{"id":99362,"date":"2022-11-08T17:05:52","date_gmt":"2022-11-08T15:05:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=99362"},"modified":"2022-11-07T13:25:43","modified_gmt":"2022-11-07T11:25:43","slug":"04-05-80","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=99362","title":{"rendered":"Z udzia\u0142em ambasadora Izraela ods\u0142oni\u0119to w Cz\u0119stochowie odrestaurowan\u0105 mogi\u0142\u0119 bojownik\u00f3w \u017cydowskich"},"content":{"rendered":"

(Fot. Grzegorz Skowronek \/ Agencja Wyborcza.pl)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Z udzia\u0142em ambasadora Izraela ods\u0142oni\u0119to w Cz\u0119stochowie odrestaurowan\u0105 mogi\u0142\u0119 bojownik\u00f3w \u017cydowskich<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Marek Mamo\u0144
\n<\/strong>[ HISTORYCZNA CZ\u0118STOCHOWA<\/a>

\n

Na cmentarzu \u017cydowskim przy ul. Z\u0142otej – w obecno\u015bci ambasadora Izraela Yacova Livne – ods\u0142oni\u0119to odrestaurowan\u0105 wojenn\u0105 mogi\u0142\u0119 poleg\u0142ych w akcji na Ostbahn.<\/strong><\/span>
\n*<\/strong><\/span><\/h4>\n

Ambasador Izraela w Polsce odwiedzi\u0142 Cz\u0119stochow\u0119 na zaproszenie Alona Goldmana – przewodnicz\u0105cego Stowarzyszenia \u017byd\u00f3w Cz\u0119stochowskich w Izraelu oraz cz\u0142onk\u00f3w cz\u0119stochowskiego oddzia\u0142u Towarzystwa Spo\u0142eczno-Kulturalnego \u017byd\u00f3w w Polsce.<\/span><\/p>\n

Podczas uroczysto\u015bci na cmentarzu przy ul. Z\u0142otej w imieniu prezydenta miasta go\u015bci powita\u0142 jego zast\u0119pca Ryszard Stefaniak, a g\u0142os zabra\u0142a tak\u017ce Jolanta Urba\u0144ska, wiceprzewodnicz\u0105ca rady miasta i spo\u0142eczna konsultantka ds. spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej. Izabela Soba\u0144ska-Klekowska z TSK\u017b odczyta\u0142a list Zygmunta Rolata, Honorowego Obywatela Cz\u0119stochowy i przewodnicz\u0105cego \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017byd\u00f3w Cz\u0119stochowian i Ich Potomk\u00f3w, kt\u00f3ry prosi\u0142 o uczczenie minut\u0105 ciszy “pomordowanych \u017byd\u00f3w oraz tych Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy Im w tych strasznych czasach nie\u015bli pomoc”.<\/span><\/p>\n

– W przedwojennej Cz\u0119stochowie byli\u015bmy s\u0105siadami. Nasze kultury przenika\u0142y si\u0119. \u017byj\u0105c z handlu, rzemios\u0142a i przemys\u0142u, spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska przyczynia\u0142a si\u0119 do rozbudowy miasta, do rozwoju jego gospodarki, nauki, kultury, medycyny i sportu – przypomina\u0142 w swoim wyst\u0105pieniu Ryszard Stefaniak, zast\u0119pca prezydenta Cz\u0119stochowy.<\/span><\/p>\n

Wys\u0142uchano hymnu Holokaustu “Gam Gam” – fragmentu Psalmu 23. po hebrajsku – kt\u00f3ry za\u015bpiewa\u0142y uczennice I LO im. S\u0142owackiego. Po przem\u00f3wieniach go\u015bci zapalono znicze przed nagrobkiem. W towarzystwie poczt\u00f3w sztandarowych z\u0142o\u017cono wie\u0144ce kwiat\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Mogi\u0142a poleg\u0142ych w akcji na Ostbahn to miejsce poch\u00f3wku pi\u0119ciu bojownik\u00f3w z \u017bydowskiej Organizacji Bojowej w Cz\u0119stochowie uczestnicz\u0105cych w ataku na niemiecki poci\u0105g wojskowy 22 kwietnia 1943 r. oraz \u017cydowskich robotnik\u00f3w kolejowych zamordowanych tego dnia przez Niemc\u00f3w w akcie zemsty.<\/span><\/p>\n

