POLACY – ŻYDZI: EWOLUCJA POLSKIEJ TOŻSAMOŚCI

Zapraszamy do obejrzenia debaty panelowej POLACY – ŻYDZI: EWOLUCJA POLSKIEJ TOŻSAMOŚCI która odbyła się w ramach konferencji Jan Karski – pamięć i odpowiedzialność organizowanej w dniach 5-6 listopada 2014 na Uniwersytecie Warszawskim przez Fundację Edukacyjną Jana Karskiego oraz Muzeum Historii Polski.

W debacie udział wzięli:
Moderator: prof. Dariusz Stola – dyrektor Polin – Muzeum Historii Żydów Polskich
prof. dr. hab. Joanna Tokarska – Bakir – antropolożka kultury, Uniwersytet Warszawski, Polska Akademia Nauk
prof. Jan Tomasz Gross – historyk i socjolog, Princeton University
dr Piotr M. A. Cywiński – dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau
Robert Kostro – dyrektor Muzeum Historii Polski
prof. Aleksander Smolar – politolog, prezes Fundacji im. S. Batorego

Kto pokieruje Teatrem Żydowskim? Będzie konkurs na dyrektora?

Izabela Szymańska

Teatr Żydowski (Fot. Adam Stępień / Agencja Gazeta)

W połowie stycznia ratusz zdecyduje, czy mianuje dyrektora Teatru Żydowskiego, czy też ogłosi konkurs na to stanowisko.

Wcześniej miasto zapowiadało, że do końca roku zdecyduje o sposobie powołania nowego szefa teatru. Od śmierci Szymona Szurmieja w lipcu sceną kieruje jako p.o. dyrektora Gołda Tencer, wdowa po Szurmieju i wicedyrektorka placówki.

Jednak wiceprezydent Jarosław Jóźwiak zdecydował o zmianie terminu podjęcia decyzji. – Poprosiliśmy panią Tencer o przedstawienie programu dla sceny na kolejny rok. Otrzymaliśmy plan artystyczny, brakuje jednak finansowego. Poprosiliśmy o jego uzupełnienie. Kiedy je otrzymamy, przeprowadzimy analizę i zdecydujemy, czy rozpiszemy konkurs na dyrektora Teatru Żydowskiego, czy też go mianujemy – mówi Jóźwiak.

Dlaczego miasto zwróciło się z pytaniem o pomysł na teatr tylko do Gołdy Tencer, potencjalnej kandydatki w konkursie? – Bo to ona dziś prowadzi scenę – mówi Jóźwiak.

Uzupełniony program Gołda Tencer ma złożyć w ratuszu w ciągu dwóch tygodni. Na początku grudnia przedstawiła zamierzenia artystyczne, wśród planowanych premier znalazły się “Dybuk” Mai Kleczewskiej i Łukasza Chotkowskiego, “Marzec ’68” Moniki Strzępki i Pawła Demirskiego czy “Aktorzy żydowscy” Anny Smolar. Kontynuowany ma być cykl spotkań Remigiusza Grzeli “Bagaże kultury”, a wspólnie z Fundacją “MaMa” teatr chce zorganizować Uniwersytet Dziecięcy – cykl zajęć dla dzieci.

Teatr Żydowski ogłosił plany na kolejny rok, miasto stwierdziło, że skoro p.o. dyrektor ma pomysły, to niech pokaże, jak je sfinansować. Niby w porządku, ale coś tu nie pasuje. Bo wicedyrektorka placówki korzysta z tego, że ratusz zwleka z decyzją o sposobie wyboru dyrektora. Czy zaprezentowanie programu to gest, który ma szansę zatrzymać konkurs i zapewnić sobie mianowanie?

W przeszłości krytykowano mianowania dyrektorów instytucji kultury. Bo to decyzje podejmowane w wąskim gronie, w zaciszu gabinetów, nieprzejrzyste. W poprzednich kadencjach za osobę decydującą o stanowiskach w kulturze uważany był wiceprezydent Włodzimierz Paszyński. Dziś kulturę nadzoruje Jarosław Jóźwiak. Zmieniła się osoba, mechanizmy pozostaną takie same?

Otwarty konkurs jest najbardziej przejrzystą formą wyłonienia dyrektora instytucji kultury, w której eksperci mogą ocenić plany poszczególnych kandydatów.

