What Is Hezbollah?

   PragerU

Lewicowy nacjonalizm i bolszewicka prawica

Andrzej Koraszewski

Byt określa świadomość, napisała z dumą młoda dama związana z opiniotwórczym tygodnikiem, który w poprzednim życiu reklamował się hasłem „proletariusze wszystkich krajów łączcie się”. Zgodziłem się poniekąd, dodając, że Bóg określa świadomość (ten wciskany od kołyski), bat określa świadomość, bit określa świadomość (przynajmniej od czasu rewolucji elektronicznej). Jest jeszcze kilka innych rzeczy, które określają świadomość, o czym możemy się dowiedzieć śledząc postępy neuronauki, psychologii ewolucyjnej, a nawet filozofii, ale wtedy warto szukać filozofów, takich jak Daniel Dennett, czyli tych którzy nie stronią od nauki. Niektórzy twierdzą, że dominujący wpływ na nasze poglądy ma grupa rówieśnicza i najbliższe środowisko. Więc wracamy do bytu, chociaż może się okazać, że czasem jest to byt kawiarniany.

Stwierdzenie, że byt określa świadomość jest oczywiście po części prawdziwe. Bycie Homo sapiens wyposażyło nas w zdolność nabywania fałszywej świadomości. Żadna małpa tak doskonale tego nie potrafi (pomijając fakt, że Homo sapiens to też małpa, tylko z wyuzdaną świadomością).

Szwedzki dziennikarz, Bawar Ismail pisze o szalejącym w Szwecji antysemityzmie. Obrzucono koktajlami Mołotowa synagogę w Göteborgu, w Malmö demonstranci ogłosili intifadę i zapowiadają, że będą strzelać do Żydów, w meczetach duchowni podżegają do nienawiści, dzieci z rodzin żydowskich są w szkołach prześladowane, a sądy ignorują przestępstwa nienawiści. Bawar Ismail wzywa do zaostrzenia kar za tego rodzaju przestępstwa, wzywa również do natychmiastowej deportacji imigrantów, którzy wchodzą w kolizję z prawem a nie mają jeszcze obywatelstwa. Zauważa, że problem nasilającego się antysemityzmu nie jest wyłącznie szwedzkim problemem.  

„Zachód powinien się wstydzić. Na całym europejskim kontynencie widzimy dziś jak wzrasta antysemityzm, nienawiść do Żydów, powodując coraz silniejsze poczucie zagrożenia wśród europejskich Żydów. W Wielkiej Brytanii Partia Pracy (siostrzana partia szwedzkich socjaldemokratow) jest dziś wstrząsana przez serię antysemickich skandali. Jej przywódca, Jeremy Corbyn, miał liczne kontakty i obsypywał pochwałami zarówno zdeklarowanych antysemitów, jak i antysemickie organizacje.”

Bawar Ismail urodził się w Szwecji, w rodzinie imigrantów z Kurdystanu i wydaje się należeć do gatunku tych „zdrajców Trzeciego Świata”, którzy uważają, że demokracja jest wartością i że trzeba jej bronić, bo jest poważnie zagrożona.W innym artykule, znacznie bardziej osobistym, ten sam autor opisuje dylematy swojej podwójnej tożsamości, Bawar Ismail pisze, że ludzie często dają mu do zrozumienia, że jest obcym. W Szwecji wielu uważa go za intruza z Bliskiego Wschodu, w Kurdystanie uważają go za Szweda. Tu i tam znajduje również ludzi bliskich, dla których jego podwójna tożsamość nie stanowi problemu. Ci, którzy go uważają za obcego, to głównie prawica, która twierdzi, że broni tradycyjnych zachodnich wartości, ci którzy go akceptują, to zazwyczaj lewica, która broni jakiejś mulitkulturowości i nie tylko toleruje, wręcz chroni przestępstwa przeciw demokracji.