Co to by\u0142a akcja na Ostbahn<\/strong><\/h4>\n

22 kwietnia 1943 r. z ma\u0142ego getta w Cz\u0119stochowie – resztki getta po wielkiej akcji wyw\u00f3zkowej do Treblinki – wraz z grup\u0105 \u017cydowskich pracownik\u00f3w przymusowych Ostbahn (niemieckich kolei w Generalnym Gubernatorstwie) wysz\u0142o pi\u0119ciu m\u0142odych bojowc\u00f3w, cz\u0142onk\u00f3w \u017bydowskiej Organizacji Bojowej w Cz\u0119stochowie. Byli to Harry Gerszonowicz, Aviv Rozine i Lolek Frankenberg “Froncek” z grupy “66” oraz Cwi Lustiger i Dawid Altman z kibucu. Ich zadaniem by\u0142o uszkodzenie szyn na B\u0142esznie, kt\u00f3rymi przeje\u017cd\u017ca\u0142y niemieckie transporty wojskowe. Mieli si\u0119 kolejno od\u0142\u0105cza\u0107 od grupy robotnik\u00f3w, spotka\u0107 si\u0119 na ha\u0142dzie za hut\u0105 rakowsk\u0105 i st\u0105d i\u015b\u0107 razem w kierunku B\u0142eszna. Uda\u0142o si\u0119 to tylko Fronckowi, pozosta\u0142ych zatrzyma\u0142a niemiecka stra\u017c kolejowa. Wtedy Harry wyj\u0105\u0142 pistolet i zacz\u0105\u0142 strzela\u0107 do Niemc\u00f3w, ci\u0119\u017cko rani\u0105c stra\u017cnika. Aviv i Harry zgin\u0119li w strzelaninie, a ci\u0119\u017cko ranny Cwi dosta\u0142 si\u0119 w r\u0119ce gestapo – mimo straszliwych tortur nie wyda\u0142 nikogo i zosta\u0142 rozstrzelany na cmentarzu \u017cydowskim. Za kar\u0119 gestapo i Schutzpolizei tego samego dnia rozstrzela\u0142o jeszcze 25 m\u0119\u017cczyzn, a wi\u0119c co drugiego z grupy, z kt\u00f3r\u0105 dywersanci wyszli z getta. W\u015br\u00f3d 25 rozstrzelanych znale\u017ali si\u0119: Moszek Jakub Gelber-Litwin, Nachman Enzel, Berl Zeligman, Stefan Montag, Goldberg (warszawiak), Szymel Rusin (by\u0142y ucze\u0144 szko\u0142y im. I.L. Pereca w Cz\u0119stochowie) oraz Dudek Lewkowicz.<\/span><\/p>\n

(z informacji O\u015brodka Dokumentacji Dziej\u00f3w Cz\u0119stochowy)<\/i><\/span><\/p>\n

Opis akcji wg relacji Henryka Wojdzis\u0142awskiego i Sary Gutgold “Historia grupy bojowej \u00bb66\u00ab” z 1945 r.:<\/b><\/p>\n

