{"id":99614,"date":"2022-11-13T17:09:12","date_gmt":"2022-11-13T15:09:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=99614"},"modified":"2022-11-10T14:11:53","modified_gmt":"2022-11-10T12:11:53","slug":"13-09-61","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=99614","title":{"rendered":"Bre\u017cniew ostatnie lata be\u0142kota\u0142 i przysypia\u0142. Trwa\u0142 u w\u0142adzy w epoce starc\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Leonid Bre\u017cniew i Erich Honecker (z ty\u0142u) w drodze na polowanie, 1971 r. (Bundesarchiv, Bild 183-W0910-327 \/ CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 DE)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Bre\u017cniew ostatnie lata be\u0142kota\u0142 i przysypia\u0142. Trwa\u0142 u w\u0142adzy w epoce starc\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Andrzej Brzeziecki<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u015amier\u0107 Leonida Bre\u017cniewa 40 lat temu i wyb\u00f3r na jego nast\u0119pc\u0119 szefa KGB Jurija Andropowa nie zapowiada\u0142 wielkich zmian w Zwi\u0105zku Radzieckim. A jednak uruchomi\u0142a proces, kt\u00f3ry zaowocowa\u0142 rozpadem “imperium z\u0142a”.<\/strong><\/span><\/h4>\n
\n

Wiktoria Petrowna Bre\u017cniewa obudzi\u0142a si\u0119 wcze\u015bniej od m\u0119\u017ca \u2013 ten spa\u0142 na boku. Posz\u0142a do piel\u0119gniarki, by zrobi\u0142a jej zastrzyk przed \u015bniadaniem. \u017bona przyw\u00f3dcy ZSRR cierpia\u0142a na cukrzyc\u0119. Poprzedniego wieczoru Leonid Bre\u017cniew przed snem w\u0142\u0105czy\u0142 wentylator i gdy w nocy naci\u0105ga\u0142 na siebie ko\u0142dr\u0119, Wiktoria Petrowna narzeka\u0142a: \u201enajpierw w\u0142\u0105czasz wentylator, bo ci gor\u0105co, a potem \u015bci\u0105gasz ze mnie ko\u0142dr\u0119 i b\u0119d\u0119 odkryta”. By\u0142a to ostatnia ma\u0142\u017ce\u0144ska pretensja, jak\u0105 w po\u017cyciu z Leonidem mia\u0142a okazj\u0119 wyg\u0142osi\u0107. Nie wiedzia\u0142a, \u017ce gdy ona wstawa\u0142a z \u0142\u00f3\u017cka, cia\u0142o jej m\u0119\u017ca ju\u017c styg\u0142o.<\/span><\/p>\n

Gdy kilkana\u015bcie minut p\u00f3\u017aniej pani Bre\u017cniew jad\u0142a samotnie \u015bniadanie, do sypialni na daczy w Zarzeczu weszli ochroniarze. By\u0142a godzina 8:58, 10 listopada 1982 r. Zdziwi\u0142o ich, \u017ce szef jako\u015b nienaturalnie le\u017cy w \u0142\u00f3\u017cku, ale jeszcze bardziej ich zdziwi\u0142o, \u017ce nie obudzi\u0142 si\u0119, gdy rozsuwali zas\u0142ony \u2013 a w\u0142a\u015bnie wtedy zazwyczaj otwiera\u0142 oczy. Ochroniarz W\u0142adimir Miedwiediew potrz\u0105sn\u0105\u0142 cia\u0142em Bre\u017cniewa, ale nie by\u0142o \u017cadnej reakcji. Powiedzia\u0142 do kolegi: \u201eWo\u0142odia! Leonid Iljicz jest got\u00f3w\u2026”. Ten zapyta\u0142, w jakim sensie. \u201eZdaje si\u0119, \u017ce umar\u0142” \u2013 odpar\u0142 Miedwiediew.<\/span><\/p>\n

