicznych, apatycznych, pasywnych obywateli. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi, przez ostatnie dwie dekady, mog\u0142a prowadzi\u0107 swoje codzienne \u017cycie w Rosji, nie niepokojona przez re\u017cim. Wiedzieli, \u017ce je\u015bli b\u0119d\u0105 apolityczni, je\u015bli b\u0119d\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 z dala od spraw publicznych, b\u0119d\u0105 narzeka\u0107 prywatnie i zajmowa\u0107 si\u0119 swoimi sprawami, nie podziel\u0105 losu\u00a0Anny Politkowskiej<\/a>, kt\u00f3ra zosta\u0142a zamordowana na klatce schodowej,\u00a0Michai\u0142a Chodorkowskiego<\/a>, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 dekad\u0119 w wi\u0119zieniu, czy\u00a0Aleksieja Nawalnego<\/a>, kt\u00f3ry najpierw zosta\u0142 otruty, a nast\u0119pnie uwi\u0119ziony.<\/span><\/p>\n

Co wa\u017cniejsze – i to te\u017c r\u00f3\u017cni nas od przesz\u0142o\u015bci – nikt we wsp\u00f3\u0142czesnej Rosji nie musi wierzy\u0107 we wszystko, co s\u0142yszy w telewizji. Sowieckie radio i telewizja oczywi\u015bcie k\u0142ama\u0142y. Ale stara\u0142y si\u0119, aby ich k\u0142amstwa wydawa\u0142y si\u0119 prawdziwe. Oferowa\u0142y dowody i argumenty. W\u015bcieka\u0142y si\u0119, gdy kto\u015b zarzuca\u0142 im k\u0142amstwo. W Rosji Putina zar\u00f3wno nadawcy telewizyjni, jak i politycy graj\u0105 w inn\u0105 gr\u0119. K\u0142ami\u0105 nieustannie, ra\u017c\u0105co, w spos\u00f3b oczywisty. Ale nie zadaj\u0105 sobie trudu, aby przedstawi\u0107 dowody.\u00a0Kiedy w 2017 r. malezyjski samolot MH17 zosta\u0142 zestrzelony nad Ukrain\u0105<\/a>, Rosja zareagowa\u0142a nie jednym zaprzeczeniem, ale wieloma historiami, prawdopodobnymi i nieprawdopodobnymi, obarczaj\u0105c win\u0105 wszystkich, od armii Ukrainy, przez CIA, po nikczemny spisek z udzia\u0142em 298 martwych ludzi, kt\u00f3rzy zostali umieszczeni w samolocie, aby sfingowa\u0107 katastrof\u0119 i zdyskredytowa\u0107 Rosj\u0119. Efektem tego \u201efirehose of falsehoods” jest, ponownie, tworzenie apatii. Skoro jest tyle wyja\u015bnie\u0144, to sk\u0105d mo\u017cna wiedzie\u0107, czy cokolwiek jest kiedykolwiek prawd\u0105? A je\u015bli nic nigdy nie jest prawd\u0105?<\/span><\/p>\n

Zamiast promowa\u0107 utopi\u0119 w stylu radzieckim, wsp\u00f3\u0142czesna rosyjska propaganda przez ostatni\u0105 dekad\u0119 skupia\u0142a si\u0119 na wrogach. Rosjanie niewiele dowiaduj\u0105 si\u0119 o tym, co dzieje si\u0119 w ich miastach czy te\u017c w dzielnicach oddalonych od nich o kilka przecznic. W rezultacie nie s\u0105 zmuszeni, jak kiedy\u015b obywatele radzieccy, do cz\u0119stego konfrontowania si\u0119 z rozd\u017awi\u0119kiem mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 a fikcj\u0105. Zamiast tego ci\u0105gle opowiada si\u0119 im o miejscach, kt\u00f3rych nie znaj\u0105 i kt\u00f3rych w wi\u0119kszo\u015bci nigdy nie widzieli: Ameryka i Europa,\u00a0Francja<\/a>\u00a0i\u00a0Wielka Brytania<\/a>, Szwecja i Polska, miejsca pe\u0142ne degeneracji, hipokryzji i \u201erusofobii”. Badanie rosyjskiej telewizji przeprowadzone w latach 2014-17 wykaza\u0142o, \u017ce negatywne wiadomo\u015bci o Europie pojawia\u0142y si\u0119 w trzech g\u0142\u00f3wnych rosyjskich kana\u0142ach, wszystkich kontrolowanych przez pa\u0144stwo, \u015brednio 18 razy dziennie. Niekt\u00f3re z tych historii by\u0142y wymy\u015blone (\u201erz\u0105d niemiecki si\u0142\u0105 odbiera dzieci rodzinom i daje je parom homoseksualnym”), ale nawet te prawdziwe pasowa\u0142y do okre\u015blonego zestawu narracji.<\/span><\/p>\n

