Archive | June 2018

US Jewish and Pro-Israel Groups Hail American Withdrawal From UN Human Rights Council

US Jewish and Pro-Israel Groups Hail American Withdrawal From UN Human Rights Council

Algemeiner Staff


US Ambassador to the United Nations Nikki Haley delivers remarks to the press together with US Secretary of State Mike Pompeo, announcing the American withdrawal from the UN Human Rights Council at the Department of State in Washington, DC, June 19, 2018. Photo: Reuters / Toya Sarno Jordan.

Top American Jewish and pro-Israel groups have hailed Tuesday’s announcement — made by Secretary of State Mike Pompeo and UN Ambassador Nikki Haley — that the US was withdrawing from the UN Human Rights Council.

An edited sampling of these responses can be read below:

The American Israel Public Affairs Committee (AIPAC) said it “appreciates the Trump administration’s decision to withdraw from the United Nations Human Rights Council (UNHRC), and for the leadership of US Ambassador to the UN Nikki Haley on this issue. Unfortunately, the council has profoundly betrayed its mission through its long and obsessive record of unfairly targeting the Middle East’s only genuine democracy, the state of Israel.”

“The UNHRC’s unrelenting, unbalanced and unfounded attacks on Israel have destroyed its credibility,” the AIPAC statement continued. “The council has passed more country-specific resolutions against Israel than the rest of the world’s nations combined. The United States has repeatedly called for reform of the UNHRC; unfortunately, the council has rebuffed any serious reform — severely impeding its ability to effectively act as an objective guardian of human rights.”

“We also appreciate the important efforts pursued by members of Congress on a bipartisan basis over many years to combat the council’s bias against our democratic ally,” AIPAC concluded.

Rabbis Marvin Hier and Abraham Cooper, the dean and associate dean of the Simon Wiesenthal Center (SWC), stated, “We speak out as an active NGO at the United Nations for more than two decades and as an NGO at another UN agency, UNESCO. We applaud Ambassador Haley’s move and urge other democracies should follow the US lead and leave the UNHRC as well.”

“The UNHRC has perverted its stated mandate by serially abusing Israel, while horrific human rights abuses around the world receive scant attention, if at all,” Hier and Cooper went on to say. “It consistently makes a mockery of its own mandate by serving as a rubber-stamping anti-Israel kangaroo court while providing diplomatic safe haven for state sponsors of terrorism and human rights abuse. Like its disgraced and defunct predecessor, the UN Human Rights Commission, the UN Human Rights Council in 2018 represents all that is wrong with global human rights.”

World Jewish Congress (WJC) President Ronald Lauder said, “The WJC deeply appreciates the US’ strong and unyielding support for the State of Israel, and applauds US Ambassador Nikki Haley’s courageous efforts to call out the United Nations over its continuous obsessive focus and bias against the Jewish State. By withdrawing from the inherently flawed UN Human Rights Council, the US has sent a crucial message to the international community that the repeated abuses flung against Israel, often by some of the most notorious human rights violators in the world, will not be tolerated.”

“The value of an international body committed to defending human rights cannot be understated,” Lauder added. “However, the UNHRC is marred by a blatant anti-Israel bias and a persistent blind spot, which undermines its credibility. It has been politicized and misused by those whose only goal is to demonize the State of Israel. Israel is the only country with a permanent agenda item in the UNHRC, and since the establishment of the council in 2006, it has been targeted in nearly 70 of the 135 country-specific resolutions adopted.”

“The WJC will continue to engage within the UNHRC and with the permanent representations to work toward an impartial and effective UN human rights mechanism,” Lauder concluded. “We urge the UNHRC to focus on its mandate of addressing human rights abuses worldwide and drop its disproportionate focus and obsession with Israel. We profoundly hope that the US’ decision to withdraw will lead to soul-searching among the members of the council and bring about true change from within, including the removal of Agenda Item 7 and a calculated understanding that Israel must be treated as any other country.”

B’nai B’rith International President Gary Saltzman and CEO Daniel Mariaschin said, “The United States’ decision to withdraw from the United Nations Human Rights Council (UNHRC) presents the international organization with an important opportunity for dramatic and urgently needed reform, as the steady politicization of the body has rendered it largely irrelevant at best and a destructive actor at worst.”

“Israel, the world’s only Jewish state and the only democracy in the Middle East, is the only country subjected to a separate, permanent agenda item at the UNHRC, which targets it for more condemnation and punishment than any other country on the planet,” they noted. “In a chilling echo of historic boycotts of Jews, the UNHRC has also singled out for a ‘blacklist’ Israeli and other companies doing business — often to the benefit of ordinary Palestinians — in Jewish communities in Palestinian-claimed areas that sit at the very heart of Jews’ ancestral homeland.”