Ochroniarze zadzwonili gdzie trzeba, sami jeszcze pr\u00f3bowali reanimowa\u0107 Bre\u017cniewa. Wkr\u00f3tce zjawi\u0142 si\u0119 Jurij W\u0142adimirowicz Andropow, druga osoba w pa\u0144stwie i wieloletni szef s\u0142u\u017cb specjalnych. Twarz mia\u0142 blad\u0105. Ku zdziwieniu ochroniarzy nie zadawa\u0142 wielu pyta\u0144. Poszed\u0142 szuka\u0107 \u017cony Bre\u017cniewa, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c jad\u0142a \u015bniadanie. Wkr\u00f3tce przyjechali lekarze, ale ich starania tak\u017ce na nic si\u0119 nie zda\u0142y. Osiemnastoletnie panowanie Bre\u017cniewa nad imperium radzieckim w\u0142a\u015bnie si\u0119 ko\u0144czy\u0142o \u2013 przyczyn\u0105 by\u0142 zawa\u0142 serca. Ale Leonid by\u0142 tak schorowany, \u017ce umrze\u0107 m\u00f3g\u0142 ju\u017c na cokolwiek. O jego stanie zdrowia kr\u0105\u017cy\u0142y okrutne dowcipy.<\/span><\/p>\n

Pijany czy tylko schorowany?<\/strong><\/h4>\n

Epoka Bre\u017cniewa r\u00f3\u017cnie jest oceniana \u2013 dla jednych to czas \u201ezastoju”, czyli stagnacji, dla innych, cho\u0107by dla jego biografa i zwolennika Borysa Soko\u0142owa, by\u0142a to z\u0142ota epoka. Czas, gdy sko\u0144czy\u0142y si\u0119 ideologiczne szale\u0144stwa i czystki, kt\u00f3re nieobce jeszcze by\u0142y Nikicie Chruszczowowi, a zapanowa\u0142a stabilno\u015b\u0107 i pewno\u015b\u0107 jutra. Sympatia dla Bre\u017cniewa, analogicznie do nostalgii za Gierkiem, najsilniejsza by\u0142a, gdy Rosjanom doskwiera\u0142 dziki kapitalizm w latach 90. XX w.<\/span><\/p>\n

Bre\u017cniew by\u0142 zwolennikiem polityki odpr\u0119\u017cenia w Europie. To za jego czas\u00f3w Zwi\u0105zek Radziecki zacz\u0105\u0142 na wielk\u0105 skal\u0119 eksportowa\u0107 surowce i budowa\u0107 ruroci\u0105gi. Co prawda, w 1968 r. najecha\u0142 na Czechos\u0142owacj\u0119, a dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej na Afganistan. Ale w pierwszym przypadku uwa\u017ca\u0142, \u017ce broni imperium zewn\u0119trznego, w drugim zak\u0142ada\u0142, \u017ce daleki kraj w sercu Azji niezbyt interesuje najwa\u017cniejszych politycznych partner\u00f3w w Europie. Nie myli\u0142 si\u0119 \u2013 atak na Afganistan zirytowa\u0142 Waszyngton, ale nie Niemcy, Francj\u0119<\/a> czy W\u0142ochy.<\/span><\/p>\n

\"Leonid<\/p>\n

Leonid Bre\u017cniew i Richard Nixon, 1973 r.<\/span>  The Central Intelligence Agency, Public domain, via Wikimedia Commons<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
\n

.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie nadzieje na o\u017cywienie d\u00e9tente mia\u0142y powstrzyma\u0107 Bre\u017cniewa przed najechaniem Polski, w kt\u00f3rej od lata 1980 r. \u201eszala\u0142a kontrrewolucja” w postaci “Solidarno\u015bci”. Ponadto Moskwa, czego nikt w\u00f3wczas nie wiedzia\u0142, nie by\u0142a w stanie wzi\u0105\u0107 na siebie koszt\u00f3w zaprowadzenia porz\u0105dk\u00f3w nad Wis\u0142\u0105. Ten sam Jurij Andropow, kt\u00f3ry straszy\u0142 polskich towarzyszy, przekonywa\u0142 na posiedzeniach Biura Politycznego w Moskwie, \u017ce o \u017cadnej interwencji nie mo\u017ce by\u0107 mowy. Martwi\u0142y go nastroje w samym Zwi\u0105zku Radzieckim. \u201eNiepokoi\u0142a go mo\u017cliwo\u015b\u0107 niepokoj\u00f3w podobnych do tych, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w Nowoczerkasku w 1962 r. Bunt polskich robotnik\u00f3w kaza\u0142 Andropowowi zastanowi\u0107 si\u0119, na ile starczy cierpliwo\u015bci radzieckiej klasie pracuj\u0105cej” \u2013 pisa\u0142 rosyjski historyk W\u0142adys\u0142aw Zubok. Szef KGB, kt\u00f3ry wcze\u015bniej optowa\u0142 za interwencjami na W\u0119grzech, w Czechos\u0142owacji i w Afganistanie, teraz m\u00f3wi\u0142, \u017ce limit interwencji zagranicznych zosta\u0142 wyczerpany. Szykowa\u0142 si\u0119 do przej\u0119cia schedy po Bre\u017cniewie i nie chcia\u0142, by ten zostawi\u0142 mu w spadku jeszcze jedn\u0105 kosztown\u0105 wojenn\u0105 awantur\u0119. Teraz by\u0142 zwolennikiem umiarkowania i delikatnej liberalizacji \u2013 troch\u0119 jak \u0141awrientij Beria po \u015bmierci Stalina.<\/span><\/p>\n

