Mounting Antisemitic Attacks, Institutional Failures Leave Canadian Jews Asking: Stay or Go?

Atara Beck

The remains of a kosher restaurant in Montreal’s Côte-des-Neiges neighborhood are seen after a weekend fire caused extensive damage in an incident police are investigating as possible arson amid a wave of antisemitic attacks targeting the city’s Jewish community. Photo: Screenshot

Rabbi Daniel Korobkin, spiritual leader of Beth Avraham Yoseph of Toronto Congregation, Canada’s largest Orthodox synagogue, moved from Los Angeles to the Greater Toronto Area in 2011.

Comparing Canada then and now, “I think it’s two completely different countries,” he told The Algemeiner. “This isn’t just my opinion. I speak to Canadians who have lived here their entire lives.”

Korobkin and his wife moved from the United States to Canada “because we saw it as a goldene medina, just like the United States,” he explained.

However, after then-Prime Minister Stephen Harper was unseated by Justin Trudeau in 2015, the prominent rabbi described a slow decline in the Canadian economy, followed by infringements on individual freedom during the COVID pandemic. But that “does not necessarily spell disaster for the Jewish community because the Jewish community had not been singled out,” he noted — until everything changed.

“Then we got to Oct. 7, 2023,” Korobkin said, referring to the Palestinian terrorist group Hamas’s invasion of and massacre across southern Israel.

Korobkin’s story is one of several relayed by Jewish leaders, activists, and experts who spoke to The Algemeiner about what has become an alarmingly hostile environment for Canadian Jews, many of whom are now actively discussing whether to emigrate from a country they once considered a haven.

Just last month, the national statistical office of Canada revealed that Canadian Jews were the targets of more than 70 percent of religion-motivated hate crimes and 16.7 percent of all hate crimes, regardless of category, reported to police in 2025, despite making up less than 1 percent of the country’s population.

According to observers on the ground, one source of this surging antisemitism is a growing Muslim population comprised largely of immigrants from regions where animus toward Israel is rampant.

“There are at least five or six times as many Muslims as Jews in Canada today, and the Muslims have organized themselves,” Korobkin said. “They have really got their act together … and part of the Islamist philosophy or creed is to bring sharia law to wherever they live.”

Korobkin stressed that this is “not representative of the entire Muslim community.” However, he noted, “in many of the radicalized Muslim voices that we see today, just like we see it in the UK and France and Australia, the creed is to dominate and silence all dissenting voices.”

According to Korobkin, the Jewish establishment in Canada is not handling the problem the way it needs to.

“I think there’s a certain amount of kowtowing to Canadian political leaders. It’s a strategy that I don’t think will work,” he lamented. “When the UJA [United Jewish Appeal] tells you that they scored a great victory in getting more security funding, all that means is that they managed to convince the government to give us more money to build higher walls and barbed-wire fences around our institutions. That’s not a good way to fight antisemitism, but that’s all they’ve got right now.”

In contrast, the grassroots movements are “pushing back hard,” Korobkin explained. “They’re saying, ‘We’re going to be in your face. We’re not going to take this lying down. We’re not going to retreat into our ghettos and our higher-walled fences.’ And that, I think, is the difference between the CIJAs [Center for Israel and Jewish Affairs] and UJAs on the one side and the grassroots groups like Tafsik and Unapologetically Jewish and even B’nai Brith.”

Korobkin argued that some Canadian politicians are more concerned with electoral considerations than confronting extremism. “And that, I fear, is a recipe for a very dark future for the Jewish community in Canada.”

“That doesn’t mean that all is lost and there’s no possibility for course correction,” Korobkin added. “But I will say this: There has never been a worse time to be Jewish in Canada than today, perhaps with the exception of during World War II.”

The prime minister’s response to antisemitism

Prof. Irwin Cotler, international chair of the Raoul Wallenberg Center for Human Rights and a former justice minister, served as Canada’s first special envoy on preserving Holocaust remembrance and combatting antisemitism from November 2020 to October 2023.

Cotler said antisemitism had historically been viewed through a “triangular paradigm” of threats from the far right, far left, and radical Islam.

“However, my principal finding at the conclusion of my first year as special envoy in 2021 was that while this conventional paradigm remained, what we were now witnessing was the mainstreaming, normalization, and legitimation of antisemitism in the political culture, the popular culture, the entertainment culture, the sports culture, and, in particular, the campus culture, the whole amidst indifference and inaction, let alone the absence of outrage,” he explained.

In February, Prime Minister Mark Carney eliminated both the office of the Special Envoy on Preserving Holocaust Remembrance and Combatting Antisemitism and the office of the Special Representative on Combatting Islamophobia, replacing them with a broader Advisory Council on Rights, Equality, and Inclusion.