“Perhaps the US withdrawal from the UNHRC will serve as a wake-up call for all UN agencies to begin a process of systemic reform, in order to return the organization to its original mission and principles of equity and fairness,” Saltzman and Mariaschin stated.

Republican Jewish Coalition National Chairman Norm Coleman said, “We applaud the Trump administration, and specifically Secretary of State Mike Pompeo and UN Ambassador Nikki Haley, for withdrawing the United States from the UNHRC. The UNHRC should stand for human rights around the globe. Instead, it has become a club for the worst of the worst human rights violators. Since its inception it has had a permanent agenda item to debate Israel’s ‘human rights abuses.’ The UNHRC has passed 78 resolutions condemning Israel, more than it has passed against all other countries combined. Israel, of course, is the only democracy in the Middle East and the only Middle Eastern country to guarantee freedom of religion, freedom of speech, and many other freedoms that are not protected in much of the world.”

“President [George W.] Bush wisely withdrew the United States from the UNHRC during his tenure. President [Barack] Obama made a foolish mistake by rejoining,” Coleman pointed out. “We praise President Trump for fixing yet another grave mistake by President Obama and for standing up for Israel in the international arena.”

Meanwhile, J Street took a contrarian stance, claiming, “By withdrawing from the United Nations Human Rights Council (UNHRC), the Trump administration has taken another disturbing step toward abdicating the United States’ longstanding role as a principled leader in the international system, advocating for the rights and freedoms of people across the globe.”

“While the UNHRC has a sad and troubling record of showing strong bias against Israel, US withdrawal will do nothing to address this issue,” the J Street statement said. “On the contrary, it will exacerbate it. The move will simply remove remaining American leverage and influence, further undermining the interests of the US and Israel and empowering those who oppose them. Those who are embracing this decision as a rebuke to critics of Israel are favoring self-destructive spite over serious diplomacy and strategy.”


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com

 


Cieszyn. Zmarł Richard Pipes

Cieszyn. Zmarł Richard Pipes

Adam Dylewski



Tytuł zdjęcia: Richard Pipes
Opis zdjęcia: Zdjęcie portretowe Richarda Pipesa.
Autor zdjęcia: Mariusz Kubik, www.mariuszkubik.pl
Data wykonania zdjęcia: 20.10.2004
Miejsce wykonania zdjęcia: Warsaw
Źródło: Wikimedia Commons
Szerokość i długość geograficzna: 52.2495° N / 20.9934° E
ID: 102686

 

17 maja 2018 r. zmarł w Cambridge w stanie Massachusetts Richard Pipes – wielki historyk, znawca Rosji, potomek cieszyńskiej rodziny fabrykantów czekolady, antykomunista.

O swoim pochodzeniu mówił „jako Polak i jako Żyd”, dodając iż już pokolenie rodziców miało więcej wspólnego „z wykształconymi Polakami niż z ortodoksyjnymi Żydami”. Jego urodzony we Lwowie ojciec bił się w I Brygadzie Legionów pod nazwiskiem Marian Olszewski. Po odzyskaniu niepodległości z wielkim powodzeniem zajął się produkcją czekolady – był właścicielem cieszyńskiej fabryki „Dea” przy ul. Błogockiej. Matka Zofia z domu Haskelberg pochodziła z Warszawy.

Pierwsze lata życia spędził w Cieszynie. Uczęszczał do synagogi  przy ul. Michejdy, znany był też z wizyt w sklepach z łakociami przy ul. Głębokiej (rachunki pokrywał ojciec). W 1929 r. Pipesowie przeprowadzili się do stolicy, zamieszkali przy Chmielnej 43, tam, gdzie dziś wznosi się masyw Pałacu Kultury i Nauki. Kształcił się w renomowanym gimnazjum im. Kreczmara przy ul. Śniadeckich i Wilczej. Co ciekawe, należał tam do najsłabszych: „Byłem bardzo przeciętnym uczniem, często karanym za złe zachowanie. Na moim ostatnim świadectwie szkolnym widnieje przygnębiający rządek dostatecznych, z wyjątkiem zachowania, za które stopniem był zaledwie dobry”.