Pochodzący z Pakistanu, ale wychowany w Wielkiej Brytanii i mieszkający w Stanach Zjednoczonych Ibn Warraq, napisał kiedyś, że walka nie toczy się między Zachodem i Trzecim Światem, ani między chrześcijaństwem i islamem, ani między lewicą i prawicą, a między zwolennikami demokracji i zwolennikami totalitaryzmu. Ibn Warraq należy do zagorzałych krytyków islamu. Jest zwolennikiem idei świeckiego państwa, jest krytyczny wobec wszystkich religii, ale polityczny islam stanowi dziś jego zdaniem najpoważniejsze zagrożenie demokracji, a odmowa dostrzegania tego zagrożenia ze strony radykalnego islamu jest nie tylko samobójczą ślepotą, ale i kooperacją z wrogiem.

Czy polityczny islam jest rzeczywiście ideą totalitarną? Widzimy tu kilka zwalczających się ośrodków takich jak Islamska Republika Iranu, wahabicka Arabia Saudyjska, rządzona przez Bractwo Muzułmańskie Turcja, teoretycznie niepowiązane z nikim islamistyczne organizacje terrorystyczne takie jak ISIS, Al-Kaida, Boko-Haram i inne. Wszędzie jednak powtarza się idea kalifatu i dążenie do panowania nad światem, dążenie do wprowadzenia praw szariatu, otwarta niechęć do Zachodu i demokracji oraz antysemityzm jako odwieczny filar wszelkiego totalitaryzmu. Ten muzułmański totalitaryzm nosi wszystkie cechy prawicowego totalitaryzmu. Religijna teokracja, z pogardą dla praw człowieka, z wbudowaną dyskryminacją kobiet, z ludobójczą nienawiścią do mniejszości religijnych, z odrzuceniem wolności słowa i zgromadzeń, z nienawiścią do homoseksualistów, gloryfikacją średniowiecznych kar i militarnych podbojów. Jakim cudem ten wściekły, prawicowy totalitaryzm tak często znajduje gorących sojuszników wśród zachodniej lewicy? 

Amerykański prawicowy dziennikarz, Daniel Greenfield, zdecydowany krytyk prezydenta Obamy i zwolennik prezydenta Trumpa przekonuje, że jest to perwersyjne zwycięstwo Związku Radzieckiego. Zachodnia lewica walczy z zachodnim imperializmem i kolonializmem (a więc ze zjawiskami, które jakiś czas temu zeszły ze sceny i przeszły do historii) w ścisłym sojuszu z islamofaszyzmem, który nie tylko nigdy nie krył swoich związków z niemieckim nazizmem, ale w swojej ideologii stanowi całkowite przeciwieństwo wszystkich lewicowych wartości. W centrum jest poparcie dla palestyńskiego nacjonalizmu w oparciu o sowiecką doktrynę ruchów narodowo-wyzwoleńczych. Greenfield przypomina, że to amerykańscy republikanie pierwsi wsparli arabski nacjonalizm, kiedy prezydent Eisenhower poparł prezydenta Egiptu Nassera po jego decyzji o nacjonalizacji Kanału Suezkiego. Jak pisze Greenfield, od kilku dziesiątków lat wystarczyło, żeby Związek Radziecki wyszkolił i wyposażył w broń jakąś grupę terrorystów, żeby Stany Zjednoczone natychmiast zaczęły z nią flirtować. 

Procesy pokojowe z terrorystami trwają od ponad pokolenia nie przynosząc niczego poza nasileniem się terroryzmu. Organizacja Wyzwolenia Palestyny i Hamas są tu najlepszym przykadem.

Osławioną wojnę z terrorem zarówno w wykonaniu amerykańskich rządów republikańskich, jak i demokratycznych cechowała nieodmiennie taktyka gaszenia pożarów i zapraszanie do współpracy podpalaczy. Ta trącąca obłędem taktyka ma pełne poparcie mediów.