On June 1, in an address to the Jewish community at Holy Blossom Temple in Toronto, Canada’s largest synagogue, Carney acknowledged the rise in antisemitism and announced the official launch of the Advisory Council, chaired by Minister of Canadian Identity and Culture Marc Miller, saying its first priority would be tackling the antisemitism crisis.

The Advisory Council includes lawyer Avnish Nanda and former Transport Minister Omar Alghabra.

Nanda has represented anti-Israel students who were evicted from an encampment at the University of Alberta.

Alghabra is the former president of the Canadian Arab Federation, which, after his tenure, lost federal funding over its support of Hamas and Hezbollah. In 2022, he defended his attendance at a Canada-Palestine Parliamentary Friendship Group reception hosted by Nazih Khatatba, editor of an Arabic-language newspaper accused of spreading antisemitism. In 2005, Alghabra criticized then-Toronto police Chief Bill Blair for participating in a Walk with Israel event and traveling to Israel.

Carney’s speech “acknowledged the scourge of antisemitism and that the covenant with the Jewish community had been breached, but there was no reference to Israel, no reference to anti-Zionism as a cover for antisemitism, and there was no mention of the ongoing delegitimization, dehumanization, and demonization of Israel, which is what has, in effect, put a target on the back of every Canadian Jew,” Cotler said.

“Regarding the Advisory Council, as I said when it was announced, such a council, while necessary to combat all forms of hate, tends to marginalize or erase the singularity of anti-Jewish hatred, its globality, and its descent into standing threats of intimidation, harassment, violence and even terrorism.”

However, Cotler added, “the inclusion of Omar Alghabra and Avnish Nanda on the committee is not the problem — it is the establishment of yet another advisory council, with a broad-based agenda and without the requisite expertise to understand and combat antisemitism, when what is needed is moral, political, and juridical leadership at the highest levels, as an expression of what Prime Minister Carney has himself called a ‘whole of government’ policy.”
.

Canada’s Prime Minister Mark Carney speaks at a Hanukkah menorah lighting in Ottawa, Ontario, Canada, Dec. 14, 2025. Photo: REUTERS/Patrick Doyle
.

read more….

Zdrady współczesnego feminizmu

Ayaan Hirsi Ali

Współczesny feminizm porzucił kobiety, których podobno broni, poświęcając ich prawa i wolności na rzecz wymogów progresywnej ideologii.

---

Na papierze powinnam być feministką. Całe swoje dorosłe życie poświęciłam walce o prawa kobiet, zwłaszcza kobiet i dziewcząt w świecie muzułmańskim. Ta działalność kosztowała życie mojego przyjaciela Theo van Gogha i to właśnie z jej powodu do dziś żyję w obliczu zagrożenia. Moja kariera była możliwa tylko dlatego, że udało mi się wydostać ze świata muzułmańskiego i zbudować życie w społeczeństwie, które gwarantuje kobietom takie same prawa i wolności jak mężczyznom. To, że mogę dziś żyć tak, jak żyję, w niemałym stopniu zawdzięczam osiągnięciom zachodniego feminizmu – właściwie powinnam należeć do jego najgłośniejszych orędowniczek.

Ale nie należę. Choć jestem wdzięczna za historyczne osiągnięcia feminizmu, we współczesnym feminizmie głównego nurtu znajduję niewiele, z czym mogłabym sympatyzować lub się utożsamiać. Gdyby bycie „feministką” oznaczało po prostu wiarę w moralną i prawną równość kobiet i mężczyzn, z przyjemnością mogłabym się pod tym podpisać. Ale ta rozsądna i powszechnie atrakcyjna idea nie opisuje już dzisiejszego ruchu feministycznego.

Bitwy, które w przeszłości mobilizowały feministki, zostały w znacznej mierze wygrane. W każdym państwie Zachodu kobiety są ustawowo równe mężczyznom: kobieta może głosować, posiadać majątek, korzystać z kredytu, wykonywać dowolny wybrany przez siebie zawód, osiągać najwyższe szczeble edukacji i sprawować najwyższe urzędy publiczne, a także swobodnie zawierać małżeństwo i się rozwodzić. Na uniwersytetach całego Zachodu kobiety przewyższają liczebnie mężczyzn, a kultura popularna jest przesycona feministycznym językiem i hasłami. Według wszelkich miar feminizm był jednym z najbardziej skutecznych politycznie ruchów w nowożytnej historii.