\n

Codzienne \u017cycie w Europie by\u0142o przedstawiane jako przera\u017caj\u0105ce i chaotyczne. Europejczycy byli s\u0142abi i niemoralni. Terroryzm szala\u0142, a wszyscy si\u0119 bali.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Unia Europejska by\u0142a agresywna i interwencjonistyczna, czasem planuj\u0105c wykorzystanie Ukrainy jako wysypiska odpad\u00f3w nuklearnych, czasem zmuszaj\u0105c swoich cz\u0142onk\u00f3w do przyj\u0119cia \u201erusofobicznej” polityki.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"Ambasador
\nAmbasador Rosji w Polsce Siergiej Andriejew – po oblaniu w maju czerwon\u0105 farb\u0105<\/span>\u00a0\u00a0Fot. S\u0142awomir Kami\u0144ski \/ Agencja Wyborcza.pl<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Nawet w tym ci\u0105gle zmieniaj\u0105cym si\u0119 dramacie gniewu i strachu, kt\u00f3ry rozwija si\u0119 co wiecz\u00f3r w rosyjskich wieczornych wiadomo\u015bciach,\u00a0Ukraina<\/a>\u00a0od dawna odgrywa szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119. W rosyjskiej propagandzie Ukraina jest fa\u0142szywym krajem, pozbawionym historii i legitymacji, kt\u00f3ry w rzeczywisto\u015bci nie jest niczym wi\u0119cej ni\u017c \u201epo\u0142udniowo-zachodni\u0105 Rosj\u0105”, niezbywaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u201ehistorii, kultury i przestrzeni duchowej” naszej Rosji, jak o\u015bwiadczy\u0142 sam Putin. Co gorsza, to fa\u0142szywe niepa\u0144stwo zosta\u0142o uzbrojone przez ameryka\u0144skich i europejskich wrog\u00f3w Rosji, przekszta\u0142cone przez zdegenerowane, umieraj\u0105ce mocarstwa zachodnie we wrog\u0105 \u201eanty-Rosj\u0119”. Putin opisa\u0142 Ukrain\u0119 jako \u201ew pe\u0142ni kontrolowan\u0105 z zewn\u0105trz” i jako \u201ekoloni\u0119 z marionetkowym re\u017cimem”. Dokona\u0142 inwazji na Ukrain\u0119, powiedzia\u0142, \u017ce w celu obrony Rosji \u201eprzed tymi, kt\u00f3rzy wzi\u0119li Ukrain\u0119 jako zak\u0142adnika i pr\u00f3buj\u0105 wykorzysta\u0107 j\u0105 przeciwko naszemu krajowi i naszym ludziom”.<\/span><\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci to Putin najecha\u0142 Ukrain\u0119, aby zamieni\u0107 j\u0105 w koloni\u0119 z marionetkowym re\u017cimem. Nie mo\u017ce sobie wyobrazi\u0107, \u017ce w Ukrainie mo\u017ce by\u0107 co\u015b innego, poniewa\u017c jego inspirowana przez KGB wyobra\u017ania nie dopuszcza mo\u017cliwo\u015bci autentycznej polityki, ruch\u00f3w oddolnych, opinii publicznej. W j\u0119zyku Putina, w j\u0119zyku wi\u0119kszo\u015bci komentator\u00f3w rosyjskiej telewizji, a teraz w j\u0119zyku wi\u0119kszo\u015bci Rosjan, Ukrai\u0144cy nie maj\u0105 \u017cadnej sprawczo\u015bci. Nie mog\u0105 dokonywa\u0107 wybor\u00f3w za siebie. Nie mog\u0105 wybra\u0107 dla siebie rz\u0105du. Nie s\u0105 nawet lud\u017ami – s\u0105 \u201enazistami”. I tak jak przed nimi ku\u0142ak\u00f3w mo\u017cna ich wyeliminowa\u0107 bez poczucia winy, bez namys\u0142u\u00a0czy wyrzut\u00f3w sumienia. I to w\u0142a\u015bnie dzieje si\u0119 dzisiaj.<\/span><\/p>\n