Inna sprawa, czy Bre\u017cniew by\u0142 na si\u0142ach podejmowa\u0107 jeszcze jakie\u015b decyzje. Tu relacje s\u0105 sprzeczne. Jedni twierdz\u0105, \u017ce ostatnie lata gensek by\u0142 w\u0142a\u015bciwie warzywem. Podczas rozm\u00f3w co\u015b be\u0142kota\u0142, cz\u0119sto przysypia\u0142. Inni za\u015b, \u017ce w ostatnich miesi\u0105cach odzyska\u0142 kondycj\u0119. Borys Soko\u0142ow uwa\u017ca, \u017ce \u015bmier\u0107 Bre\u017cniewa przyspieszy\u0142 wypadek w Taszkiencie wiosn\u0105 1982 r. Tam na Bre\u017cniewa, podczas odwiedzin w jednej z fabryk, pod naporem t\u0142umu zwali\u0142a si\u0119 drewniana trybuna. Bre\u017cniew wyszed\u0142 z tego ze z\u0142amanym obojczykiem. By\u0142 tak\u017ce w szoku. Gdy wkr\u00f3tce potem wyg\u0142asza\u0142 transmitowane przez telewizje przem\u00f3wienie \u2013 dziwnie si\u0119 rusza\u0142 i dziwnie m\u00f3wi\u0142. Wszyscy woko\u0142o pytali \u2013 ile da\u0142 w szyj\u0119? Bo \u017ce da\u0142 \u2013 wszyscy byli pewni.<\/span><\/p>\n

Stara gwardia odchodzi<\/strong><\/h4>\n

Nawet krytycy Bre\u017cniewa przyznaj\u0105, \u017ce jego zas\u0142ug\u0105 by\u0142 brak walki o sched\u0119 po nim. Rzeczywi\u015bcie, Jurij Andropow p\u0142ynnie przej\u0105\u0142 stery pa\u0144stwa. Wcze\u015bniej to si\u0119 nie zdarza\u0142o. Po \u015bmierci Stalina brutalnie rozprawiono si\u0119 z \u0141awrientijem Beri\u0105, Chruszczowa te\u017c trzeba by\u0142o zmusi\u0107 do odej\u015bcia.<\/span><\/p>\n

Bre\u017cniew jednak wcze\u015bniej nama\u015bci\u0142 Andropowa i zapewni\u0142 mu poparcie najwa\u017cniejszych polityk\u00f3w. Gdy z pocz\u0105tkiem 1982 r. zmar\u0142 Michai\u0142 Sus\u0142ow, Bre\u017cniew poprosi\u0142 Andropowa, by wyg\u0142osi\u0142 referat z okazji urodzin Lenina. Taki przywilej by\u0142 namaszczeniem go na stanowisko drugiego sekretarza KC, w przysz\u0142o\u015bci na nast\u0119pc\u0119 \u2013 Leonid Iljicz swoj\u0105 wol\u0119 objawi\u0142, polecaj\u0105c Andropowowi prowadzi\u0107 posiedzenia Sekretariatu KC.<\/span><\/p>\n

