Śpiew z gramofonu

  Żydowski Instytut Historyczny

Kipnis, człowiek o wielkiej wrażliwości na muzykę, nie mógł przejść obojętnie wobec takiego widoku. Oto biedak zarabiający na życie, obwożąc na wózku gramofon odtwarzający zarejestrowany na płycie głos Joselego Rozenblatta, słynnego śpiewaka, określanego mianem „króla kantorów”. Fotograf utrwalił widok zaiste kuriozalny. Scena ma dwóch bohaterów. Bez wątpienia to nie ubogi mężczyzna, lecz dziecięcy wózek z przymocowanym u wezgłowia gramofonem jest głównym bohaterem przedstawienia. Wbrew podpisowi Kipnisa, biedak nie zbiera w tym momencie monet. Brodaty mężczyzna w jasnym płaszczu i czapce stoi wyprostowany przed obiektywemen face. Czyżby oddawał się rozkoszy słuchania głosu Rozenblatta? Czy może raczej to akt fotografowania sprawił, że przystanął na moment, nieomal na baczność? Warszawskie podwórko, którego fragment widzimy, jest opustoszałe. Żadne z sześciu widocznych okien nie jest otwarte. Nie wiemy zatem, czy ktoś oprócz Kipnisa i biedaka słucha głosu śpiewaka. A jest czego słuchać!

Czytaj wiecej tu Śpiew z gramofonu

Od 25 maja do 1 czerwca odbywa się 54. Krakowski Festiwal Filmowy – impreza, która od 1961 roku popularyzuje artystyczne kino krótkometrażowe i dokumentalne w Polsce. Tematyka żydowska zawsze była bliska Krakowskiemu Festiwalowi Filmowemu. W tym roku wśród wybranych filmów znalazło się także siedem dokumentów poświęconych zarówno historii narodu żydowskiego, jak i rzeczywistości współczesnego Izraela.

BORIS DORFMAN | BORIS DORFMAN – A MENTSH
reż. Uwe von Seltmann, Gabriela von Seltmann | dokument | Niemcy | 2014 | 52′
Kino Pod Baranami – Sala Niebieska | 27 maja | 14:45

Misją Borisa Dorfmana – 90-letniego pisarza i znawcy kultury żydowskiej – jest ocalanie pamięci o lwowskich Żydach. Przed II wojną światową Lwów był miastem wieloetnicznym. Dziś spoglądamy na samego Dorfmana jak na relikt z tamtego okresu. Bohater oprowadza nas po miejscach, w których możemy jeszcze napotkać ślady przeszłości. Próba ocalenia historii przodków jest również walką o własną pamięć.

BYŁA WOJNA | THERE ONCE WAS A WAR
reż. Maria Zmarz-Koczanowicz | dokument | Polska | 2013 | 55′
Kino Pod Baranami – Sala Niebieska | 27 maja | 14:45

Rymanów, małe podkarpackie miasteczko, przed wojną zamieszkiwała wielokulturowa społeczność. Wojna i okupacja bezpowrotnie zniszczyły tamten świat. Kilkoro młodych ludzi, którzy przyjeżdżają tu na wakacje, próbuje dociec prawdy o tym tragicznym okresie, również o tych najgorszych chwilach, obciążających sumienie Polaków. Uzupełnieniem rozmów z mieszkańcami są materiały archiwalne i fragmenty prywatnego dziennika z czasów wojny.

H-I-JEW POSITIVE
reż. Ronit Kertsner | dokument | Izrael, Polska | 2013 | 70′
Kino Pod Baranami – Sala Niebieska | 26 maja | 20:15

Opowieść o Polakach wychowywanych w wierze katolickiej, którzy na różnych etapach życia dowiadują się o swoim żydowskim pochodzeniu. Są potomkami drugiej i trzeciej generacji Żydów ocalałych podczas Holocaustu: rodzice zataili przed nimi ich prawdziwą tożsamość, a teraz stają przed dylematem – czy kontynuować tradycje, w których zostali wychowani, czy podążyć nieznaną drogą swoich przodków.

KABARET ŚMIERCI | THE CABARET OF DEATH
reż. Andrzej Celiński | dokument | Polska | 2014 | 94′
Kino Pod Baranami – Sala Niebieska | 28 maja | 17:30

Opowieść o artystach żydowskiego pochodzenia, którzy organizowali w gettach i obozach koncentracyjnych przedstawienia, występy kabaretowe i koncerty. Film skupia się na wydarzeniach z okresu okupacji, komentowanych przez ludzi kultury, m.in. Jana Szurmieja, Volkera Kühna czy Leopolda Kozłowskiego. Całość uzupełniają archiwalne materiały i efektowne sceny inscenizowane, w których stale powraca postać Rubinsteina, szaleńca i ulicznego błazna z getta warszawskiego.

SAMUEL
reż. Jan Kidawa-Błoński | dokument | Polska | 2013 | 75′
Kino Mikro | 27 maja | 21:15
ARS Reduta | 30 maja | 15:15

Film o niezwykłych losach Samuela Willenberga, rzeźbiarza i malarza, więźnia Treblinki, uczestnika powstania warszawskiego, kawalera Orderu Virtuti Militari, odznaczonego także Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Bohater opowiada o swoim życiu, począwszy od dzieciństwa w rodzinnej Częstochowie, przez burzliwe lata wojenne – w trakcie których brał udział w buncie więźniów obozu w Treblince, z którego ostatecznie uciekł – aż po obecne lata w Tel Awiwie.

STWORZONY DO WALKI | CHOOSE TO FIGHT
reż. Itay Livne | dokument | Izrael | 2013 | 51′
Małopolski Ogród Sztuki (MOS 2) | 27 maja | 14:00
Małopolski Ogród Sztuki (MOS 1) | 29 maja | 17:45

Nazwisko Skornik przeszło do historii izraelskiego sportu. Ocalały z Holocaustu nestor rodziny opracował pionierski styl w dziedzinie sztuk walki, w którym specjalizował się potem również jego syn. Dziś u progu sportowej kariery staje najmłodsze pokolenie Skorników. Mały Idan z trudem próbuje sprostać wygórowanym oczekiwaniom ojca i dziadka, którzy ciągle żyją w cieniu przeszłości i na wszelkie sposoby chcieliby rozbudzić w chłopcu bojowego ducha.

SWATKA | DO YOU BELIEVE IN LOVE?
reż. Dan Wasserman | dokument | Izrael | 2013 | 50′
Małopolski Ogród Sztuki (MOS 2) | 27 maja | 14:00
Małopolski Ogród Sztuki (MOS 1) | 29 maja | 17:45

Od wielu lat Tova pomaga swoim klientom odnaleźć w życiu ich „drugą połówkę”. Całkowicie sparaliżowana, biuro matrymonialne prowadzi we własnym mieszkaniu, z pomocą męża i córki. Przychodzą do niej kobiety i mężczyźni, młodzi i starzy, zdrowi i niepełnosprawni, pochodzący z najróżniejszych środowisk. Swatka zadaje im szczegółowe pytania, kojarzy fakty, aranżuje randki. Poznajemy przy tym jej życie osobiste, które dalekie jest od ideału.