* * *<\/span><\/h1>\n

Pozwol\u0119 sobie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zwi\u0105zek mi\u0119dzy ludob\u00f3jczym j\u0119zykiem a ludob\u00f3jczym zachowaniem nie jest automatyczny ani nawet przewidywalny. Istoty ludzkie mog\u0105 si\u0119 nawzajem obra\u017ca\u0107, poni\u017ca\u0107, werbalnie zn\u0119ca\u0107 nad sob\u0105 i nadal nigdy nie pr\u00f3bowa\u0107 si\u0119 nawzajem zabija\u0107. Ale chocia\u017c prawd\u0105 jest, \u017ce nie ka\u017cde u\u017cycie masowej mowy nienawi\u015bci prowadzi do masowego morderstwa, prawd\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nie ma masowych morderstw, kt\u00f3re nie by\u0142yby poprzedzone masow\u0105 mow\u0105 nienawi\u015bci. Z perspektywy czasu propagandowe pa\u0144stwo stworzone przez\u00a0W\u0142adimira Putina<\/a> (z pomoc\u0105 dziesi\u0105tek tysi\u0119cy innych ludzi, od szarych aparatczyk\u00f3w i pu\u0142kownik\u00f3w armii po szykowne, dobrze ubrane, dobrze uczesane prezenterki telewizyjne) okaza\u0142o si\u0119 idealnym wehiku\u0142em do przeprowadzenia masowych mord\u00f3w i ukrycia ich przed rosyjsk\u0105 opini\u0105 publiczn\u0105. Jeszcze przed rozpocz\u0119ciem wiedzieli, \u017ce zniszczenie niekraju, anty-Rosji wype\u0142nionej nazistami nie wzbudzi sympatii ani lito\u015bci u publiczno\u015bci nauczonej sceptycyzmu i cynizmu wobec wszystkiego, ale szczeg\u00f3lnie wobec ukrai\u0144skich \u201emarionetek” Ameryki i Europy.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"W\u0142adimirW\u0142adimir Putin, luty 2020 r.<\/span>\u00a0\u00a0Fot. Kremlin.ru \/ CC BY (https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0)<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Od pierwszych dni wojny by\u0142o oczywiste, \u017ce rosyjscy plani\u015bci wojskowi zmierzali do tego, aby wiele os\u00f3b, nawet miliony, zosta\u0142o zabitych, rannych lub wysiedlonych ze swoich dom\u00f3w w Ukrainie. W historii zdarza\u0142y si\u0119 inne masowe ataki na miasta, od\u00a0alianckiego bombardowania ogniowego Drezna<\/a>, przez niemieckie bombardowanie Coventry, po\u00a0Hiroszim\u0119<\/a>\u00a0i\u00a0Nagasaki<\/a>. Ale mia\u0142y one miejsce po latach straszliwego konfliktu, najgorszego w historii Europy. Dla kontrastu – zniszczenie Mariupola i jego mieszka\u0144c\u00f3w rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 zaledwie kilka dni po niesprowokowanej inwazji i nie s\u0142u\u017cy\u0142o \u017cadnemu celowi poza wyludnieniem tego rosyjskoj\u0119zycznego miasta.\u00a0Zniszczono ponad 90 proc. budynk\u00f3w<\/a>, ca\u0142kowicie zr\u00f3wnano z ziemi\u0105 fabryki stali i infrastruktur\u0119 gospodarcz\u0105, kt\u00f3r\u0105 w innej epoce mog\u0142aby pr\u00f3bowa\u0107 przej\u0105\u0107 armia agresora, a tak\u017ce bloki mieszkalne, drogi, szko\u0142y i szpitale. W szczytowym momencie walk\u00a0ludno\u015b\u0107 cywilna by\u0142a nadal uwi\u0119ziona w mie\u015bcie, bez dost\u0119pu do \u017cywno\u015bci, wody i lek\u00f3w<\/a>. M\u0119\u017cczy\u017ani, kobiety i dzieci umierali z g\u0142odu i odwodnienia. Ci, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali ucieka\u0107, byli ostrzeliwani. Ostrzeliwano osoby z zewn\u0105trz, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y dostarczy\u0107 zaopatrzenie. Cia\u0142a zabitych, zar\u00f3wno ukrai\u0144skich cywil\u00f3w, jak i rosyjskich \u017co\u0142nierzy, le\u017ca\u0142y na ulicy, bez poch\u00f3wku.<\/span><\/p>\n