\"Andropow
\nAndropow utrzyma\u0142 si\u0119 u ster\u00f3w ZSRR bardzo kr\u00f3tko. Od ko\u0144ca 1982 roku do pocz\u0105tku 1984<\/span>  domena publiczna<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Co prawda pojawi\u0142a si\u0119 teoria, \u017ce to Andropow sta\u0142 za \u015bmierci\u0105 Bre\u017cniewa, ale nie zosta\u0142a ona udowodniona. Tym bardziej \u017ce po \u015bmierci Bre\u017cniewa wszystko posz\u0142o zgodnie z planem. By\u0142 za to inny problem: Andropow by\u0142 tylko osiem lat m\u0142odszy od poprzednika, ale przejmowa\u0142 w\u0142adz\u0119 w wieku ju\u017c znacznie powa\u017cniejszym. Bre\u017cniew w 1964 r. by\u0142 dziarskim 58-latkiem, Jurij W\u0142adimirowicz w czerwcu 1982 r. sko\u0144czy\u0142 68 lat. I by\u0142 ci\u0119\u017cko chory na nerki.<\/span><\/p>\n

Zmar\u0142 dwa lata p\u00f3\u017aniej, a jego nast\u0119pca, starszy ode\u0144 o trzy lata Konstantin Czernienko, rz\u0105dzi\u0142 jedynie 14 miesi\u0119cy.<\/span><\/p>\n

Trzy pogrzeby w trzy lata \u2013 to najlepiej oddawa\u0142o stan pa\u0144stwa.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Tak naprawd\u0119 pocz\u0105tek epoki starc\u00f3w zapocz\u0105tkowa\u0142y \u015bmierci premiera Aleksieja Kosygina w 1980 r. oraz ideologa partyjnego i stra\u017cnika doktryny Michai\u0142a Sus\u0142owa. Obaj byli na szczytach w\u0142adzy od czas\u00f3w Stalina. Jak pisa\u0142 Andriej Graczow, \u201e\u015bmier\u0107 Sus\u0142owa nie tylko przypomnia\u0142a pozosta\u0142ym cz\u0142onkom Biura Politycznego, jego r\u00f3wie\u015bnikom, o krucho\u015bci ich ziemskiego istnienia, ale postawi\u0142a pytanie o nast\u0119pc\u0119 generalnego sekretarza”.<\/span><\/p>\n

To pytanie odsuwano, jak d\u0142ugo tylko si\u0119 da\u0142o. Mia\u0142o to swoje przyczyny. Najbli\u017csze otoczenie Bre\u017cniewa stanowili jego r\u00f3wie\u015bnicy. Pytanie o jego sprawno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 i umys\u0142ow\u0105 w takim samym stopniu dotyczy\u0142o wi\u0119c ich. Dlatego woleli nie dostrzega\u0107 niedomaga\u0144 kolegi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

\"Leonid<\/p>\n

Leonid Bre\u017cniew na otwarciu XVIII Zjazdu Komsomo\u0142u. Kremlowski Pa\u0142ac Kongres\u00f3w, 25 kwietnia 1978 r.<\/span>  RIA Novosti archive, image #417888 \/ Yuryi Abramochkin \/ CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
<\/div>\n
\n

Nie jest tak, \u017ce w ocenie historyk\u00f3w ludzie ci nie mieli \u017cadnych zas\u0142ug. Zubok uwa\u017ca, \u017ce po inwazji na Czechos\u0142owacj\u0119 w\u0142a\u015bnie oni zrozumieli, i\u017c mo\u017cliwo\u015bci imperium s\u0105 ograniczone. \u201ePomimo gro\u017c\u0105cego \u00bbstarej gwardii\u00ab starczego uwi\u0105du, zdo\u0142a\u0142a ona dok\u0142adnie zweryfikowa\u0107 radzieckie interesy i cele polityki zagranicznej. Jednak dokonawszy tego, dalej ju\u017c nie by\u0142a w stanie p\u00f3j\u015b\u0107. W poszukiwaniu wyj\u015bcia z sytuacji starzej\u0105cy si\u0119 liderzy ZSRR wci\u0105\u017c patrzyli wstecz, a nie do przodu i wyj\u015bcia nie dostrzegli”.<\/span><\/p>\n