Upamiętnienie polskich Sprawiedliwych. 130 prac w konkursie

Pomnik w Markowej poświęcony ofiarom zbrodni dokonanej w 1944 roku

W międzynarodowym konkursie na upamiętnienie Polaków ratujących Żydów podczas okupacji niemieckiej jury oceni 130 prac. Nowe miejsce pamięci o polskich Sprawiedliwych ma być odsłonięte jesienią 2015 r. w pobliżu Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie.

– Na konkurs, ku naszej radości, wpłynęło 130 prac. Jury będzie miało trudne zadanie – powiedziała Karolina Szykier-Koszucka, dyrektor Fundacji Pamięć i Przyszłość, która odpowiada za powstanie nowego miejsca pamięci. Upamiętnienie polskich Sprawiedliwych – jak przypomniała – będzie wyrazem hołdu dla tych, którzy nie ugięli się przed złem i ryzykując życie pomagali swoim żydowskim sąsiadom.

ZOBACZ SERWIS POLSKIEGO RADIA II WOJNA ŚWIATOWA

Nowe miejsce pamięci nie musi mieć formy tradycyjnego pomnika, a sam konkurs ma być także otwartą dyskusją artystyczną nad formą upamiętnienia w otoczeniu Muzeum Historii Żydów Polskich. – Nie mogę zdradzić szczegółów, ale prace, które otrzymaliśmy mają bardzo różnorodny charakter – są prace rzeźbiarskie, także różne konstrukcje przestrzenne – mówiła Szykier-Koszucka. Upamiętnienie może być wykonane z wszelkiego dostępnego tworzywa i za pomocą dowolnych środków artystycznych.

„Wdzięczność ocalonych”

Prace konkursowe oceni teraz międzynarodowe jury pod przewodnictwem historyka sztuki Milady Ślizińskiej (przewidziana jest także wystawa pokonkursowa 25 najlepszych projektów). W lutym br. w kolejnej fazie konkursu jury wyłoni pięć najciekawszych wizji artystycznych, a następnie ich autorzy będą musieli przygotować już realne projekty koncepcyjne. Sąd konkursowy ma wybrać projekt, którego “realizacja nie tylko w najwłaściwszy sposób wyrazi wdzięczność ocalonych, lecz także będzie atrakcyjną próbą ożywienia i integracji tej wyjątkowej przestrzeni publicznej”.

Wnioski o dopuszczenie do udziału w konkursie pochodziły z wielu krajów. – Mniej więcej 1/3 z ok. 200 wniosków o dopuszczenie do udziału w konkursie pochodziła od projektantów i artystów spoza granic Polski, m.in. z Izraela, Stanów Zjednoczonych, Chin, a także z krajów europejskich jak np. Niemcy, Austria, Włochy czy Hiszpania – poinformowała Szykier-Koszucka. Rozstrzygnięcie konkursu nastąpi w kwietniu 2015 r.

Finansowane przez żydowską diasporę

Inicjatorem upamiętnienia jest przedsiębiorca i filantrop z USA Zygmunt Rolat, od wielu lat działający na rzecz dialogu polsko-żydowskiego. Upamiętnienie Polaków ratujących Żydów zostanie w całości sfinansowane z funduszy zebranych wśród diaspory żydowskiej i w Izraelu. Koszt inwestycji wynosi ok. 800 tys. dolarów.

W opublikowanych warunkach konkursu przeczytać można, że: “Jury poszukiwać będzie projektu, który w najwłaściwszy sposób upamiętni zasłużonych Polaków, a równocześnie będzie próbą integracji i ożywienia przestrzeni publicznej placu wokół Muzeum Historii Żydów Polskich, przy pełnym uwzględnieniu oczekiwań jego użytkowników. Upamiętnienie Polaków ratujących Żydów w czasie okupacji niemieckiej wymaga specjalnego rozwiązania przestrzennego, nowatorskiej formuły wpisującej się w zastaną przestrzeń, a także nawiązującej z nią specyficzny dialog. Powinno ono wyrazić wdzięczność wszystkim Polakom, także tym, którzy z różnych powodów nie są znani z imienia i nazwiska”.

pp/PAP

Pamiętnik Rutki Laskier – Rutka pamiętnik Zagłady

Rut Laskier — młoda polska Żydówka z Będzina, która w ostatnim roku życia prowadziła pamiętnik, wydany dopiero 60 lat po Holocauście. Stał się on sensacją na skalę pamiętnika Dawida Rubinowicza.