Nawet w czasie, gdy dokonywano tej zbrodni na oczach ca\u0142ego \u015bwiata, gdy kr\u0119ci\u0142y si\u0119 kamery telewizyjne, a zdj\u0119cia by\u0142y dost\u0119pne dla ka\u017cdego telefonu kom\u00f3rkowego i ka\u017cdego laptopa na naszej planecie, pa\u0144stwo rosyjskie z powodzeniem ukrywa\u0142o t\u0119 tragedi\u0119 przed w\u0142asnym narodem. Podobnie jak w stalinowskiej przesz\u0142o\u015bci pomog\u0142o u\u017cycie \u017cargonu. W rosyjskiej telewizji pa\u0144stwowej i w j\u0119zyku rosyjskich urz\u0119dnik\u00f3w nie by\u0142a to inwazja, lecz \u201especjalna operacja wojskowa”. To nie by\u0142 masowy mord Ukrai\u0144c\u00f3w, to by\u0142a \u201eochrona” mieszka\u0144c\u00f3w wschodnich teren\u00f3w Ukrainy nielegalnie okupowanych przez Rosj\u0119. To nie by\u0142o ludob\u00f3jstwo, to by\u0142a obrona przed \u201eludob\u00f3jstwem dokonanym przez re\u017cim kijowski”.<\/span><\/p>\n

W przededniu wojny Putin powt\u00f3rzy\u0142 propagand\u0119 o perfidnym Zachodzie, u\u017cywaj\u0105c j\u0119zyka, kt\u00f3ry dla wi\u0119kszo\u015bci Rosjan brzmia\u0142by znajomo: \u201eD\u0105\u017cyli do zniszczenia naszych tradycyjnych warto\u015bci i narzucenia nam swoich fa\u0142szywych warto\u015bci, kt\u00f3re z\u017cera\u0142yby nas, nasz nar\u00f3d, od wewn\u0105trz; postawy, kt\u00f3re agresywnie narzucali swoim krajom; postawy, kt\u00f3re bezpo\u015brednio prowadz\u0105 do degradacji i zwyrodnienia, poniewa\u017c s\u0105 sprzeczne z natur\u0105 ludzk\u0105”.<\/span><\/p>\n

\n

Je\u015bli g\u0142\u00f3d by\u0142 konieczny, poniewa\u017c eliminowa\u0142 egzystencjalne zagro\u017cenie stwarzane przez ku\u0142ak\u00f3w, to ta wojna jest konieczna, poniewa\u017c eliminuje egzystencjalne zagro\u017cenie stwarzane przez \u201efa\u0142szywe warto\u015bci” demokratycznego \u015bwiata.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Dla wszystkich, kt\u00f3rzy czuj\u0105 si\u0119 winni zniszczenia Mariupola, jest co\u015b, co sprawi, \u017ce to uczucie zniknie: Mariupol by\u0142 po prostu ma\u0142\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 egzystencjalnego zagro\u017cenia, kt\u00f3re musi zosta\u0107 wyeliminowane wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/p>\n

Usprawiedliwiono te\u017c wszystkich, kt\u00f3rzy mogli przypadkowo zobaczy\u0107 kilka zdj\u0119\u0107 Mariupola. 24 marca rosyjska telewizja rzeczywi\u015bcie nada\u0142a film z ruin miasta – nagranie z drona, prawdopodobnie skradzione z CNN. Ale zamiast wzi\u0105\u0107 na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107, zrzuci\u0142a j\u0105 na Ukrai\u0144c\u00f3w. Jedna z prezenterek telewizyjnych, brzmi\u0105c smutno, opisa\u0142a t\u0119 scen\u0119 jako \u201ePrzera\u017caj\u0105cy obraz. Nacjonali\u015bci [ukrai\u0144scy], cofaj\u0105c si\u0119, staraj\u0105 si\u0119 nie pozostawi\u0107 kamienia na kamieniu”. Rosyjskie ministerstwo obrony faktycznie oskar\u017cy\u0142o\u00a0batalion Azow, znany z radykalnych metod walki<\/a>, o wysadzenie teatru w Mariupolu, w kt\u00f3rym schroni\u0142y si\u0119 setki dzieci. Dlaczego uberpatriotyczne si\u0142y ukrai\u0144skie mia\u0142yby celowo [zabija\u0107] ukrai\u0144skie dzieci? Tego nie wyja\u015bniono, a potem nic nie jest wyja\u015bnione. Rosyjscy telewidzowie zostali przeszkoleni, aby patrze\u0107 przez palce na wszystko, co widz\u0105 i s\u0142ysz\u0105: \u201eJe\u015bli nic nie mo\u017cna wiedzie\u0107 na pewno, to nie mo\u017cna nikogo wini\u0107. Mo\u017ce \u201enacjonali\u015bci” zniszczyli Mariupol. Mo\u017ce nie. Nie mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 \u017cadnych konsekwencji, nie mo\u017cna nikogo poci\u0105gn\u0105\u0107 do odpowiedzialno\u015bci.<\/span><\/p>\n

I jak dot\u0105d to dzia\u0142a. Nawet teraz,\u00a0gdy trwa mobilizacja<\/a>, rosyjskie spo\u0142ecze\u0144stwo w wi\u0119kszo\u015bci milczy. Sprawcy czuj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci usprawiedliwieni. Opublikowane nagrania rozm\u00f3w telefonicznych rosyjskich \u017co\u0142nierzy z rodzinami – u\u017cywaj\u0105 zwyk\u0142ych kart SIM, wi\u0119c \u0142atwo je ods\u0142ucha\u0107 – s\u0105 pe\u0142ne pogardy dla Ukrai\u0144c\u00f3w. \u201eStrzeli\u0142em do samochodu” – m\u00f3wi w jednej z rozm\u00f3w jeden z \u017co\u0142nierzy kobiecie, by\u0107 mo\u017ce swojej \u017conie lub siostrze. \u201eStrzelaj do skurwysyn\u00f3w”, odpowiada, \u201ebyle nie do ciebie. Pieprzy\u0107 ich. Jebani narkomani i nazi\u015bci”. M\u00f3wi\u0105 o kradzie\u017cy telewizor\u00f3w, piciu koniaku i strzelaniu do ludzi w lasach. Nie wykazuj\u0105 \u017cadnej troski o ofiary, nawet w\u0142asne. Prezydent Ze\u0142enski w jednym z wywiad\u00f3w podziwia\u0142 nonszalancj\u0119, z jak\u0105 Rosjanie zaproponowali wys\u0142anie Ukrai\u0144com kilku work\u00f3w na \u015bmieci, w kt\u00f3re mogliby owin\u0105\u0107 zw\u0142oki swoich \u017co\u0142nierzy: \u201eNawet gdy umiera pies czy kot, ludzie tego nie robi\u0105”.<\/span><\/p>\n

To nie jest entuzjazm dla przemocy, tylko oboj\u0119tno\u015b\u0107 wobec przemocy, a tak\u017ce wobec ludzkiego \u017cycia i jakiejkolwiek moralno\u015bci. Nawet pr\u00f3ba stworzenia przez pa\u0144stwo rosyjskie odrobiny patriotycznego zapa\u0142u do wojny, poprzez kampani\u0119 \u201eZ”, wydaje si\u0119 nieudana. Istnieje ona w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, ale nie w realnym \u017cyciu.<\/span><\/p>\n

Rosyjscy obywatele i rosyjscy \u017co\u0142nierze zaakceptowali wojn\u0119, bo nigdy nie wyci\u0105gn\u0119li lekcji z w\u0142asnej historii, bo nie by\u0142o rozliczenia po ukrai\u0144skim g\u0142odzie, po Gu\u0142agu, po terrorze lat 1937-38. Nie by\u0142o momentu, w kt\u00f3rym sprawcy wyrazili \u017cal. Jak si\u0119 okazuje, Krawczenkowie i Kopelewowie byli w mniejszo\u015bci, robili ma\u0142e fale w wielkim oceanie oboj\u0119tno\u015bci. \u201eTo nie s\u0105 ludzie, to s\u0105 ku\u0142ackie \u015bmieci” – ten sentyment zajmowa\u0142 serca wi\u0119kszo\u015bci tych obywateli radzieckich, kt\u00f3rzy wiedzieli, co si\u0119 sta\u0142o. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pozosta\u0142ych nawet nie pr\u00f3bowa\u0142a si\u0119 dowiedzie\u0107. W rezultacie mamy wojn\u0119 ukrai\u0144sk\u0105. Powinna ona przypomina\u0107 nam wszystkim, \u017ce nale\u017cy uczy\u0107 si\u0119 historii, wyci\u0105ga\u0107 wnioski, tak teraz, jak i w odleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n