Jeszcze przed wrześniem 1939 r. Pipesowie podjęli decyzję o ucieczce. Wyjechali jednak dopiero późną jesienią, już pod okupacją niemiecką, na podstawie paszportu, w którym pieczęć podrobił umówiony grawer. Planowali przedostać się za Atlantyk. Przebywali najpierw w Rzymie, a następnie w Portugalii. Pomagał im znajomy Marka Pipesa z Legionów – gen. Bolesław Wieniawa-Długoszowski.

W 1940 r. Pipesowie przybyli do Stanów Zjednoczonych, w 1943 r. otrzymali obywatelstwo. Odtąd zaczęła się spektakularna kariera Richarda jako historyka, w latach 1950–1996 związanego z Uniwersytetem Harvarda. Zajmował się głownie Rosją i Związkiem Sowieckim, swoje credo wykładając w zdaniu: „Jako człowiekowi urodzonemu w państwie sąsiadującym z Rosją zostały mi oszczędzone romantyczne złudzenia na temat owego wielkiego kraju, tak powszechne wśród ludzi, którzy mieszkają odeń o tysiące mil”.

Jego znajomość Europy Środkowo-Wschodniej została wykorzystana przez amerykańską politykę na najwyższym szczeblu. „Kiedy się przekonano, że znam kilka języków obcych, w tym włoski, niemiecki i polski – co było wtedy w Ameryce rzadkością – od razu skierowano mnie do Intelligence Service (wywiad wojskowy). Kazano mi się uczyć rosyjskiego”. Współpracował z CIA, a w latach 1981–1982 był doradcą do spraw ZSRR u boku Ronalda Reagana. Należał do „jastrzębi” – współtwórców twardej amerykańskiej linii wobec Sowietów, w tym wprowadzenia sankcji. Jako jeden z niewielu „sowietologów” przewidział rychły kres czerwonego imperium.

Jego związki z nauką polską i ojczystym krajem nigdy nie zostały przerwane. Polemizując z jego wizją dziejów Rosji i organicznego związku pomiędzy imperium carów i ZSRR, Sołżenicyn krytykował jego „polską perspektywę”. Sam Pipes zresztą nie odcinał się od tego, mówiąc, że wyrażane przezeń „poglądy noszą niezatarte ślady wpływu polskiej szkoły studiów nad Rosją”, w tym dzieła Jana Kucharzewskiego Od białego caratu do czerwonego. Był członkiem zagranicznym Polskiej Akademii Umiejętności, członkiem Amerykańsko-Polskiej Rady Doradczej, doktorem honoris causa uniwersytetów Śląskiego, Szczecińskiego i Warszawskiego. Otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP.

Richard Pipes był wybitnym pisarzem, nie tylko historycznym. Za osiągnięcia w dziedzinie humanistyki George W. Bush uhonorował go The National Humanities Medal. W 2004 r. został zaproszony przez Komitet Noblowski w Oslo do wygłoszenia cyklu tzw. wykładów wiosennych, traktowanych jako nieformalna Nagroda Nobla w dziedzinie humanistyki (cykl Triumf i upadek komunizmu rosyjskiego). Sam opisał swoją niezwykłą biografię w przetłumaczonym na polski dziele Żyłem. Wspomnienia niezależnego. Każdy, kto przestudiował jego opus magnum, trylogię: Rosja carówRewolucja rosyjskaRosja bolszewików – wie, że to nie tylko głębokie, znakomite dzieło historyczne, ale też nieporównywalna z niczym, niekończąca się intelektualna uczta.

W 1994 r. został nagrodzony tytułem Honorowego Obywatela Miasta Cieszyna. Powiedział wówczas: „Dziękuję serdecznie za zaszczyt. Będę sobie wysoko cenił fakt, że jestem obywatelem honorowym Cieszyna, gdzie urodziłem się 70 lat temu (…). Wyjątkowym sentymentem darzyła to miasto moja matka, więc ja również mam do niego szczególny stosunek. Poza tym, w moim wieku zaczyna się myśleć o tzw. korzeniach, a one są tam, gdzie przyszliśmy na świat. Pamiętam ten hotel, ja tu mieszkałem […] Pod brunatnym jeleniem” [dziś jest tam restauracja o tej samej nazwie, pod adresem Rynek 20].


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com

 


THE POSTMAN KNOCKS TWICE: IT’S NOT FUNNY

THE POSTMAN KNOCKS TWICE: IT’S NOT FUNNY

AVRAHAM AVI-HAI


As I look back across Jewish history, Sabbath observance has always been a problem.

The exhibit in its glory at the First Station.. (photo credit: Courtesy)

Two Polish non-Jewish maids meet after not seeing one another since they went into service a couple of years earlier. One works for a Polish Christian family; one for a Jewish family.
The conversation:

– “What’s it like working for Jews?”
– “They’re okay. They treat me nicely. But…”
– “But what?”
– “They have some weird customs. I can’t figure them out.”
– “What do you mean?”
– “One day a week, they eat in the dining room and smoke in the toilet. One day a year they smoke in the dining room and eat in the toilet. And one day a year, they eat in the toilet and smoke in the toilet….”

JOKES ARE often a form of social commentary, a way of looking at reality sideways. This joke was born out of the reality of creeping secularization of the millions of Polish Jews before World War II. In case the reader has missed some of the joke, let’s make it clear: One day a week smoking in the toilet refers to Shabbat. One day a year smoking in the dining room and eating in the toilet is the fast of Tisha Be’av, and of course the epitome of leaving Orthodoxy: both smoking and eating on Yom Kippur.

To belabor the point, the joke pokes fun at those who have left Orthodoxy but are afraid to “come out of the closet,” to go against the consensus. The reason could be fear of causing a family rift or social ostracism or even refusing to do business with them. We see similar phenomena in Israel when a young person leaves the ultra-Orthodox cocoon.

Here in Israel, Shabbat is the official day of rest. This has led to many places of work making Friday a day off, and for those that do operate on Friday, such as supermarkets and restaurants, to shortened Friday hours. I don’t know how it is in Tel Aviv (and would love to be enlightened by residents of that and other large cities) but here in Jerusalem, there is a pre-Shabbat hush as Friday evening approaches, traffic abates, and traditional food aromas trigger salivary glands.

Now a word of clarification to what comes next. In terms of observing Shabbat as a day of re-creation of oneself, or a day of “delight” as the Bible calls it, I include here all those who are Orthodox, Conservative, Reform, Reconstructionist or who practice Humanistic Judaism. All of these make Shabbat a “separate” day.

“Separate” is quite probably the original meaning of the Hebrew kadosh, usually translated as “holy.” That is to say this spectrum of Jews add to the element of “rest” on the Sabbath, an expansion of their intellectual and spiritual selves and enhancing family ties. That is the theory. The actual practice again may differ not only between one and another of these streams of Jewishness, but between members of the same group.

As I look back across Jewish history, Sabbath observance has always been a problem. As opposed to the conventional view that in past generations, Jews were shining examples of pure Sabbath observance, the truth is just the opposite. The early biblical narrative tells of the Sabbath being violated by a man gathering wood (Numbers 15) and later the prophet Isaiah in effect says, “If you would only observe the Sabbath…” (Isaiah 58).

Shabbat should be shown to be a gift. It is a revolutionary idea: one day a week you belong to yourself and your loved ones. You are not answerable to another human being. Men and women are free and equal that day. Rather than seeing Shabbat as a day of “don’t,” make it a day of joy. People listen to the radio; watch television; go to national parks and to swimming beaches; use WiFi appliances. They make these practices part of the separateness of Shabbat, see Shabbat not as day of no no no, but a day of assertion of of freedom and awareness of the beauty of our tradition.

SOME OF you may think I am trying to sneak “religion” into the consciousness of the non-observant Jew. Not so. As proof, I cite lines from an interview by The Jerusalem Post’s brilliant Judy Siegel-Itzkovich with Lord Rees of Ludlow, one of the great scientists of our age.

“Rees… describes himself as an atheist. ‘I was brought up attending the English church. I value its musical and architectural legacy and would be saddened if this were eroded. Religion is part of our communal heritage. I make a comparison to the Jewish faith. There are a lot of people who identify as Jews but say they are atheists, but nevertheless light candles on Friday. It is a custom. I understand and resonate with that attitude. Likewise, even though I don’t have any religious beliefs, I cherish the culture I grew up in.’”

The key words used by Lord Rees, who is the Astronomer Royal and master of Trinity College at Cambridge University, are “custom, heritage and culture.” There are hundreds of thousand of Israelis, born here or who immigrated in the last few decades, who see Shabbat as a day off, a day to do the laundry or the shopping. In this high-pressure world this is a fact and no amount of coercion will stop it. Nor do I have the right to request that they desist.

Rather, I would like to heighten their recognition of Shabbat as a “special, or separate” day as part of our culture and heritage, rich and a delight. How we do that is not easy. I have come up with some initial ideas and would welcome more.

One of the beauties of an Orthodox Shabbat is the quiet, the break from the mundane. Perhaps we could ask some of the radio stations and television channels not to carry advertising during a couple of hours on Friday night. Also not to carry the news or political discussions at that time. Perhaps then they could broadcast classical traditional music, just as on Sundays church music is broadcast. Certainly quiet music, food for the soul. Perhaps other stations and channels would do the same Saturday morning, say from 9 to 10:30 a.m.

I remember the first time I heard the announcer on Kol Israel say “Shabbat Shalom’ at the approach of the Sabbath. Imagine hearing an announcer saying, “In honor of Shabbat, we now bring you the following program….”

What difference would it make? Instead of asking that question, so negative, think positively. Let’s try it and see. Maybe the culture minister can find a budget for this to help compensate the media.

Now my dear observant friends, don’t snarl at me or at these ideas. I am acting in accordance with the Bible. In the Book of Exodus, we are told, “Remember the Sabbath day to keep it separate (holy).” We need to remind ourselves, by whatever means, that Shabbat is a gift our culture and heritage gave us, and eventually to almost the entire world.

The writer believes his form of Sabbath observance has enriched every facet of his life and that of his family in Israel. It was and is a day of relief from the stress and sometimes even the horrors of modern history, a day of rich intellectual seeking, of learning and of love, especially of family.


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com

 


Kinneret, Israel Amazing drone view

Kinneret, Israel Amazing drone vie

   Ruslan Paul



The Kinneret has been valued for as long as humans have inhabited the area. The earliest human remains found in Israel were excavated nearby, and the many artifacts of ancient civilizations discovered in the area attest to its importance as a center of civilizations throughout the course of history. It is located in the Jordan Rift Valley, where the African and Arabian plates meet. The Egyptian Via Maris, the passageway from Egypt to its Northern Kingdoms, passed by. The lake is mentioned in the Old Testament (in the Books of Numbers and Joshua) as the Kinneret – it is believed that the name is derived from the Hebrew word for harp, a “kinor” – Hebrew for the Sea of Galilee – as if it were the name of their long-lost love.

Here, there has always been a Jewish presence for over 2000 years.When Jews were expelled from Jerusalem by the Romans, many fled to the area around the Kinneret, building up the fledging town of Tiberias. This population included a large number of the great rabbis of the times who wrote the Jerusalem Talmud while sitting along the shores of the Kinneret, referring to it in the Talmud as the Sea of Tiberias. Tiberias continued to maintain a small Jewish community throughout the centuries, and when Jewish settlement was revived in Israel in the late 1800s, the area around Lake Kinneret was one of the first places that the Zionist movement began agricultural endeavors in Israel. The first kibbutzim, communal settlements, were established along the lake’s shores.

 


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com

 


Odwaga zbrodni. O Jedwabnem mówi prof. Israel Gutman

 

Odwaga zbrodni. O Jedwabnem mówi prof. Israel Gutman

Barbara Engelking-Boni
[ 9 luty 2001 ]


Israel Gutman (1923-2013)

Wywiad z profesorem Israelem Gutmanem o zbrodni w Jedwabnem. Rozmawia Barbara Engelking-Boni

Barbara Engelking-Boni: Od wielu lat zajmuje się Pan tematem zagłady Żydów w Europie w czasie II wojny światowej, wie Pan na ten temat niemal wszystko. Czy przypuszczał Pan kiedykolwiek, że mogła wydarzyć się historia taka jak w Jedwabnem?

Israel Gutman: – Przede wszystkim nie wiem wszystkiego i mam wrażenie, że im więcej wiem, tym mniej rozumiem. Historia Jedwabnego była dla mnie jak uderzenie obuchem w głowę. Wiedziałem, że w czasie wojny solidarność Polaków przeciwstawiających się Niemcom była bardzo silna, wiedziałem, że była obojętność w stosunku do Żydów -obojętność i obcość, niekiedy wrogość. Na cierpienia Żydów Polacy patrzyli często jak na coś, co się dzieje gdzieś daleko, co ich nie obchodzi, co znajduje się poza kręgiem ich cierpień i kłopotów. A jednak nie przypuszczałem, że Polacy dokonali masowego mordu w Jedwabnem, a także, jak się ostatnio dowiadujemy – i w innych miejscach.

Dyskusja wokół książki Jana Tomasza Grossa “Sąsiedzi”, w której autor szczegółowo opisuje jedwabińskie wydarzenia, ma dwa nurty – historyczny i moralny. Pierwszy poszukuje szczegółów, które nas uratują, spowodują, że się nagle okaże, że jednak tam byli Niemcy, że ktoś kazał, że w jakichś archiwach odnajdzie się dokument, który nam troszeczkę ulży, trochę winy z nas zdejmie, stworzy jakieś alibi.

-Tomasz Szarota, którego bardzo cenię, w wywiadzie dla “Gazety” mówi o diabelskich szczegółach, które należy gruntownie poznać, by otrzymać pełny obraz mordu. Niestety, diabeł w takich okropnych wydarzeniach siedzi w ludziach, a nie w szczegółach. Co prawda Szarota stwierdza jednoznacznie, na podstawie przekonująco udokumentowanych danych, które zebrał Gross, że mordowali Polacy – to jest fakt bezsprzeczny. Ale wskazuje na brakujące szczegóły, które – jego zdaniem – należy wziąć pod uwagę. Wydaje się, że wszystkie te szczegóły należą do sfery wishful thinking.

Toczą się np. spory, czy zamordowano 1000, czy 1600 osób. A gdyby ofiar było 100, a nie 1000 – czy to by coś zmieniało?

-Tak, to byłaby różnica jakościowa. Bo z niewielką grupą ludzi może coś takiego uczynić kilku zbrodniarzy, kryminalistów, którzy nagle czują, że wszystko im wolno. Ale w Jedwabnem, które liczyło – prócz Żydów – około tysiąca mieszkańców, ten mord został dokonany na oczach i za wiedzą wszystkich. Czy żaden z Polaków nie miał możliwości powstrzymania innych? Czy nikt nie miał wpływu na to, co się dzieje?

Przez lata powojenne polska historiografia wypracowała pewien kanon wiedzy na temat stosunków polsko-żydowskich w czasie wojny. Czy teraz nie okazuje się on nieaktualny?

-W Polsce historycy, i nie tylko oni, uznali za pewne niektóre ustalenia dotyczące zachowania się i działania Polaków wobec zagłady Żydów. Wszyscy wiemy, że Polska nie jest odpowiedzialna za to, że Niemcy hitlerowskie wybrały jej ziemie na teren do zakładania obozów śmierci i że Polska nie była w stanie uratować milionów Żydów. Na ogół społeczeństwo odnosiło się do tej niesłychanej zbrodni biernie, z obojętnością ludzi cierpiących, sparaliżowanych i niepewnych własnego jutra. Część Polaków ratowała, czy próbowała ratować, Żydów i ta pomoc niesiona przez jednostki, a później też w sposób zorganizowany przez konspirację, zasługuje na wdzięczność i uznanie. Lecz była i inna część społeczeństwa, która szantażowała Żydów i wydawała ich w ręce Niemców. Polskie podziemie właściwie bardzo długo, do ostatniej fazy likwidacji Żydów, nie angażowało się w akcję pomocy ludziom wymierającym w gettach i mordowanym. Polska nie mogła uratować Żydów, ale mogła uratować Polaków, mogła apelować do swoich obywateli i mówić im: zapomnijcie, coście wczoraj myśleli o Żydach, nie wolno tak dzisiaj myśleć, bo to jest zupełnie inna kategoria zdarzeń, bo stoimy przed czymś bez precedensu w historii.

W stosunku Żydów do Polski jest wiele goryczy, a niektórzy stawiają niesprawiedliwe oskarżenia.

Myślę, że ta gorycz wynika z dwóch różnych rzeczy: z zawiedzionej nadziei na pomoc, na opór wobec Niemców, bo przecież okazało się, że to nie jest wspólny wróg, ale wróg osobny, chociaż ten sam. Żydzi – generalnie – nie doświadczyli w Polsce solidarności. A po wojnie – gdy wrócili – nikt nie otwierał im drzwi.

– Właśnie. Ci Żydzi, którzy się uratowali, to była garstka ludzi ranionych fizycznie i moralnie, rozbitych, oczekujących od świata trochę ciepła, trochę ludzkiego współczucia. A nagle znaleźli się w atmosferze tego, czego symbolem stał się pogrom w Kielcach. Przecież to nie był odosobniony wypadek. Było wiele mordów na Żydach po wojnie. Ci wszyscy Żydzi, po wszystkim, co przeszli w ukryciu, w obozach czy Rosji sowieckiej, czy oni nie chcieli tu pozostać?

Na pewno. Część z tych, którzy przeżyli, chciała budować nowe życie poza Polską – w Palestynie czy innych krajach, ale wielu chciało po prostu wrócić do domu, który był tutaj. 

Jan Błoński w swoim przenikliwym i mądrym artykule “Biedni Polacy patrzą na getto”, opublikowanym w “Tygodniku Powszechnym” w 1987 r., pisał: nie wzięliśmy udziału w tej zbrodni, w ludobójstwie. Czy to zdanie jest nadal aktualne?

-Tak wierzył Błoński i tak wierzyłem ja. Fakty, które teraz poznajemy, podważają to uogólnienie. Po ujawnieniu sprawy Jedwabnego i Radziłowa rachunek krzywd może przyjąć trochę inną postać. Profesor Szarota, chcąc wykazać, że te mordy nie były czymś unikalnym, powołuje się na pogrom w Kownie, które było wielkim miastem, a nie mieściną w rodzaju Jedwabnego. Właśnie takie porównanie daje efekt z pewnością przez Szarotę nie zamierzony. W historiografii Holocaustu zalicza się część społeczeństw Litwy, Łotwy, Ukrainy i Rumunii do takich, które dobrowolnie współpracowały z Niemcami, także w dziele Zagłady, co rzuca pewien cień na te narody.

A przecież, gdy doszło do mordu w Jedwabnem, Polakom nic jeszcze nie groziło za pomaganie Żydom. 10 lipca 1941 roku nie było jeszcze za to kary śmierci.

– To były same początki porządku niemieckiego! To jest PRZED ZAGŁADĄ. Nikogo nie zmuszano, by napadał i zabijał, chociaż w różnych miejscowościach Niemcy podjudzali do pogromów.

Czy zgadza się Pan ze stwierdzeniem Grossa, że społeczeństwo Jedwabnego jest w jakimś sensie odpowiedzialne za ten mord?

– Trudno sobie wyobrazić, że nieliczna grupka chuliganów wymordowała tysiąc czy ponad tysiąc osób. Zupełnie dziwne wydaje się również zadawanie w tym kontekście pytania, dlaczego Żydzi się nie bronili. Doświadczenie drugiej wojny światowej, Holocaustu i XX-wiecznych totalitaryzmów pokazuje, że są sytuacje, które czynią człowieka bezbronnym. Ludzie otoczeni przez okrutnych zabójców, pozbawieni szansy ratunku, nie bronią się. Tak było z sowieckimi jeńcami wojennymi, więźniami gułagu, polskimi oficerami w Katyniu, więźniami obozów. Walczyć mógł człowiek, który jeszcze miał w sobie wewnętrzną siłę i miał choć trochę nadziei na uratowanie się. Tam, gdzie tej nadziei, szansy na nadzieję nie było -zabito już człowieka, zanim go zabito fizycznie. I to, że drzwi mieszkańców Jedwabnego były zamknięte przed Żydami, że nie zjawili się ludzie, którzy by próbowali ich ratować, i to, że pewnie nie słyszeli ani słowa współczucia – to było częścią zabójstwa poprzedzającego samą śmierć.

Gdyby mieli szansę ocalenia, gdyby mogli znaleźć schronienie u któregoś z sąsiadów, pewno chociaż część Żydów by się ukryła, a może i uratowała. Gdyby Polacy otworzyli drzwi… Ale w Jedwabnem – jak w Sodomie – nie znalazło się dziesięciu sprawiedliwych.

– Niestety, drzwi były zamknięte, a wielu mieszkańców miasta brało udział w orgii mordu. Zanotowano tylko jeden przypadek czynnej pomocy. Rodzina udzielająca tej pomocy musiała opuścić miejsce zamieszkania.

Drugi wątek tej dyskusji, która toczy się wokół wydarzeń w Jedwabnem -to kwestia odpowiedzialności.

– Jest oczywiste, że to Niemcy stworzyli podłoże do zła i mordu. Gdyby nie oni, doszłoby może w niektórych miejscach do pogromów, ale nie do masowych mordów. Zatrute powietrze, którym oddychała Europa, było dziełem niemieckim. Ale ludzie, którzy dokonali mordu w Jedwabnem, zrobili to sami, z własnej woli. Ten czyn wskazuje na to, że oni w Żydach nie widzieli ludzi. Antysemityzm, który istniał wcześniej, przybrał nowe, radykalne formy. Przed wojną narastało poczucie, że Żydzi są w Polsce zagrożeniem, że należy pozbyć się ich. Mieszkańcy Jedwabnego w pewnej chwili poczuli, że mogą tego dokonać. I nie mieli żadnych hamulców, wykorzystali sytuację, którą Niemcy stworzyli. W stosunku do Żydów udało się wykreować odwagę zbrodni, bo Żydzi byli poza obszarem moralnej odpowiedzialności.

Czy tymi ludźmi kierowała chciwość, czy chcieli przejąć te biedne domki i maszyny do szycia?

– Nie wiem. Jedna rzecz to jest podejście do Żydów, a druga – szał niszczenia i mordu, który tworzy coś takiego w ludziach, że oni się w nim zatracają.

Czy uważa Pan, że sprawa mordu w Jedwabnem obciąża w jakimś sensie wszystkich Polaków?

– Nie, tego nie mówię. To, co się wydarzyło, nie było wynikiem stanowiska rządu polskiego w Londynie czy polskiego podziemia w kraju. Nie można na podstawie takich wydarzeń kreować obrazu okresu okupacji i stosunków żydowsko-polskich w tym czasie. Trzeba jednak przyznać się, że istniejący w Polsce antysemityzm, który swój punkt kulminacyjny osiągnął w końcu lat 30. – odcisnął swoje piętno na postawach Polaków wobec Żydów w czasie wojny.

Nie można pisać historii, w której jest miejsce tylko na dumę, patriotyzm i bohaterskie czyny, a rzeczy niechlubne chowa się pod dywan. Polska długo żyła w przekonaniu własnej niewinności i to się stało też nakazem wychowawczym, osłoną przed wszystkimi zarzutami. Potrzebna jest świadomość, że to na współczesnych Polakach ciąży odpowiedzialność za takie wychowanie młodego pokolenia, by było odporne na pokusę antysemityzmu. To nie jest teraz sprawą Żydów, Żydzi nie są już zależni od tego, jaki będzie do nich stosunek w Polsce i co Polacy o nich myślą.

Jak – w kontekście ujawnienia mordu w Jedwabnem – widzi Pan perspektywę przyszłości stosunków polsko-żydowskich?

– Nie wierzę, że narody są opanowane przez wiecznie złe albo dobre duchy. Widzę, że zachodzą zmiany i nigdy nie uważałem, że Polacy są narodem niepoprawnych antysemitów. Nie powiem, że Polacy nie byli po wojnie w wyjątkowo trudnej sytuacji -oczywiście, że byli. Ale w innych krajach, gdzie też nie było łatwo, nie było Kielc. Nie bronię Polaków, nie bronię Żydów; dla mnie ważne jest, żeby ten świat, w którym żyjemy, był inny. Bo ten świat przeszedł przez tragiczne choroby: faszyzm, rasizm, totalitaryzm, antysemityzm. To były wyrazy jakiegoś strasznego kryzysu ludzkiej świadomości, moralności, religii. Elementem powrotu do normy jest mówienie prawdy. Trzeba mówić prawdę, trzeba uczyć prawdy. I są ludzie odważni, którzy tę prawdę mówią. I wielu jest ludzi, którzy słuchają. Jeśli porównać dyskusję wokół Jedwabnego z dyskusją po wspomnianym artykule Błońskiego -jaka była wtedy awantura, jakie potępienie – to dzisiejsza dyskusja jest umiarkowana i na zupełnie innym poziomie.

Czy nie myśli Pan, że debata na temat mordu w Jedwabnem może stać się dla Polaków elementem psychoterapii historycznej, narodowej? Uświadomienie sobie, że Polacy byli zdolni do czynienia zła, przywraca nam świadomość własnej ułomności, czujność moralną, stanowi szansę na pozbycie się pychy. Doświadczenie Jedwabnego być może uczyni w jakimś sensie nasze rozumienie historii Polski bogatszym.

– Prawdziwszym. Dla narodu, dla społeczeństwa jest bardzo ważne, że to społeczeństwo może powiedzieć: przeszliśmy przez to. Jak dobrze, że można powiedzieć: były różne okresy, mieliśmy nie tylko bohaterów, mieliśmy nie tylko powstania. Nie zawsze broniliśmy niewinnych, grzeszyliśmy w stosunku do ludzi niewinnych, najsłabszych. Nasza historia jest nie tylko historią chwały. Jest także historią próby, z której -o ile istnieje coś takiego jak lekcja historyczna – można się uczyć, jak powinna wyglądać przyszłość.

Israel Gutman urodził się w 1923 r. w Warszawie. Walczył w powstaniu w getcie warszawskim, później był więźniem Majdanka, Oświęcimia i Mauthausen. Po wojnie wyemigrował do Izraela. Profesor historii na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie, dyrektor centrum naukowego Instytutu Pamięci Narodowej Yad Vashem


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com