Strach przed Reaganem<\/strong><\/h4>\n

Nie widzia\u0142 go te\u017c Andropow, kt\u00f3ry od 12 listopada 1982 r. oficjalnie przej\u0105\u0142 stery w partii i w pa\u0144stwie. Ten wieloletni szef KGB sta\u0142 si\u0119 symbolem wszechmocy s\u0142u\u017cb. Co prawda, nie stosowa\u0142 ju\u017c masowych represji i rozstrzeliwa\u0144, ale cofn\u0105\u0142 zmiany, kt\u00f3re dokona\u0142y si\u0119 za Chruszczowa. W pe\u0142nej inwigilacji spo\u0142ecze\u0144stwa pomaga\u0142a mu technika, kt\u00f3rej Beria nie mia\u0142. Pono\u0107 wpad\u0142 na pomys\u0142, by pods\u0142uchiwa\u0107 wszystkie telefoniczne rozmowy w Moskwie. Specjali\u015bcie mieli jednak mu powiedzie\u0107, \u017ce cho\u0107 technicznie to by\u0142oby wykonalne, to jednak na spisywanie tych rozm\u00f3w z ta\u015bm potrzebny by\u0142by personel wi\u0119kszy, ni\u017c KGB ma w ca\u0142ym kraju.<\/span><\/p>\n

Andropow najwi\u0119ksze zagro\u017cenie widzia\u0142 w Ronaldzie Reaganie i jego antykomunistycznej retoryce. To w\u0142a\u015bnie wtedy prezydent USA nazwa\u0142 Zwi\u0105zek Radziecki \u201eimperium z\u0142a” i og\u0142osi\u0142 nowy wy\u015bcig zbroje\u0144. Waszyngton po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce wprowadzi\u0142 sankcje wobec Zwi\u0105zku Radzieckiego i namawia\u0142 do nich kraje Europy Zachodniej. To zagra\u017ca\u0142o budowie ruroci\u0105g\u00f3w, a wi\u0119c bezpo\u015brednio finansom Kremla.<\/span><\/p>\n

W Moskwie bano si\u0119 Reagana \u2013 Andropow widzia\u0142 w nim zwolennika nowej krucjaty Zachodu. Ju\u017c Bre\u017cniew i Ustinow w 1982 r. publicznie zapewniali, \u017ce nie zamierzaj\u0105 pierwsi u\u017cy\u0107 broni j\u0105drowej, a Amerykanie, ignoruj\u0105c to, szykowali si\u0119 do wojny. Nie by\u0142a to prawda \u2013 Reagan wysy\u0142a\u0142 pokojowe sygna\u0142y, ale za\u015blepiony Andropow ignorowa\u0142 je. Sytuacj\u0119 pogorszy\u0142o zestrzelenie 1 wrze\u015bnia 1983 r. po\u0142udniowokorea\u0144skiego samolotu pasa\u017cerskiego, kt\u00f3ry obrona radziecka wzi\u0119\u0142a za ameryka\u0144ski samolot szpiegowski. Zgin\u0119\u0142o w\u00f3wczas 269 pasa\u017cer\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Andropow pocz\u0105tkowo chcia\u0142 spraw\u0119 wyja\u015bni\u0107. By\u0142 w\u015bciek\u0142y na t\u0119pych wojskowych, kt\u00f3rzy spowodowali tragedi\u0119, ale Ustinow mia\u0142 go przekona\u0107, \u017ce nikomu nie uda si\u0119 doj\u015b\u0107 prawdziwych przyczyn katastrofy. Ca\u0142y Zach\u00f3d jednak obwinia\u0142 Moskw\u0119 za \u015bmier\u0107 niewinnych ludzi. Ameryka przodowa\u0142a w moralnym pot\u0119pianiu \u201eimperium z\u0142a”. W odpowiedzi Andropow \u2013 niewychodz\u0105cy w\u0142a\u015bciwie ju\u017c ze szpitala i szykuj\u0105cy si\u0119 na tamten \u015bwiat – pod koniec wrze\u015bnia 1983 r. opublikowa\u0142 w \u201ePrawdzie” tekst, w kt\u00f3rym oskar\u017cy\u0142 USA o pozbawion\u0105 wszelkich hamulc\u00f3w polityk\u0119 imperialn\u0105, kt\u00f3ra lada chwila mo\u017ce przekroczy\u0107 granic\u0119 i przed kt\u00f3r\u0105 powinien zatrzyma\u0107 si\u0119 ka\u017cdy my\u015bl\u0105cy cz\u0142owiek.<\/span><\/p>\n