Być może właśnie wskutek tego sukcesu współczesny feminizm przeżywa kryzys tożsamości. Ludzie określający się mianem feministek i feministów często pozostają ze sobą w konflikcie. Nie zamierzam tutaj rozstrzygać tych wewnętrznych sporów, poza wyrażeniem wdzięczności za ciężką pracę utalentowanych myślicielek próbujących odzyskać etykietę „feministki” dla rozsądnych i wartościowych celów – feministek krytycznych wobec ideologii gender, feministek „reakcyjnych” i innych. Mój zarzut dotyczy feminizmu głównego nurtu, przez który rozumiem współczesny liberalny feminizm. Od dziesięcioleci feminizm głównego nurtu wiąże się ze sprawami, które bezpośrednio podważają prawa i wolności rzeczywistych kobiet. Lista tych zdrad jest długa – i w nadchodzących miesiącach będę miała na ich temat więcej do powiedzenia – ale dwie są szczególnie rażące.

Pierwszą zdradą jest przyjęcie przez feminizm ideologii trans. Feministki głównego nurtu nie potrafią dziś nawet uzgodnić, czym jest kobieta, a wpływowe feministki z pełnym przekonaniem twierdzą, że dorosły mężczyzna z chromosomami XY i męskimi genitaliami może być kobietą. Co niewiarygodne, nie jest to stanowisko marginalne w środowiskach feministycznych. National Women’s Law Center jest jedną z najbardziej wpływowych organizacji zajmujących się prawami kobiet w Ameryce, a obecnie głosi, że „transkobiety i transdziewczęta… SĄ kobietami i dziewczętami”. Jej oficjalne stanowisko głosi, że każda osoba, która chce nazywać się feministką, musi uznawać transkobiety za kobiety, i twierdzi, że polityka wykluczająca mężczyzn z kobiecego sportu i kobiecych szatni „naraża kobiety na niebezpieczeństwo”. Nie jest to żaden wyjątek. Już w 2013 roku grupa prominentnych feministek – między innymi Jill Filipovic, Jessica Valenti i Laurie Penny – podpisały szeroko rozpowszechniane „Oświadczenie na rzecz feminizmu inkluzywnego wobec osób trans”. Oświadczenie broniło obecności transkobiet we „wszystkich przestrzeniach dla kobiet” – w tym, co wyraźnie zaznaczono, w schroniskach dla kobiet i kobiecych toaletach. Od ponad dziesięciolecia feministki głównego nurtu utrzymują, wbrew wszelkiemu rozsądkowi, że nie istnieje żaden konflikt między prawami kobiet a preferencjami mężczyzn identyfikujących się jako osoby trans.

Ale oczywiście taki konflikt istnieje, a kobietami, które płacą za tę fikcję, to nie sygnatariuszki takich oświadczeń – są nimi kobiety szczególnie narażone na krzywdę, przebywające w schroniskach, szatniach i więzieniach. Mężczyźni najbardziej zdeterminowani, by dostać się do przestrzeni przeznaczonych dla kobiet – mężczyźni o drapieżnych zamiarach – są dokładnie tymi, przed którymi takie miejsca mają kobiety chronić, a podporządkowanie się zasadzie samookreślenia płci uniemożliwia ich odsianie. Wielka Brytania przekonała się o tym w 2017 roku, kiedy skazany pedofil, oczekujący na proces w sprawie gwałtu, ogłosił, że jest kobietą, został skierowany do więzienia dla kobiet i w ciągu kilku dni dopuścił się napaści seksualnych na kilka kobiet znajdujących się w więzieniu. Przepisy pozwalające mężczyznom wchodzić do przestrzeni przeznaczonych wyłącznie dla kobiet przerzucają ryzyko stwarzane przez najbardziej niebezpiecznych mężczyzn na najbardziej bezbronne kobiety. Ruch „feministyczny”, który to popiera, nie może być zaskoczony, gdy kobiety go porzucają.

Drugą zdradą jest przyjęcie przez progresywny feminizm multikulturalizmu. Współcześni progresywiści uważają za grzech ocenianie obcych kultur według zachodnich standardów lub wymaganie od imigrantów przybywających do państw Zachodu, by się do tych standardów dostosowali. Standardy te obejmują oczywiście zasadę równości kobiet i mężczyzn. Dlatego kiedy imigranci z kultur rzeczywiście mizoginistycznych traktują kobiety i dziewczęta jako istoty gorsze od mężczyzn – kiedy nie pozwalają córkom chodzić do szkoły albo wydają je za mąż wbrew ich woli, kiedy napastują i wykorzystują seksualnie kobiety w biały dzień – feministki głównego nurtu reagują z opóźnieniem, o ile w ogóle zabierają głos.