W zasadzie można powiedzieć, że nic nowego, zachodnia lewica powielała radziecką propagandę od bardzo dawna. Antysemicki, zmierzający do zniszczenia Izraela i antyzachodni ruch palestyński cieszył się sympatią zachodniej lewicy i w niczym jej nie przeszkadzały obozy treningowe w NRD i w Rumunii, porwania samolotów, zamachy terrorystyczne, religijny fanatyzm.

Twierdzenia o braku związku islamskiego terroryzmu z islamem przyjmowane są przez ateistyczną zachodnią lewicę z nabożeństwem. Nic dziwnego, ideologia ksztaltuje świadomość. W krajach, w których rządzą fanatycy jakiejś ideologii totalitarnej, świadomość jest kształtowana przy pomocy bata, a przeciwnicy są masowo mordowani. Twierdzenie, że wszyscy żołnierze Armii Czerwonej byli komunistami, i wszyscy żołnierze Wehrmachtu byli zdeklarowanymi nazistami nie jest tak całkiem prawdziwe. Ale zdanie, że naziści nie zabijali w imię nazizmu, a komuniści nie zabijali w imię komunizmu jest równie absurdalne, jak zdanie, że człowiek, który zabija z okrzykiem Allah akbar, nie robi tego w imię islamu.

Zachodnia lewica wierzyła głęboko, że Związek Radziecki jest obrońcą pokoju i zmierza do braterstwa wszystkich narodów. Ta wiara prowadziła do odmowy dania wiary, że są tam jakieś obozy pracy i że przeciwników komunizmu morduje się w ZSRR milionami. Kształtowana przez ideologię świadomość płata paskudne figle.

Zniewolony umysł Miłosza nadal warto czytać. Rozwinięta przez niego idea Witkiewicza, tabletek Murti-Binga nie straciła aktualności. Idea nowej wiary powiązana jest z rezygnacją z szukania prawdy. (Miłosz pisał to na długo przed pojawieniem się post-modernizmu, który u nas nosi swojską nazwę ponowoczesności). Wiara określa świadomość, zakazuje akceptacji faktów, które są z nią sprzeczne.

Muzułmański terroryzm nie ma nic wspólnego z islamem, nie ma czegoś takiego jak islamofaszyzm, wszyscy muzułmanie są dobrzy i tolerancyjni, a kwestionowanie tej szlachetnej tezy to islamofobia, rasizm i popieranie skrajnej prawicy.

Wspólnota poglądów dostarcza ciepła i zwalnia z kłopotliwych pytań. Dysydenci z muzułmańskiego świata uważani są za zdrajców, ich świadectwo o tym, co dzieje się w więzieniach w Iranie, w Turcji, w Arabii Saudyjskiej, w Autonomii Palestyńskiej czy w Gazie burzą porządek świata. Informacje muzułmanów i byłych muzułmanów o wpajanej od dziecka totalitarnej ideologii uznawane są za wrogą propagandę. Czy jest w tym coś nowego? Kiedy w 1951 roku opublikowana została po angielsku książka Gustawa Herlinga-Grudzińskiego Inny świat, brytyjska lewica uznała, że opisujący sowieckie obozy autor jest kłamcą i sprzedawczykiem. Dziś głoszona przez dysydentów z muzułmańskiego świata pochwała demokracji, pochwała wolności i praw człowieka, a nie daj boże, również pochwała kapitalizmu, to zachowania w najwyższym stopniu podejrzane.

Czy to poparcie lewicy dla prawicowej idei totalitarnej powinno zdumiewać? Tak, w tym samym stopniu w jakim zdumiewające jest gloryfikowanie przez skrajną prawicę nazizmu w kraju, w którym naziści zabili ponad sześć milionów polskich obywateli. Prawicowa pokusa totalitarna nie ogranicza się jednak do hajlujących półgłówków. Bardziej „umiarkowana” prawica chce powrotu sojuszu tronu i ołtarza i na drodze do tego celu stosuje klasyczne bolszewickie metody. I znów trzeba przypomnieć, że nie jest to zjawisko wyłącznie polskie. Totalitarna pokusa przychodzi z lewa i z prawa, i wzmacniają się wzajemnie.

Zwolennicy totalitaryzmu stroją się zwykle w szaty obrońców demokracji i praw człowieka. Słyszeliśmy ostatnio o „realnej demokracji”, którą funduje nam pan Kaczyński, która tym różni się od „rzeczywistej demokracji” prezydenta Erdogana, że jeden zmierza do katolickiego desoptyzmu, a drugi do islamskiego. Obaj jednak doszli do poprawnego wniosku, że dążenie do despotyzmu wymaga działań osłonowych i zapewnień, że demokracji nic nie grozi, że jest wręcz odwrotnie, że dopiero pod ich rządami ludzie mają prawdziwą wolność i demokrację.

Nie da się wygrać z PiSem bez lewicy – zapewnia opiniotwórcza dama i poniekąd ma rację. Ucieczkę od racjonalizmu widzimy na wielu frontach, a w sporach politycznych słowa „lewica” i „prawica” stały się maczugami, którymi zwolennicy totalitarnych idei okładają się wzajemnie, ignorując możliwość oddania wszystkich katechizmów na makulaturę. Byt kształtuje świadomość, a byt jest niezmiernie przywiązany do parafialnych wspólnot. Czasem innych nie zna.     

Let It Be

    Billy Joel

ŻYD STOSOWANY

BOŻENA KEFF

Fot. Bożena Keff*

Nie mówię, że wszyscy Polacy są antysemitami. Mówię, że w polskiej kulturze odruch antysemicki, antysemickie „wyjaśnienia”, antysemickie kalki są zawsze gotowe do startu. To, co antysemickie, staje się w Polsce neutralne. Stereotyp postrzega się jako rzeczywistość, mit jako fakt. I tak w polskiej pamięci zostali żydowscy bankierzy, lichwiarze i handlarze, a wypadł z niej polski ekonom i jego bicz, którym trzaskał po plecach chłopów niezgorzej niż dozorcy niewolników na plantacjach bawełny na południu USA. Esej Bożeny Keff.

Od dwóch-trzech lat w ramach imprezy FestivALT – Nowe nurty radykalnej sztuki żydowskiej w Krakowie kilka osób robi coś w rodzaju happeningu, odwołującego się do polskiego – czy wszechpolskiego nawet – zwyczaju wieszania w domu wizerunku Żyda z pieniążkiem.

Jak powszechnie wiadomo ów „Żyd” (tu piszę w cudzysłowie, bo to „każdy Żyd”, The Jew) stosowany jest jako manager i strażnik finansowego powodzenia nieżydowskiego domu. Od czasu do czasu wiesza się go głową w dół, żeby Żydowi wypadły z kieszeni pieniądze – albo żeby je po prostu oddał. A czasem tak po prostu wisi sobie głową w dół.

W roku 2017 happening polegał na tym, że autorzy – Żydzi ze Stanów i Kanady – ustawili coś w rodzaju kramiku, w którym zasiadał Żyd kanadyjski, aktor, a zarazem „każdy Żyd”. Miły z twarzy, z brodą niedużą, w czapce z daszkiem, w koszuli i kamizelce. Użyczał powodzenia finansowego za niewielką opłatą. Przyjmował złotówkę lub więcej, księgował wpłatę w tradycyjnej, papierowej księdze rachunkowej. Interesanci mogli jeszcze potrzeć jego brodę i – traktując rzecz serio lub nie – odejść.

Agnieszka Graff w „Wysokich Obcasach” pisze: „Kanadyjski aktor Michael Rubenfeld urządził na krakowskim Kazimierzu artystyczny happening (…). Do Żyda kanadyjskiego dołączył polski – Jan Gebert”.

Jan Gebert kolekcjonuje wizerunki „żydka z pieniążkiem” i uważa je za „wyraz podświadomego pragnienia, by jakoś wypełnić wyrwę po żydowskiej ludności”.