Wkr\u00f3tce potem wysz\u0142a z getta grupa: Harry Gerszonowicz, Awiw Rozyner, Froncek z grupy “66” oraz Cwi Lustiger i Dawid Altman z kibucu celem rozkr\u0119cenia szyn kolejowych na torze ko\u0142o B\u0142eszna obok Cz\u0119stochowy. Ch\u0142opcy wyszli z plac\u00f3wk\u0105 Ostbahn, mieli si\u0119 kolejno od\u0142\u0105cza\u0107 od grupy robotnik\u00f3w Ostbahnu i spotka\u0107 si\u0119 na ha\u0142dzie za hut\u0105 rakowsk\u0105, sk\u0105d mieli i\u015b\u0107 razem w kierunku B\u0142eszna. Pierwszy “urwa\u0142 si\u0119” Froncek. Drugiego – Dawida Altmana – zauwa\u017cy\u0142 prowadz\u0105cy ludzi bahnschutz i zatrzyma\u0142 go. Pocz\u0105tkowo reszta ch\u0142opc\u00f3w mia\u0142a zamiar go odbi\u0107 zbrojnie, potem jednak zdecydowali si\u0119 przekupi\u0107 bahnschutza. W chwili gdy za\u0142atwiali spraw\u0119, przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do grupy drugi bahnschutz. Pierwszy zl\u0105k\u0142 si\u0119, wyda\u0142 ch\u0142opc\u00f3w i obaj zacz\u0119li ich prowadzi\u0107 w kierunku wachy Rakowa. Widz\u0105c to, Harry wyj\u0105\u0142 rewolwer i zacz\u0105\u0142 strzela\u0107 (ci\u0119\u017cko rani\u0142 bahnschutza). W powsta\u0142ym w\u015br\u00f3d ludzi pop\u0142ochu ucieka\u0142 Dawid, za nim Awiw i Cwi. Awiw pad\u0142 w chwili, gdy przeskakiwa\u0142 p\u0142ot, Cwi ci\u0119\u017cko ranny zosta\u0142 zabrany na gestapo. Harry pad\u0142 na posterunku. Cwi – cho\u0107 torturowany, jak tylko gestapo potrafi – nie zdradzi\u0142 nic. Potem przesta\u0142 przyjmowa\u0107 po\u017cywienie (chleb i wod\u0119, na kt\u00f3re go skazano), demonstracyjnie \u015bpiewa\u0142, a\u017c wreszcie rozstrzelano go.<\/span><\/p>\n

Liber Brener w ksi\u0105\u017cce “Widersztand un umkum in czenstochower geto” (“Walka i \u015bmier\u0107 w cz\u0119stochowskim getcie”), Warszawa [1950], s. 127, relacjonuje:<\/b><\/p>\n

Aby uwolni\u0107 Dawida, Harry otworzy\u0142 ogie\u0144 do dwu bahnschutz\u00f3w. Jeden z nich zaraz pad\u0142 ci\u0119\u017cko ranny i Dawid uciek\u0142. Harry, Awiw i Cwi nie zd\u0105\u017cyli si\u0119 wycofa\u0107, zostali bowiem otoczeni przez chmar\u0119 Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy ich ostrzeliwali ze wszystkich stron. Harry i Awiw zgin\u0119li na miejscu, Cwi zabarykadowa\u0142 si\u0119 w ch\u0142opskiej stodole i broni\u0142 si\u0119 tak d\u0142ugo, a\u017c zosta\u0142 ci\u0119\u017cko zraniony przez granaty, kt\u00f3re wrzucono do wn\u0119trza. \u017bywego, ale ci\u0119\u017cko rannego schwyta\u0142o gestapo i przewioz\u0142o do swoich piwnic, gdzie go torturowano, aby wyda\u0142 swoich towarzyszy. Zastrzelono go na cmentarzu \u017cydowskim.<\/span><\/p>\n

Za kar\u0119 gestapo i Schutzpolizei tego samego dnia rozstrzela\u0142o jeszcze 25 m\u0119\u017cczyzn, a wi\u0119c co drugiego spo\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w zatrudnionych na plac\u00f3wce, z kt\u00f3r\u0105 dywersanci wyszli z getta. W\u015br\u00f3d 25 rozstrzelanych znale\u017ali si\u0119: Jakub Mosze Gelber-Litwin, Nachman Enzel, Berl Zeligman, Stefan Montag, Goldberg (warszawiak), Rusin (by\u0142y ucze\u0144 szko\u0142y im. I.L. Pereca w Cz\u0119stochowie) oraz Dudek Lewkowicz.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Fot. Grzegorz Skowronek \/ Agencja Wyborcza.pl) Z udzia\u0142em ambasadora Izraela ods\u0142oni\u0119to w Cz\u0119stochowie odrestaurowan\u0105 mogi\u0142\u0119 bojownik\u00f3w \u017cydowskich Marek Mamo\u0144 [ HISTORYCZNA CZ\u0118STOCHOWA 09.06.2022 ] Na cmentarzu \u017cydowskim przy ul. Z\u0142otej – w obecno\u015bci ambasadora Izraela Yacova Livne – ods\u0142oni\u0119to odrestaurowan\u0105 wojenn\u0105 mogi\u0142\u0119 poleg\u0142ych w akcji na Ostbahn. * Ambasador Izraela w Polsce odwiedzi\u0142 Cz\u0119stochow\u0119 na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99362"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99362"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99362\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99519,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99362\/revisions\/99519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}