\u201eBy\u0142o to uznanie przez Biuro Polityczne i Andropowa, \u017ce obecny kryzys w relacjach radziecko-ameryka\u0144skich jest najwi\u0119kszym od czas\u00f3w kryzysu kuba\u0144skiego” \u2013 ocenia Zubok.<\/span><\/p>\n

I cho\u0107 Reagan wysy\u0142a\u0142 pojednawcze sygna\u0142y, na Kremlu wci\u0105\u017c uwa\u017cano, \u017ce ten prowadzi przeciw Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu krucjat\u0119. Ju\u017c po \u015bmierci Andropowa Andriej Gromyko, kt\u00f3ry spotka\u0142 si\u0119 z prezydentem USA, twierdzi\u0142, \u017ce \u201efaszyzm podnosi g\u0142ow\u0119 w Ameryce”, a Reagan chce zniszczy\u0107 ob\u00f3z socjalistyczny. Wytworzy\u0142a si\u0119 poniek\u0105d \u015bmieszna sytuacja, w kt\u00f3rej obie strony chcia\u0142y z\u0142agodzenia napi\u0119\u0107, ale do tego stopnia nie ufa\u0142y sobie nawzajem, \u017ce tylko eskalowa\u0142y konflikt.<\/span><\/p>\n

\"AndriejAndriej Gromyko przemawia w Sztokholmie na konferencji na temat \u015brodk\u00f3w budowy zaufania, bezpiecze\u0144stwa i rozbrojenia w Europie, 1984<\/em><\/span> r.<\/span>  RIA Novosti archive, image #404643 \/ Sizov \/ CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0<\/span><\/p>\n

Ameryka\u0144ski program zbroje\u0144 wygl\u0105da\u0142 efektownie w zapowiedziach. W rzeczywisto\u015bci \u201egwiezdne wojny” pozostawa\u0142y kwesti\u0105 przysz\u0142o\u015bci. Tego jednak radzieccy przyw\u00f3dcy nie wiedzieli. Wiedzieli natomiast, \u017ce nie maj\u0105 ju\u017c \u015brodk\u00f3w, by odpowiedzie\u0107 adekwatnie.<\/span><\/p>\n

To idzie m\u0142odo\u015b\u0107<\/strong><\/h4>\n

Andropow wiedzia\u0142, \u017ce gospodarka ledwo zipie. Jego pomys\u0142y czasem prze\u0142amywa\u0142y ideologiczne ramy narzucone przez ludzi takich jak Sus\u0142ow. Na pocz\u0105tku urz\u0119dowania og\u0142osi\u0142 kilka kampanii spo\u0142ecznych maj\u0105cych na celu zwi\u0119kszenie dyscypliny w pracy, zwalczanie korupcji i og\u00f3lne patriotyczne wzmo\u017cenie. Poni\u00f3s\u0142 jednak pora\u017ck\u0119, bo nowe pokolenia obywateli radzieckich ju\u017c nie traktowa\u0142y serio partyjnych hase\u0142 i wezwa\u0144. Nawet jego image srogiego kagiebisty nie sprawi\u0142, by obywateli ogarn\u0105\u0142 zapa\u0142. Bardziej zajmowa\u0142y ich k\u0142opoty z zaopatrzeniem.<\/span><\/p>\n

Andropow nie zreformowa\u0142 Zwi\u0105zku Radzieckiego, za to przeszed\u0142 do historii jako ten, kt\u00f3ry nama\u015bci\u0142 Michai\u0142a Gorbaczowa na przyw\u00f3dc\u0119 ZSRR. Zna\u0142 m\u0142odszego towarzysza od dawna i poniek\u0105d przyucza\u0142 go do wielkiej polityki. Wiosn\u0105 1983 r. wskaza\u0142 m\u0142odego sekretarza ze Stawropolu jako m\u00f3wc\u0119 podczas kolejnej rocznicy Lenina. Ale przysz\u0142y tw\u00f3rca pierestrojki nie by\u0142 jedynym. \u201eNie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 zas\u0142ug\u0105 kr\u00f3tkich rz\u0105d\u00f3w Jurija W\u0142adimirowicza by\u0142o pozyskanie dla kierownictwa kraju nowego pokolenia” \u2013 uwa\u017ca Andriej Graczow. Ludzie ci \u201ebyli gotowi zerwa\u0107 z bre\u017cniewizmem” i posun\u0105\u0107 si\u0119 dalej ni\u017c sam Andropow obarczony brzemieniem dawnych czas\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Czas m\u0142odego pokolenia nie przyszed\u0142 od razu \u2013 na nast\u0119pc\u0119 Andropowa wybrano 70-letniego Konstantina Czernienk\u0119. Dopiero jego \u015bmier\u0107 sprawi\u0142a, \u017ce aparat partyjny dojrza\u0142 do pokoleniowej zmiany.<\/span><\/p>\n

Andropow po \u015bmierci mia\u0142 wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia od swego poprzednika, a tak\u017ce nast\u0119pcy. Jeszcze w 1982 r. imieniem Bre\u017cniewa nazwano miasto Nabierie\u017cnyje Cze\u0142ny, w kt\u00f3rym produkowano s\u0142ynne Kamazy, oraz wiele r\u00f3\u017cnych fabryk. Jednak jeszcze w czasach pierestrojki przywr\u00f3cono star\u0105 nazw\u0119, za\u015b samego Bre\u017cniewa pozbawiono po\u015bmiertnie wielu odznacze\u0144. Podobnie by\u0142o z Czernienk\u0105. Po \u015bmierci Andropowa przemianowano na jego cze\u015b\u0107 miasto Rybinsk i cho\u0107 wkr\u00f3tce przywr\u00f3cono star\u0105 nazw\u0119, to by\u0142y szef KGB dalej jednak ma swoje ulice w miastach Rosji z Moskw\u0105 na czele. \u201eZa Gorbaczowa i Jelcyna z Jurija W\u0142adimirowicza robiono reformatora, za Putina za\u015b zacz\u0119to podkre\u015bla\u0107 obraz Andropowa jako w\u0142adcy z siln\u0105 r\u0119k\u0105. Za ka\u017cdym razem przeciwstawiano go Bre\u017cniewowi, cho\u0107 przecie\u017c nale\u017ca\u0142 do jego ekipy, a gdy zosta\u0142 gensekiem, by\u0142 tak samo schorowany jak Bre\u017cniew” \u2013 pisa\u0142 z gorycz\u0105 Soko\u0142ow.<\/span><\/p>\n

Soko\u0142ow, pisz\u0105c sw\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 20 lat temu, nie m\u00f3g\u0142 zrozumie\u0107, dlaczego w demokratycznej Rosji czczono cz\u0142owieka, kt\u00f3ry prze\u015bladowa\u0142 dysydent\u00f3w i zaostrza\u0142 cenzur\u0119. Dzi\u015b by si\u0119 temu ju\u017c nie dziwi\u0142.<\/span><\/p>\n

\n

Korzysta\u0142em m.in. Andrzej Graczow, “Gorbaczow: (Warszawa 2001), Borys Soko\u0142ow, “Leonid Bre\u017cniew. Zo\u0142otaja epocha” (Moskwa 2004), W\u0142adis\u0142aw Zubok, Nieudawszajsja Imperja. Sowietskij Sojuz w cho\u0142odnoj wojnie ot Stalina do Gorbaczewa (Moskwa 2011).<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Leonid Bre\u017cniew i Erich Honecker (z ty\u0142u) w drodze na polowanie, 1971 r. (Bundesarchiv, Bild 183-W0910-327 \/ CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 DE) Bre\u017cniew ostatnie lata be\u0142kota\u0142 i przysypia\u0142. Trwa\u0142 u w\u0142adzy w epoce starc\u00f3w Andrzej Brzeziecki \u015amier\u0107 Leonida Bre\u017cniewa 40 lat temu i wyb\u00f3r na jego nast\u0119pc\u0119 szefa KGB Jurija Andropowa nie zapowiada\u0142 wielkich […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99614"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99614"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99630,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99614\/revisions\/99630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}