Skandal związany z gangami gwałcicieli w Wielkiej Brytanii jest owocem tego progresywnego tchórzostwa. Przez dwie dekady gangi złożone głównie z pakistańskich muzułmanów uwodziły w celu wykorzystania, odurzały narkotykami, gwałciły i sprzedawały tysiące brytyjskich dziewcząt z klasy robotniczej w całym Zjednoczonym Królestwie. Władze często odwracały wzrok z obawy przed oskarżeniami o rasizm. Można by oczekiwać, że liberalne feministki staną na czele protestów, gdy nadużycia wyszły na jaw, tymczasem wiele z nich ustawiło się w kolejce, by strofować tych, którzy ujawnili te przestępstwa. Pisząc na łamach Guardiana, specjalizująca się w handlu ludźmi badaczka ostrzegała, że „ta narracja o ochronie (białych) dziewcząt przed mężczyznami pakistańskiego pochodzenia jest niebezpieczna”, a skupienie się rządu na gangach zajmujących się groomingiem uznała za ksenofobiczne. Nie było to stanowisko odosobnione — w istocie gangi gwałcicieli mogły działać tak długo właśnie z powodu progresywnej uległości wobec mniejszości rasowych i kulturowych.

Ta uległość podsyciła wyraźną obojętność wobec losu kobiet w świecie muzułmańskim. Przy wszystkich pretensjach progresywnego feminizmu do uniwersalizmu skupia się on na luksusowych krzywdach – reprezentacji, „luce płacowej”, „mikroagresjach” – które jawią się jako problemy jedynie uprzywilejowanym kobietom w zamożnych, rozwiniętych państwach. W Iranie młode kobiety były aresztowane i bite na śmierć za publiczne pokazywanie włosów. To właśnie te kobiety potrzebują obrońców; ich sprawa jest godna wielkiego ruchu. Ale zachodnie feministki tylko od czasu do czasu czują się skłonne, by je dostrzec, ponieważ potraktowanie ich cierpienia poważnie wymaga gotowości do osądzenia kultury, która to cierpienie powoduje, czego progresywiści odmawiają. Zamiast tego widzimy dziś amerykańskie polityczki zakładające hidżab przed muzułmańską publicznością w geście kulturowej uległości, podczas gdy kobiety w takich krajach jak Iran są karane za odmowę jego noszenia.

Te zdrady łączy nieskrywane pragnienie liberalnych feministek, by zachować znaczenie. Ponieważ najważniejsze batalie prawne przeszłości zostały już wygrane, współczesne feministki włączyły się w szerszy projekt progresywny, w którym zakłada się, że każda „marginalizowana” grupa ma z pozostałymi całkowicie zgodne interesy. Kiedy zgodność tych interesów zostaje zakwestionowana – kiedy przedstawia się nam oczywiste i druzgocące dowody na to, że agenda trans oraz multikulturalizm zagrażają bezpieczeństwu i wolności kobiet i dziewcząt – liberalne feministki w znacznej mierze porzucają kobiety, w których obronie, jak twierdzą, występują.

Ruch feministyczny godny tej nazwy uznałby różnice płciowe i kulturowe oraz odłączył się od progresywnej „wszechsprawy”. W tym kierunku prowadzona jest wartościowa praca intelektualna. Jednak jako ruch polityczny współczesny feminizm przeobraził się w zagubionego i toksycznego potwora karmiącego się poczuciem krzywdy, obsesyjnie skupionego na wizerunku i błahych pretensjach, a jednocześnie odwracającego się plecami do kobiet na Zachodzie i na całym świecie, które doświadczają prawdziwego seksistowskiego ucisku. Zawsze będę bronić praw kobiet – i dlatego nie mogę nazywać siebie feministką.

---

Link do oryginału:

Restoring the West by Ayaan Hirsi Ali

The Betrayals of Modern Feminism

On paper, I should be a feminist. I have spent my entire adult life fighting for the rights of women, particularly women and girls in the Muslim world. This work cost my friend Theo van Gogh his life and is why I still live under threat today. My career has been possible only because I made it out of the Muslim world and built a life in a society that guarantees women the same rights and freedoms as men. I’m able to live as I do today in no small part thanks to the achievements of Western feminism—by rights, I should be one of its loudest champions…

---

Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com

---

What’s the right way to beat the left?

Ruthie Blum

A polling station in Jerusalem during the second round of Israeli elections, Sept. 17, 2019. Photo by Yonatan Sindel/Flash90.

In his Aug. 6 newsletter, Commentary magazine executive editor Abe Greenwald described that morning’s daily podcast, which featured National Review senior writer Noah Rothman discussing the victory of Dr. Abdul El-Sayed in the Michigan Democratic Party primary for the Senate.

The panel—hosted by Commentary editor-in-chief John Podhoretz and including senior editor Seth Mandel—talked about how Republican Sen. Mike Rogers would be able to defeat El-Sayed in the Nov. 3 midterm elections.