*

„Żyd” jest podobno obecny w polskim folklorze w różnych rolach, nawet jako symbol płodności, o czym pisała Alina Cała. Jednak Żyda z pieniążkiem nie było w nim aż do przełomu ustrojowego, w 1989. Potem te wizerunki coraz bardziej się upowszechniły, tak, że dziś jest to polski Żyd stosowany. W warszawskiej żydowsko-polskiej restauracji Samson przy ulicy Freta przy szatni stoi ładne, realistyczne popiersie Żyda – takie z rodzaju charakterystycznych, z palcami złożonymi w „szczyptę”. Jakiś czas temu ktoś włożył mu w tę „szczyptę” pieniążek, a popiersie zmieniło temat: jak Żyd, to i pieniądz.

*

To dlatego powszechność wizerunku „żydka z pieniążkiem” odczytuję jako odpowiedź antysemickiej kultury na nowe okoliczności ekonomiczne. Antysemickiej, to znaczy o mocno i głęboko zakorzenionym antysemickim prawzorze, który ma różne mutacje i różnie się objawia w kulturze. Użycie symboli i języka tego wzoru jest łatwe, bo leży on, by tak rzec, na polskiej ziemi rodzinnej, pod językiem, pod ręką, pod nogą.

„Żydek z pieniążkiem” jest polską odpowiedzią na kapitalizm, na polskie, neoliberalne podejście do niego, na fakt, że polskie państwo w myśl polskiego najpowszechniejszego rozumienia neoliberalizmu pozostawiło ludzi samym sobie. Nie znaczy to oczywiście, że ludzie wieszający żydka w sieni są tego świadomi lub że zgodziliby się ze mną. Nie – Żyd ma im po prostu pomóc, a właściwie trzeba go do tej pomocy zmusić. Wieszanie człowieka głową w dół (a nawet jego wizerunku) jest bowiem gestem przemocy – w tym wypadku przemocy symbolicznej. To gest żądania, a nie prośby.

Dlaczego Żyd, by zadać to śmieszne pytanie? Właśnie. Bo któż lepiej od „Żyda” wie, jak sobie radzić z kapitalizmem, z bankiem, z interesem, z pieniądzem? Czyż „Żyd” nie zajmował się geszeftem? Nie robił szacher-macher? W polskim ludowym i nieludowym imaginarium jest to oczywiste.

Zdarzało mi się wykrzywić na ten wizerunek i wtedy słyszałam zdania (raczej już wygładzone lub autentycznie naiwne): „No, przecież Żydzi w Polsce zajmowali się handlem i mieli z tego pieniądze. Czy nie tak?”. Kiedy indziej znów mówi się, że „żydek z pieniążkiem” jest pozytywną figurą, bo chwali żydowską umiejętność zarabiania, gromadzenia, zarządzania finansami. Czy to coś złego?

Nie. Złem zaś jest to, że ludzie nie widzą czego i jak używają, co stosują.

To, czego się już nie mówi, a czasem nie myśli nawet, ale co jest tradycyjną konsekwencją tego sposobu widzenia to to, że ów żydek to wysłaniec w świat krętych interesów, abrakadabrycznych zasad ekonomii i bankowości. On już wie, jak sobie tam poradzić, jak się zakręcić, bo wie przecież, jak się rządzi gazetą, fabryką czy światem na swoją korzyść. Żydzi się na tym znają. A Rotszyld? (Główny Żyd z pieniążkiem, zaraz po Judaszu). A bank taki i owaki, żydowski? Linia graniczna między umiejętnością zarabiania i gromadzenia a rządzeniem światem na naszą zgubę czy biedę nie istnieje. I nie o to chodzi, żeby istniała. Ta linia nie ma znaczenia.

*

Chodzi o to, żeby Żyd z pieniążkiem nie istniał, żeby opuścił polskie mózgi.

