{"id":98852,"date":"2022-10-08T17:09:54","date_gmt":"2022-10-08T15:09:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=98852"},"modified":"2022-10-08T15:42:52","modified_gmt":"2022-10-08T13:42:52","slug":"15-09-77","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=98852","title":{"rendered":"Urban \u2013 ja wam poka\u017c\u0119!"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a> Urban \u2013 ja wam poka\u017c\u0119!<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Ernest Skalski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

By\u0142 cz\u0142owiekiem, kt\u00f3rego najd\u0142u\u017cej zna\u0142em w \u017cyciu.<\/strong><\/p>\n

Od jesieni 1948 roku.<\/span>
\nPoznali\u015bmy si\u0119 na deptaku, jakim by\u0142 odcinek chodnika g\u0142\u00f3wnej ulicy \u0141odzi, Piotrkowskiej. Takie polskie corso, po kt\u00f3rym m\u0142odzie\u017c gimnazjalna snu\u0142a si\u0119 tam i z powrotem w godzinach popo\u0142udniowych. Urbana zna\u0142em o tyle, \u017ce by\u0142 w tej samej szkole, tylko klas\u0119 wy\u017cej, w dziewi\u0105tej. Sk\u0105d\u015b musia\u0142em wiedzie\u0107, \u017ce mieszka\u0142 na Piotrkowskiej, skoro go poprosi\u0142em o skorzystanie z jego domowej toalety. Ch\u0119tnie mnie zaprowadzi\u0142 i jako\u015b zakolegowali\u015bmy si\u0119 na d\u0142u\u017cej.<\/span><\/p>\n

\u2013 Czy\u00a0mog\u0119 u\u00a0ciebie zrobi\u0107 kupk\u0119 \u2013 tym zwrotem wprowadzi\u0142 mnie do\u00a0swojego Abecad\u0142a, bo\u00a0zawsze mia\u0142 sk\u0142onno\u015bci skatologiczne, co\u00a0wypomina\u0142 mu\u00a0KTT, Krzysztof Teodor Toeplitz, posta\u0107 znacz\u0105ca w\u00a0kulturze popularnej. Kto go\u00a0nie\u00a0mo\u017ce pami\u0119ta\u0107 niech\u00a0nie\u00a0ma\u00a0problemu. Na\u00a0tej\u00a0kupce si\u0119 o\u00a0mnie w\u00a0Abecadle nie\u00a0sko\u0144czy\u0142o. Dalej by\u0142o wi\u0119cej i\u00a0raczej dobrze.<\/span><\/p>\n

Po\u00a0jego \u015bmierci o\u00a0jego grzechach napisano i\u00a0powiedziano ju\u017c wiele, a\u00a0b\u0119dzie si\u0119 przez\u00a0jaki\u015b czas jeszcze pisa\u0142o i\u00a0m\u00f3wi\u0142o. Urban na\u00a0pewno nie\u00a0stosowa\u0142by w\u00a0swoim przypadku zasady aut bene, aut nihil, a\u00a0ja\u00a0sobie na\u00a0ni\u0105 pozwol\u0119. Nie\u00a0b\u0119d\u0119 te\u017c wywa\u017ca\u0142 jego grzech\u00f3w i\u00a0cn\u00f3t. Zreszt\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tych grzech\u00f3w jest w\u00a0oczach innych zas\u0142ug\u0105. Bogdan Mi\u015b przedstawi\u0142 go\u00a0z\u00a0dobrej strony. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wypowiada si\u0119 albo\u00a0\u017ale lub jeszcze gorzej i\u00a0te\u017c ma\u00a0racj\u0119. A, \u017ce\u00a0by\u0142 w\u00a0stosunkach osobistych uprzejmy, \u017cyczliwy i\u00a0uczynny, to\u00a0dla jednych nieco pomniejsza jego winy, ale\u00a0tylko\u00a0rozsierdza niekt\u00f3rych moralist\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Nie\u00a0wynosi\u0142 si\u0119 nad\u00a0innych, nie\u00a0by\u0142 samochwa\u0142\u0105, ale\u00a0by\u0142 bardzo ambitny i\u00a0lubi\u0142, \u017ceby\u00a0to\u00a0doceniano, bez\u00a0jego autoreklamy. I\u00a0chyba to\u00a0t\u0142umaczy jego wolty polityczne.<\/span><\/p>\n

O\u00a0rodzicach Jurka, kt\u00f3rych\u00a0mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 pozna\u0107, te\u017c teraz si\u0119 pisze i\u00a0m\u00f3wi. Przedwojenna plutokracja to\u00a0mo\u017ce za\u00a0wiele powiedziane, ale\u00a0o\u00a0czym\u015b \u015bwiadczy to, \u017ce\u00a0w\u00a0roku 1936 udali si\u0119 do\u00a0Anglii na\u00a0koronacj\u0119 Jerzego VI. Oni mieli powody by\u0107, \u017ce\u00a0s\u0105\u00a0wszechstronnie zdegradowani przez\u00a0powojenn\u0105 w\u0142adz\u0119 ludow\u0105 i\u00a0nie\u00a0mieli powod\u00f3w, \u017ceby\u00a0j\u0105\u00a0lubi\u0107. Ale\u00a0te\u017c powod\u00f3w, by\u00a0si\u0119 buntowa\u0107. W\u00a0jego domu widzia\u0142em du\u017cy kieliszek z\u00a0podzia\u0142k\u0105. Przy dolnej kresce \u201epanie\u201d, przy nast\u0119pnej \u201epanowie\u201d, jeszcze wy\u017cej \u201edemokraci\u201d, a\u00a0na\u00a0samej g\u00f3rze by\u0142a namalowana \u015bwinia. Taki akcencik opozycyjny, bo\u00a0\u00f3wczesna w\u0142adza przedstawia\u0142a si\u0119 jako demokratyczna, na\u00a0zreszt\u0105 ma\u0142o kto si\u0119 nabiera\u0142. W\u00a0rozmowach ma\u0142olat\u00f3w i\u00a0nastolatk\u00f3w w\u00a0tym domu by\u0142y \u017carty i\u00a0wyg\u0142upy w\u00a0podobnym \u201eantydemokratycznym\u201d stylu, z\u00a0naiwnym snobowaniem si\u0119 na\u00a0anglosaski Zach\u00f3d. Wi\u0119cej by\u0142o tematyki m\u0119sko-damskiej i\u00a0pornografii. Ale\u00a0list\u0119 anegdot, zwi\u0105zanych Jurkiem w\u00a0ci\u0105gu wielu lat \u2013 a\u00a0by\u0142o tego! \u2013 zachowam dla autobiografii, je\u015bli j\u0105\u00a0jeszcze zd\u0105\u017c\u0119 napisa\u0107.<\/span><\/p>\n

Nasza szko\u0142a to\u00a0by\u0142o m\u0119skie gimnazjum i\u00a0liceum. Bardzo mi\u00a0si\u0119 podoba\u0142 jeden rok bez\u00a0koedukacji w\u00a0moim szkolnym \u017cyciu. Do\u00a0starszych uczni\u00f3w nauczyciele m\u00f3wili per pan. Szko\u0142a by\u0142a im.\u00a0Ko\u015bciuszki, ale\u00a0przed\u00a0wojn\u0105 \u2013 Pi\u0142sudskiego i\u00a0wci\u0105\u017c wyr\u00f3\u017cnia\u0142y nas szare czapki, maciej\u00f3wki. G\u0142o\u015bno wypowiadane pogl\u0105dy uczni\u00f3w by\u0142y takie same jak w\u00a0domu Urban\u00f3w. Nauczyciele nie\u00a0zwracali na\u00a0to\u00a0uwagi. Niewielkie ko\u0142o ZMP by\u0142o traktowane po\u00a0d\u017centelme\u0144sku, wyrozumiale. W\u00a0tym kole by\u0142em nieudolnym skarbnikiem, co\u00a0kosztowa\u0142o moj\u0105 matk\u0119, ojciec od\u00a0roku ju\u017c nie\u00a0\u017cy\u0142, par\u0119 groszy.<\/span><\/p>\n

Pasowa\u0142em do\u00a0tego, co\u00a0Mi\u0142osz w\u00a0\u201eUmy\u015ble zniewolonym\u201d nazwa\u0142 dw\u00f3jmy\u015bleniem. R\u00f3wnie dobrze czu\u0142em si\u0119 w\u00a0atmosferze domu Urban\u00f3w, jak i\u00a0\u201ena dzielnicy\u201d, czyli w\u00a0dzielnicowym zarz\u0105dzie ZMP, \u015ar\u00f3dmiejska-Lewa, gdzie widywa\u0142em aktywist\u0119, Jurka.<\/span><\/p>\n

Ja\u00a0si\u0119 tam, w\u00a0gruncie rzeczy, p\u0119ta\u0142em, ch\u0142on\u0105c zadymion\u0105 atmosfer\u0119 centrum rewolucji, dla mnie na\u00a0miar\u0119 Smolnego w\u00a0pa\u017adzierniku 1917. Natomiast Urban by\u0142 aktywist\u0105 pe\u0142n\u0105 g\u0119b\u0105. Obs\u0142ugiwa\u0142 zebrania w\u00a0szko\u0142ach, biurach, najcz\u0119\u015bciej w\u00a0fabrykach, gdzie paniczyk przekonywa\u0142 do\u00a0nowej w\u0142adzy zm\u0119czon\u0105 m\u0142odzie\u017c robotnicz\u0105. Dla niej to\u00a0by\u0142a albo\u00a0chwila wytchnienia w\u00a0pracy, albo\u00a0udr\u0119ka po\u00a0zmianie. To\u00a0relacjonowali aposto\u0142owie nowej wiary, przy w\u00f3deczce, kt\u00f3ra\u00a0\u201ena dzielnicy\u201d pojawia\u0142a si\u0119 dosy\u0107 cz\u0119sto.<\/span><\/p>\n

Z\u00a0licznych powie\u015bci historycznych Zofii Kossak, przypomnia\u0142em sobie czytanego w\u00a0dzieci\u0144stwie \u201ePuszkarza Orbano\u201d. Akcja dzieje si\u0119 w\u00a0obleganym przez\u00a0Turk\u00f3w Konstantynopolu, zdobytym w\u00a0roku 1453. Orbano ma\u00a0pomys\u0142 na\u00a0rewelacyjne w\u00f3wczas dzia\u0142o, kt\u00f3re by\u00a0mo\u017ce odwr\u00f3ci\u0142o losy wojny. Ze\u00a0swym projektem nie\u00a0mo\u017ce si\u0119 jednak przebi\u0107, nie\u00a0jest traktowany powa\u017cnie. W\u00a0rezultacie przechodzi do\u00a0Turk\u00f3w, kt\u00f3rzy\u00a0kupuj\u0105 jego pomys\u0142, daj\u0105 mu\u00a0\u015brodki i\u00a0armaty Orbano przyczyniaj\u0105 si\u0119 do\u00a0zwyci\u0119stwa Turcji i\u00a0ostatecznego upadku Bizancjum. A\u00a0on\u00a0pokaza\u0142 ile jest wart. Je\u015bli si\u0119 rozejrze\u0107 dooko\u0142a, przejrze\u0107 histori\u0119, to\u00a0znajdzie sporo ludzi, kieruj\u0105cych si\u0119 tak\u0105 w\u0142a\u015bnie motywacj\u0105. Bardziej nawet ni\u017c liczeniem na\u00a0wszelakie frukta, cho\u0107 przewa\u017cnie si\u0119 ich nie\u00a0odrzuca. Urban te\u017c nie\u00a0mia\u0142 natury buddyjskiego mnicha, \u017cywi\u0105cego si\u0119 tym co\u00a0wrzuc\u0105 mu\u00a0do\u00a0miseczki.<\/span><\/p>\n

Znaj\u0105c Urbana przez\u00a0wiele lat, mam podstawy bo\u00a0s\u0105dzi\u0107, \u017ce\u00a0kierowa\u0142a nim ch\u0119\u0107 pokazania, \u017ce\u00a0jest takim self made manem, kt\u00f3ry\u00a0nie\u00a0potrzebuje \u017cadnych podp\u00f3rek. Przecie\u017c by\u0142 inteligentny i\u00a0zdolny M\u00f3g\u0142 zda\u0107 matur\u0119 bez\u00a0przepychania go. M\u00f3g\u0142 sko\u0144czy\u0107 dowolne studia, zosta\u0107 magistrem czy\u00a0nawet doktorem jakich\u015b nauk. Obija\u0142 si\u0119 na\u00a0studiach dziennikarskich, na\u00a0prawie, dop\u00f3ki nie\u00a0sko\u0144czy\u0142 dwudziestu pi\u0119ciu lat, kiedy przesta\u0142a mu\u00a0grozi\u0107, w\u00f3wczas dwuletnia, zasadnicza s\u0142u\u017cba wojskowa. A\u00a0dziennikarzem by\u0142 ju\u017c, maj\u0105c osiemna\u015bcie lat i\u00a0pokazuj\u0105c, \u017ce\u00a0studia s\u0105\u00a0tylko\u00a0marnowaniem czasu.<\/span><\/p>\n

Lubi\u0142 si\u0119 pokazywa\u0107 jako bon vivant i\u00a0by\u0142 nim w\u00a0istocie. Ale\u00a0takim, kt\u00f3ry\u00a0potrafi pracowa\u0107. W\u00a0latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, kiedy mieszkali\u015bmy na\u00a0s\u0105siednich ulicach na\u00a0Powi\u015blu, dowiedzia\u0142em si\u0119 od\u00a0jego \u017cony, Wie\u015bki, jak powstaj\u0105 liczne felietony Urbana. Rano, p\u00f3ki by\u0142a zaj\u0119ta \u0142azienka, siada\u0142 do\u00a0maszyny i\u00a0wystukiwa\u0142 pierwsze p\u00f3\u0142torej strony. W\u00a0oczekiwaniu na\u00a0\u015bniadanie \u2013 drugie tyle. Po\u00a0\u015bniadaniu dopisywa\u0142 dwie strony i\u00a0mia\u0142 gotowy tekst. \u00d3wczesne jego felietony to\u00a0nie\u00a0by\u0142y mniej czy\u00a0wi\u0119cej zabawne rozwa\u017cania, obserwacje, pomys\u0142y. Opisywa\u0142 historyjki, takie z\u00a0\u017cycia, kt\u00f3re przewa\u017cnie zmy\u015bla\u0142. By\u0142y jednak tak\u00a0osadzone w\u00a0realiach, kt\u00f3re zna\u0142, \u017ce\u00a0cieszy\u0142y si\u0119 wielkim powodzeniem. Czytelnicy odnajdywali w\u00a0nich sytuacje im\u00a0znane, a\u00a0czasem swoje.<\/span><\/p>\n

Jego wielka godzina to\u00a0by\u0142 rok 1956, szeroko rozumiany Pa\u017adziernik i\u00a0tygodnik \u201ePo prostu\u201d ,w kt\u00f3rym\u00a0by\u0142 autorem tekst\u00f3w bulwersuj\u0105cych my\u015bl\u0105c\u0105 Polsk\u0119. Dzi\u015b zamiana Bieruta na\u00a0Gomu\u0142k\u0119 \u2013 z\u00a0przej\u015bciowym Ochabem \u2013 mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 nieistotna. Ale\u00a0wtedy to\u00a0by\u0142a zmiana mi\u0119dzy \u017cyciem i\u00a0\u015bmierci\u0105, dla niekt\u00f3rych nawet dos\u0142ownie. Tylko\u00a0ma\u0142o kto ju\u017c ten okres pami\u0119ta. Dla Urbana by\u0142 to\u00a0plus bardzo dodatni.<\/span><\/p>\n

Od\u00a0tego momentu \u017cyciorys Urbana, a\u017c\u00a0do\u00a0jego \u015bmierci par\u0119 dni temu, jest i\u00a0przez\u00a0jaki\u015b czas jeszcze b\u0119dzie, pokazywany, omawiany i\u00a0warto\u015bciowany na\u00a0ka\u017cdym kroku. Ja\u00a0ju\u017c nie\u00a0musz\u0119. Jurek pokazywa\u0142, \u017ce\u00a0w\u00a0ka\u017cdej roli by\u0142 bardzo dobry. Jako krytyczny komentator rzeczywisto\u015bci, jako sprawny i\u00a0znienawidzony, s\u0142usznie zreszt\u0105, rzecznik re\u017cimu stanu wojennego, jako kapitalista z\u00a0wielkim sukcesem i\u00a0wreszcie jako irytuj\u0105cy sowizdrza\u0142 i\u00a0b\u0142azen. I\u00a0jako dobry kolega, trzeba powiedzie\u0107.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Urban \u2013 ja wam poka\u017c\u0119! Ernest Skalski By\u0142 cz\u0142owiekiem, kt\u00f3rego najd\u0142u\u017cej zna\u0142em w \u017cyciu. Od jesieni 1948 roku. Poznali\u015bmy si\u0119 na deptaku, jakim by\u0142 odcinek chodnika g\u0142\u00f3wnej ulicy \u0141odzi, Piotrkowskiej. Takie polskie corso, po kt\u00f3rym m\u0142odzie\u017c gimnazjalna snu\u0142a si\u0119 tam i z powrotem w godzinach popo\u0142udniowych. Urbana zna\u0142em o tyle, \u017ce by\u0142 w tej samej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98852"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98852"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98852\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98923,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98852\/revisions\/98923"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}