“The basic question was whether it would be more effective to go after El-Sayed for his socialism or his adjacency to jihadism,” Greenwald wrote. “I suspect it would be profitable for Rogers to hit him on both counts, but there’s a potential risk in focusing the race too narrowly on El-Sayed’s radicalism altogether.”

Greenwald explained, “It’s become clear in high-profile elections over the past few years that naming and shaming the big, glaring, awful thing that defines one’s opponent doesn’t have the persuasive power we’d like to think—no matter how accurate the characterization. We’ve seen this approach flop on both sides of the aisle and in primary races.”

Which brings us to Israel’s campaign for the upcoming Knesset elections on Oct. 27.

Greenwald’s depiction ought to serve as a serious warning to every right-wing politician and pundit on the other side of the pond. This is because the energy invested in discrediting the left and the rest of the potential candidates whose main goal is to unseat Likud leader Prime Minister Benjamin (“Bibi”) Netanyahu has been central to his camp’s campaign.

The impulse to go after the “anybody but Bibi” representatives is unavoidable. Take Gadi Eisenkot, for instance.

Currently Netanyahu’s most serious contender, the former Israel Defense Forces chief of staff has been posing as a conservative when his past record in the military and overall political outlook indicate otherwise. That he tragically lost a son during the war in Gaza lends sympathy, if not credence, to the pretense. It therefore makes perfect sense for Netanyahu and his supporters to emphasize this point.

Then there’s Yair Golan, chairman of HaDemokratim (“The Democrats”). He makes no bones about his far-left positions and never has, including when he served as deputy chief of the IDF. So, unlike the case of Eisenkot, it’s not necessary to expose him. It is, however, crucial to remind voters that he will be part of the next government in the event of a Likud defeat. Likely with a prominent role.

And, of course—neither last nor least—let’s not forget Mansour Abbas, chairman of Ra’am, who presents a double threat. An Islamist Israeli citizen who’s a member both of the Knesset and a branch of the Muslim Brotherhood—a group outlawed almost everywhere except in the Jewish state—Abbas plays the “moderate” card.

Assisting him in the endeavor is Yoav Segalovitz, who established and served as the first commander of Lahav 433, the Israel Police’s national unit for combating corruption and organized crime. The law-enforcement honcho-turned-MK recently resigned from opposition leader Yair Lapid’s Yesh Atid Party to engage in negotiations to join Ra’am.

According to some Hebrew media reports, Segalovitz’s move has caused a number of former security officials to consider following suit. Talk about giving Abbas a kosher certificate—one that’s even better than the one he received from former Prime Minister Naftali Bennett, whom he abetted to become premier despite a measly number of mandates.

Speaking of Bennett, he’s another figure the right began attacking by refreshing the public’s memory of the stunt he pulled in order to assume power. But attention to him as a force to be reckoned with is waning, along with his dropping poll numbers.

The above isn’t merely “inside baseball,” Israeli-style. It’s a snapshot of a situation with which the United States is contending.

Combating radicalization, which has creeped into the zeitgeist despite efforts to keep it at bay, is not simply the demand of the day; it’s an existential imperative for liberal Western democracy and civilization. And though the tendency to sound the alarm on individuals running for office is completely understandable, it doesn’t always achieve the desired results. On the contrary.

Greenwald offered a useful reminder of why. “The 2016 presidential election left no doubt about the exact nature of Donald Trump’s flaming outlandishness, and he stunned the world by becoming the GOP nominee and then president,” he wrote. “Starting years before the 2024 election, Democrats made a full-time job of repeating that Trump was a threat to democracy, a sexual predator, a grifter and a convicted felon, and then he was elected president by a greater margin than in 2016.”

The lesson here isn’t that it’s useless to impugn an opponent. It’s that doing so excessively can backfire badly.

Indeed, the irrational, obsessive maligning of Netanyahu by Israeli leftists and their fellow “anybody but Bibi” travelers didn’t succeed at their mission. Instead, they were pummeled at the ballot box in November 2022, ushering in the most right-wing coalition in the country’s history.

The right should take this into account today. It would also do well to consider another problem that Greenwald elucidated: “When a candidate makes his opponent’s unfitness the central message of his campaign, he also makes the race all about his opponent.”

Exactly.

If the right spends the next two and a half months explaining why Eisenkot, Golan and Abbas are the bogeymen, it will be turning them into the protagonists of the election. You don’t have to be an expert in advertising to grasp that this is a way to build, rather than dilute, their brand.

Greenwald’s prescription is worth noting. “Perhaps the best way to go after a radical opponent,” he suggested, “is to get a jump on offering a compelling vision of your own that competes with the dark one he’s peddling.”

That should be the Israeli right’s strategy. Not letting the left off the hook, but preventing it from becoming the centerpiece—and from disguising itself as the center.