Jest to życzenie utopijne. Jest to życzenie, żeby polska kultura zmieniła jeden z podstawowych swoich paradygmatów – paradygmat antysemicki. Nie chodzi oczywiście o samego „żydka z pieniążkiem”, który jest jak wysypka, którą wyrzuciło na skórę kultury wraz z innymi zjawiskami, których charakter jest jawniej i agresywniej antysemicki. Chodzi o diagnozę, o nazwanie choroby i uznanie jej powszechności. Chodzi o antysemicki prawzór, wzorzec wtopiony w treści polskiej kultury tak mocno, tak przepleciony, zmelanżowany z innymi treściami, że dla wielu ludzi porządkowanie i pojmowanie świata bez niego jest niemożliwe.

Uwaga: nie mówię, że wszyscy Polacy są antysemitami. Mówię, że w polskiej kulturze odruch antysemicki, antysemickie „wyjaśnienia”, antysemickie kalki są zawsze gotowe do startu, gotowe do użycia. Są zawsze pod ręką – w myśleniu, w języku. To, co antysemickie staje się neutralne, stereotyp postrzega się jako rzeczywistość, mit jako fakt. Jak w przypadku „żydka z pieniążkiem” właśnie.

Oczywiście użytkownicy polskiej kultury często nie rozpoznają antysemityzmu w tym wizerunku. Jakżeby mogli rozpoznać, skoro wychowano ich i ukształtowano tak, że nie mają takiego sitka, którym by mogli ten antysemityzm odłowić? Odwrotnie, to sitko jest antysemickie, w tym znaczeniu, że zatrzymuje to, co uznane za żydowskie i używa tego w opozycji do tego, co polskie. Polacy nie potrafią szacher-macher, geszefty nie płyną w ich krwi, kręte drogi bankowości są im obce, pieniądz się do nich nie klei – bo nie są Żydami. Jeśli więc chcą pieniędzy, muszą zgodnie z wzorcem kultury przywołać swoich „żydków”, a następnie wyciągnąć im z gardła (z kieszeni) to, co im się należy.

Prawdziwa historia Żydów w Polsce nie ma tu znaczenia. Nie chodzi o to, że ich tu wymordowano, gołych, poza prawem do życia, obdartych ze wszystkiego, że umierali masowo i strasznie. I nie o to chodzi, że w 1968 roku, po 23 latach od zakończenia wojny, wypędzono jeszcze tę resztkę z resztki w ohydny sposób.

Chodzi o to, że Żyd i pieniądz są złączeni na zawsze w polskich głowach. Bez całościowej diagnozy nie będzie leczenia. Bez przyznania i uświadomienia sobie, że problem jest całościowy, terapia się nawet nie zacznie.

A powinna się zacząć od edukacji, więc na razie i tak nie ma o czym mówić. Niemniej tę wiedzę o różnych aktach antysemityzmu, o powszechności antysemickich postaw, o Żydzie z pieniążkiem w każdym domu trzeba syntetyzować, a nie rozdzielać na mniejsze kęsy, które dają się strawić. Nie wolno chcieć pocieszeń, jeśli ma się coś zmienić. Nie wolno igrać z czadem, z dymem, który powstał z TEGO ognia. Z TAMTYCH ludzi.

*

Żydzi i pieniądze to rzeczywiście odwieczne skojarzenie. Pierwszy Żyd znany wszystkim chrześcijanom, który zarobił na złej sprawie, to Judasz. Przez długie wieki był synonimem Żyda w ogóle. Może dziś zbladł jako symboliczny wzorzec Żyda, ale nie zniknął – a już na pewno nie w Polsce.

Po Judaszu następują lichwiarze, handlarze, bankowcy i inni Żydzi z pieniążkami. Polacy często wierzą, że Żydzi niegdyś sami wybrali sobie te zajęcia – z zamiłowania. Ale nikt sobie nie wybierał zajęć w średniowiecznym kastowym społeczeństwie; zajęcia przydzielano i dziedziczono. Czy nie uczą o tym w szkole?