Ruthie Blum, a former adviser at the office of Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu, is an award-winning columnist and a senior contributing editor at JNS. Co-host with Ambassador Mark Regev of the JNS-TV podcast “Israel Undiplomatic,” she writes on Israeli politics and U.S.-Israel relations. Originally from New York City, she moved to Israel in 1977. She is a regular guest on national and international media outlets, including Fox, Sky News, i24News, Scripps, ILTV, WION and Newsmax.

US pressure ramps up as Kushner, Mladenov to meet with Netanyahu to advance Trump’s Gaza plan

IDAN KWELLER

US President Donald Trump listens, as his son-in-law Jared Kushner speaks, during the inaugural Board of Peace meeting at the US Institute of Peace in Washington, DC, US, February 19, 2026.
(photo credit: KEVIN LAMARQUE/REUTERS)

Jared Kushner, Nikolay Mladenov, and Tony Blair are expected to meet with Prime Minister Benjamin Netanyahu and other senior Israeli officials on Monday, continuing to apply pressure on Israel to move forward with the next stage of the US plan for Gaza and advance US President Donald Trump’s 20-point plan, including the 15-point document on disarming Hamas.

Ahead of the meeting in Jerusalem, a senior Board of Peace official told The Jerusalem Post on Sunday that Kushner, Mladenov and Blair had held meetings in El Alamein, Egypt, with senior Egyptian officials and the other mediators, with the aim of turning the next steps in the roadmap into concrete measures for implementation.

Palestinians walk past the rubble of residential buildings destroyed during the war, at Jabalia refugee camp in the northern Gaza Strip, August 5, 2026. (credit: Mahmoud Issa/Reuters)

BoP attempting to speed up entry of humanitarian aid into Gaza, begin rebuilding

Europa traci swoje szkoły

Pierre Rehov

Europa przez dziesięciolecia spierała się o imigrację językiem granic: ilu ludzi przybyło, ilu należało przyjąć, ilu powinno zostać deportowanych, ilu ostatecznie uzyskało obywatelstwo. Znacznie mniej uwagi poświęcano pytaniu o większych konsekwencjach. Skoro miliony przybyszów i ich dzieci zamieszkały już w Europie, to od której kultury oczekiwano dostosowania się? Coraz częściej część odpowiedzi można znaleźć w szkołach.

We Francji Ministerstwo Edukacji odnotowało tylko w grudniu 2025 roku 389 naruszeń zasady świeckości. Dziewięćdziesiąt z nich dotyczyło kwestionowania nauczanych treści. Inne obejmowały podejrzenia prozelityzmu, odrzucanie wartości republikańskich, żądania o charakterze religijnym oraz odmowy udziału w zajęciach szkolnych. Nie są to dane przygotowane przez partię nacjonalistyczną ani antyimigracyjną grupę nacisku. Pochodzą od samego państwa francuskiego.

Liczby zmieniają się z miesiąca na miesiąc, ale problem nie znika. W maju 2024 roku zgłoszono 345 naruszeń zasady świeckości. Miesiąc wcześniej było ich 710. W marcu odnotowano 525 przypadków, z czego 14 procent dotyczyło kwestionowania nauczania, a 20 procent – odmowy udziału w zajęciach szkolnych. Francuski rząd utworzył wyspecjalizowane zespoły zajmujące się obroną tego, co określa mianem „wartości Republiki”. Sam fakt istnienia takich zespołów mówi więcej o kondycji francuskich szkół niż większość politycznych przemówień na temat integracji.

Francja wie również, dokąd może prowadzić zastraszanie. 16 października 2020 roku nauczyciel historii Samuel Paty został zamordowany po tym, jak podczas lekcji o wolności słowa pokazał karykatury Mahometa. Trzy lata później nauczyciel języka francuskiego Dominique Bernard został zamordowany w swojej szkole w Arras przez islamistycznego terrorystę. Ministerstwo Edukacji upamiętnia dziś obu mężczyzn wspólnie, podczas gdy atmosfera religijnego zastraszania otaczająca takie ataki pozostaje niezwykle trudna do omawiania bez wywoływania oskarżeń o stygmatyzację.

Po zamordowaniu Paty’ego szkoły w całej Francji uczciły go minutą ciszy. Ministerstwo Edukacji odnotowało następnie 793 incydenty związane z tym hołdem, w tym odmowy udziału, zakłócenia, groźby, kwestionowanie samej ceremonii oraz przypadki gloryfikowania terroryzmu. Policja lub żandarmeria otrzymały 286 zgłoszeń; prokuraturze przekazano 136 spraw. Nauczyciel został ścięty za nauczanie o wolności słowa, a jednak nawet ogólnokrajowy hołd dla niego stał się okazją do setek konfrontacji we francuskich szkołach.

Wielka Brytania doświadczyła własnej wersji tego problemu. W Birmingham w 2019 roku wybuchły protesty przed szkołami podstawowymi w związku z lekcjami uwzględniającymi rodziny LGBT i temat równości. Brytyjski rząd przyznał później, że kilka szkół mierzyło się z zakłóceniami. Wielu protestujących rodziców było pobożnymi muzułmanami, którzy twierdzili, że materiały te są sprzeczne z ich przekonaniami religijnymi. W Anderton Park Primary School konflikt stał się na tyle poważny, że sądy musiały interweniować i ograniczyć demonstracje wokół szkoły.

Rodzice mają pełne prawo kwestionować to, czego uczą się ich dzieci. Problem zaczyna się wtedy, gdy presja religijna staje się na tyle zorganizowana lub zastraszająca, że nauczyciele, dyrektorzy i rządy zaczynają kalkulować już nie tylko, co powinno znaleźć się w programie nauczania, lecz także czego można uczyć bez wywoływania konfrontacji.

Wielka Brytania otrzymała wcześniejsze ostrzeżenie właśnie w Birmingham. Afera „Trojan Horse” z 2014 roku ujawniła próby narzucenia twardej, religijnej linii w kilku szkołach państwowych. Rządowe dochodzenia wykazały poważne nieprawidłowości w zarządzaniu. Ofsted stwierdził, że w niektórych szkołach członkowie organów zarządzających próbowali promować wąską, opartą na wierze ideologię w placówkach, które nie były szkołami religijnymi. Skontrolowano 21 szkół; sześć oceniono jako niewłaściwe i objęto specjalnym nadzorem. Skandal potraktowano jako wyjątkowy epizod. Jednak ponad dekadę później problemy, które ujawnił w kwestii władzy, religii i integracji, bynajmniej nie zniknęły.

Nie chodzi o to, czy muzułmańskie dzieci są kompatybilne z europejskim systemem edukacji. Miliony z nich oczywiście są. Nie każdy spór dotyczący religii jest też przejawem islamizmu. Niebezpieczeństwo pojawia się wtedy, gdy instytucje zaczynają obniżać swoje wymagania, ponieważ egzekwowanie ich stało się niewygodne. Integracja nigdy nie miała oznaczać, że imigranci porzucą religię, tradycje rodzinne czy prywatne przekonania. Wymagała jednak od wszystkich zaakceptowania, że instytucje publiczne działają według wspólnych zasad.

Francja nazywała te zasady republikańskimi. Wielka Brytania wolała mówić o wartościach brytyjskich. Inne kraje europejskie wypracowały własne sformułowania. Terminologia miała mniejsze znaczenie niż sama zasada: przybysze mogli stać się w pełni Europejczykami bez wyrzekania się swojego pochodzenia, podczas gdy Europa zachowywała polityczne i kulturowe reguły rządzące jej instytucjami. Taki układ zależy od tego, czy społeczeństwo przyjmujące pozostaje wystarczająco pewne siebie, by tych zasad egzekwować.

Przez dziesięciolecia europejskie rządy zakładały, że integracja nastąpi niemal automatycznie. Dzieci będą chodzić do europejskich szkół, uczyć się europejskich języków, mieszać z europejskimi rówieśnikami i stopniowo przyswajać otaczającą je kulturę polityczną. Klasa szkolna miała być wielką maszyną integracyjną. Założenie to pomijało możliwość, że same szkoły mogą zacząć się zmieniać pod presją społeczności, które miały integrować.

Kiedy wystarczająco wielu uczniów odrzuca treść lekcji, nauczyciele to zauważają. Kiedy wystarczająco wielu rodziców składa skargi, dyrektorzy to zauważają. Kiedy kontrowersja przenosi się do mediów społecznościowych, konsekwencje mogą stać się osobiste. W końcu pokusa, by unikać niepotrzebnych kłopotów, staje się trudna do odparcia. Nikt nie musi wydawać oficjalnego polecenia nakazującego nauczycielom unikanie drażliwych tematów. Autocenzura jest znacznie skuteczniejsza, gdy polecenie jest rozumiane, zamiast być zapisane.

Rozbudowany francuski system rejestrowania naruszeń zasady świeckości mimowolnie pokazuje, jak poważnie rząd traktuje dziś ten problem. Nauczyciele mogą zgłaszać incydenty za pośrednictwem swoich przełożonych albo bezpośrednio poprzez specjalnie do tego przeznaczony system. Akademickie zespoły ds. „Wartości Republiki” interweniują, gdy szkoły nie są w stanie samodzielnie poradzić sobie z daną sytuacją. Po zamordowaniu Paty’ego francuskie prawo zostało zaostrzone, aby karać za skoordynowane groźby mające przeszkodzić nauczycielom w wykonywaniu ich zawodu. Tego rodzaju środki raczej nie byłyby konieczne, gdyby podważanie autorytetu nauczycieli było jedynie wymysłem alarmistycznych polityków.

Antysemityzm nadał problemowi dodatkowy wymiar. Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej ostrzegała w 2024 roku, że antysemityzm nasila się i zakorzenia w europejskich społeczeństwach, w tym w środowisku szkolnym i na uniwersytetach. Od 7 października 2023 roku żydowskie rodziny w kilku krajach europejskich mierzą się z atmosferą, o której wiele rządów przez dziesięciolecia zapewniało, że należy już do przeszłości. Szkoły bynajmniej nie są odizolowane od otaczających je politycznych i religijnych namiętności.

Same statystyki imigracyjne nie są w stanie zmierzyć tego, co się dzieje. Państwo może kontrolować swoje granice, a jednocześnie tracić pewność siebie w egzekwowaniu własnej kultury. Może deportować nielegalnych migrantów, a zarazem wahać się przed sprzeciwieniem się obywatelom, których rodziny mieszkają tam od pokoleń. Może uchwalać prawa broniące świeckości, podczas gdy nauczyciele po cichu uczą się, które konfrontacje warto podejmować. Może celebrować wolność słowa w parlamencie, podczas gdy pedagodzy stają się coraz ostrożniejsi w pokazywaniu, co ta wolność oznacza w praktyce.

Nic z tego nie wymaga koordynacji. Jeden nauczyciel unika materiału, który może wywołać problemy. Inny skraca dyskusję. Dyrektor idzie na kompromis z rozgniewanymi rodzicami. Administrator uznaje, że kontrowersyjna lekcja nie jest warta walki. Polityk apeluje o spokój. Każda z tych decyzji z osobna może wydawać się całkowicie rozsądna, szczególnie osobie, która musi później mierzyć się z jej konsekwencjami. Powtarzane w tysiącach klas takie ustępstwa mogą stopniowo zmienić charakter całego systemu edukacji.

Ludźmi najbardziej zdradzonymi przez ten odwrót mogą okazać się dobrze zintegrowani imigranci i ich dzieci. Muzułmańska dziewczyna, która chce mieć taką samą wolność jak jej francuskie koleżanki, potrzebuje szkoły, która bezwarunkowo będzie bronić jej równości. Chłopiec, którego rodzice przyjechali z Pakistanu, ale który uważa się za Brytyjczyka, zasługuje na kraj wystarczająco pewny siebie, by powiedzieć mu, co oznacza brytyjskie obywatelstwo. Dziecko wychowane w głęboko religijnym domu powinno zetknąć się ze szkołą, w której wiedza nie zależy od teologicznej aprobaty. Osłabianie tych zasad w imię wrażliwości nie wyświadcza im żadnej przysługi.

Konsekwencje polityczne są już widoczne. Europejczycy, którzy uważają, że ich rządy utraciły kontrolę nad imigracją, zwracają się ku partiom niegdyś uznawanym za znajdujące się poza granicami akceptowalnej polityki. Jeśli dojdą również do wniosku, że rządy tracą władzę wewnątrz szkół, bunt wyborczy będzie narastał. Politycy establishmentu mogą potępiać populizm, ekstremizm i polaryzację, ale takie etykiety niewiele robią, by przekonać wyborców, którzy sądzą, że na ich oczach instytucje wycofują się w obliczu problemów, których urzędnicy nie chcą nawet nazwać.

Tolerancja nie wymaga od cywilizacji, by wstydziła się własnego istnienia. Europejskie prawa nie stają się opcjonalne tylko dlatego, że ktoś uważa je za obraźliwe. Nauczanie historii nie wymaga religijnego przyzwolenia. Nauczyciele nie powinni być zmuszeni do kalkulowania osobistego ryzyka związanego z wyjaśnianiem wolności słowa. Dziewczęta nie mają mniej praw tylko dlatego, że równość stoi w sprzeczności z czyimiś przekonaniami religijnymi. Holokaust nie staje się niebezpiecznym tematem tylko dlatego, że rozmowa o Żydach wywołuje napięcia. Biologii, historii i literatury nie można negocjować na nowo według wrażliwości tej rodziny, która jest najbardziej skłonna do składania skarg.

Przez lata europejscy przywódcy wierzyli, że szkoły zintegrują imigrantów i ich dzieci z Europą. Znacznie mniej uwagi poświęcili temu, co może się wydarzyć, gdy instytucje, którym powierzono to zadanie, same stracą pewność co do cywilizacji, z którą miały ich integrować.

Link do oryginału: