Drodzy

Drugie Pokolenie
Elżbieta Magenheim

9 października czwartek godz. 10.00 w Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN, Nowy Świat 72, sala 154 otwarte seminarium naukowe (zmiana) Prezentacja najnowszego, XV. tomu edycji Archiwum Ringelbluma. Wrzesień 1939. Listy kaliskie. Listy płockie; prowadzenie Barbara Engelkin; więcej http://www.holocaustresearch.pl/index.php?show=16

Z MHŻP otrzymaliśmy poniższą prośbę

Szukamy wsparcia w promowaniu naszych aktualnych poszukiwań osób chętnych do sportretowania przez artystkę, która przyjeżdża do Muzeum POLIN w przyszłym tygodniu z Buenos Aires. Być może znają Państwo osoby, które byłyby zainteresowane udziałem w projekcie. Pozwolę sobie przybliżyć jego charakter w tym ma

Od 17 października do 6 listopada br. w ramach programu rezydencji artystycznych gościć będziemy Jasmine Bakalarz, argentyńsko-kanadyjską fotografkę. Podczas 21-dniowego pobytu w Warszawie Bakalarz stworzy serię portretów współczesnych polskich Żydów. Artystka wychodzi z założenia, że każda generacja reprezentuje inny aspekt historii, zaś indywidualne osoby są jego żywym śladem. Fotografie ukazałyby, z czym identyfikują się dziś współcześni warszawscy Żydzi, a także jak zróżnicowaną społeczność stanowią. Portrety wykonywane byłyby w miejscach pracy i zamieszkania, jak i w innych ważnych z różnych osobistych względów punktach na mapie miasta. Powstałe zdjęcia prezentowane będą w formie oprawionych zdjęć w Muzeum POLIN, ale także w przestrzeni publicznej, na specjalnie w tym celu wynajętych bilbordach w dzielnicy Muranów.
Zarówno pojedyncze osoby, jak i całe rodziny są mile widziane.
http://polin.pl/pl/aktualnosci/2014/09/30/jasminegrafika@asp.waw.pl-bakalarz-piata-rezydencja-artystyczna-w-muzeum

Z wyrazami szacunku i serdecznymi pozdrowieniami,
Agnieszka Pindera – koordynatorka programu rezydencji artystycznych

WIĘCEJ INFORMACJI:
Jasmine Bakalarz zajmuje się głównie portretem. Jest autorką cykli zdjęć dokumentujących życie dzieci w różnych środowiskach społecznych, m.in. w rodzinach ortodoksyjnych, favelach Rio de Janeiro, a także dziewczynek startujących w konkursach piękności, czy młodych członkiń elitarnych klubów. Interesują ją zagadnienia budzącej się świadomości własnych potrzeb, tożsamości, stratyfikacji społeczeństwa i imigracji . Na co dzień pracuje w Centro Cultural de la Memoria Haroldo Conti w Buenos Aires, usytuowanym w dawnej siedzibie ESMA – Szkoły Mechaniki Marynarki Wojennej, gdzie junta zorganizowała obóz dla podejrzanych o działalność opozycyjną. Dziś miejsce to poświęcone jest pamięci i edukacji. Bakalarz pracuje w dziale fotografii, zajmując się opracowaniem archiwum, przygotowywaniem wystaw i prowadzeniem warsztatów.

Projekt Bakalarz realizowany w Warszawie podsumuje spotkanie z artystką, jakie odbędzie się w Muzeum POLIN dnia 3 listopada, godz. 18:00, w którym uczestniczyć będą także: dr Iwona Kurz , Zastępca Dyrektora Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, a także Jens Hoffmann, Dyrektor ds. Programowych Muzeum Żydowskiego w Nowym Jorku i Tamara Sztyma, kuratorka Muzeum POLIN.

Jeśli mają Państwo jakieś pytania prosimy o kontakt: rezydencje@polin.pl Więcej informacji na temat tej i innych muzealnych rezydencji można odnaleźć na naszej stronie: www.polin.pl/rezydencje

Agnieszka Pindera
Specjalistka ds. Edukacji
Specialist, Education Department
POLIN Museum of the History of Polish Jews
ul. Mordechaja Anielewicza 6, 00-157 Warszawa
f. +22 47 10 398
apindera@polin.pl
www.polin.pl

Drodzy

Drugie Pokolenie
Elżbieta Magenheim

…po dłuższej przerwie, powoli wracamy z naszym nieregularnikiem…..

7 października wtorek godz. 18.00, Austriackie Forum Kultury ul. Próżna, wykład Belli Szwarcman-Czarnoty “Kobieta jako głos”.

9 października czwartek godz. 10.00 Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN, Nowy Świat 72, sala 154 otwarte seminarium naukowe Marty Kurkowskiej-Budzan pt. W Jedwabnem: 1984-2001-2013, prowadzenie Barbara Engelking; więcej http://www.holocaustresearch.pl/index.php?show=16

9 października czwartek godz. 18.00, MHZP, promocja książki Mikołaja Grynberga “Oskarżam Auschwitz. Opowieści rodzinne”; dwadzieścia kilka rozmów z dziećmi ocalałych z Holocaustu, czyli z drugim pokoleniem w Polsce, Izraelu i Stanach Zjednoczonych; spotkanie prowadzi Dariusz Bugalski; więcej http://polin.pl/pl/wydarzenie/promocja-ksiazki-mikolaja-grynberga-oskarzam-auschwitz-opowiesci?d=0

10-12 października drugopokoleniowy Sukkot w Śródborowie.

12 października niedziela godz. 18.00, Dom Kultury Śródmieście przy ul. Smolnej 9; Kapela Brodów Muzikaim – koncert muzyki żydowskiej z Polski; zaproszenia tel. 22 826 25 86 lub 56 (prosić o połączenie z kawiarenką), biuro@dks.art.pl

Mini-cykl o żydowskiej genealogii, JCC Warszawa Chmielna 9A:
22 października środa godz. 19.00; wykład Juliana Bussganga zatytułowany Poszukiwanie swoich przodków w polskich bazach archiwalnych (Finding Your Ancestors in Polish Records). Julian Bussgang wraz z żoną Fay mają ponad dwudziestoletnie doświadczenie w badaniach genealogicznych obejmujących ziemie polskie, z którego wnioskami chcą podzielić się tym razem z osobami zainteresowanymi odkrywaniem własnych korzeni. Wykład w języku polskim.

29 października środa godz. 18.00 prezentacja Pameli Weisberger i Marka Halperna na temat badań genealogicznych na terenach Polski i Galicji, po której osoby zainteresowane będą miały okazję do konsultacji i skorzystania z pomocy prowadzących we własnych genealogicznych poszukiwaniach. Prezentacja w języku angielskim.

30 października godz. 18.00 czwartek, ŻIH, wernisaż wystawy „OCALAŁE. Kolekcja ŻIH”, która ukaże fenomen polsko-żydowskiej kultury i sztuki od końca XIX do połowy XX wieku. Zaprezentowane zostaną dzieła blisko pięćdziesięciu artystów; więcej http://www.jhi.pl/blog/2014-09-22-zapraszamy-na-wernisaz-wystawy-ocalale-kolekcja-malarstwa-rysunku-rzezby-ze-zbiorow-zydowskiego-instytutu-historycznego

Otrzymaliśmy mail z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN:

– Wielkie otwarcie wystawy stałej WIELKIE OTWARCIE WYSTAWY STAŁEJ „1000 LAT HISTORII ŻYDÓW POLSKICH”
Na tę chwilę czekaliśmy przez wiele lat:
28 października otwieramy wystawę stałą prezentująca 1000 lat historii Żydów polskich. Z tej okazji zapraszamy na oficjalne uroczystości, wyjątkowe widowisko oraz na premierowe zwiedzanie. Natomiast
29 i 30 października w Muzeum POLIN odbędą się dni otwarte: wystawy będą czynne od rana do nocy, a w całym muzeum odbędzie się szereg wydarzeń towarzyszących.

W programie między innymi koncerty światowej sławy muzyków: Davida Krakauera i Tomasza Stańki, nocne zwiedzanie wystawy stałej, wykład Antony’ego Polonky’ego, gra muzealna z nagrodami, projekcje filmów i spotkania z twórcami wystawy stałej muzeum POLIN.
Szczegółowy program wielkiego otwarcia i rezerwacja biletów online: http://polin.pl/pl/wielkieotwarcie

ciepło pozdrawiam
Ela

Chciwy Polak patrzy na getto

Rafał Kalukin – Dziennikarz działu Kraj

“Mur oddzielający getto od reszty Warszawy” fot. Bundesarchiv, Bild 101I-134-0791-29A / Knobloch, Ludwig / CC-BY-SA

Niemcy wzięli żydowskie banki, Polakom zostawili liche stragany. I tak w cieniu Zagłady zaczęła się polska droga ku nowoczesności.

Lemingu z Miasteczka Wilanów, słoiku harujący w korporacji, człowieku młody, wykształcony i z wielkiego miasta (choć niekoniecznie w którymś tam pokoleniu). W księgarniach jest książka, którą powinieneś się zainteresować.

Jej tytuł to „Klucze i kasa”. Oto dwa najważniejsze atrybuty wygodnego życia każdego mieszczucha. Niezależnie od epoki. Klucze do mieszkania stanowią wyznacznik również twojej pozycji społecznej, nawet jeśli okupujesz to ciężarem comiesięcznej raty kredytu we frankach. Tak samo jak kasa, która potwierdza twoje miejsce w klasie średniej.

Jednak „Klucze i kasa” są tylko pośrednio książką o twoich kluczach i twojej kasie. Jej podtytuł brzmi: „O mieniu żydowskim w Polsce pod okupacją niemiecką i we wczesnych latach powojennych 1939–1950”.

1

Trzeba przyznać, że nie jest to lekka lektura. „Klucze i kasa” (pod redakcją Jana Grabowskiego i Dariusza Libionki) kompilują kilkanaście artykułów różnych historyków, które dotykają na różne sposoby tematu wielkiej grabieży mienia żydowskiego w czasie wojny i w pierwszych latach po niej. Brakuje tej pozycji spójnego wywodu i syntetyzujących całość wniosków. Ale i tak to praca na polskim gruncie pionierska.

Zacznijmy jednak od innej książki. Od wydanej kilka miesięcy temu „Prześnionej rewolucji” Andrzeja Ledera, socjologiczno-publicystycznej analizy rewolucji społecznej, jaka dokonała się w Polsce po 1939 r. Jej klarowne tezy teraz znajdują potwierdzenie w opublikowanym materiale historycznym

Konstruuje tam autor taką oto opowieść: „Mój dziadek był chłopem, przed wojną pracował na cudzym, skończył cztery klasy. Znał pewnego Żyda, który miał dom i mały sklep na skraju pobliskiego miasteczka. W czterdziestym roku zaczął temu Żydowi w sklepie pomagać, potem już tylko dziadek tam sprzedawał, a potem Żyda i jego rodzinę Niemcy gdzieś wywieźli. Brat tego Żyda ukrywał się w lesie i czasem brał od dziadka jedzenie, ale dziadek powiedział o tym przy wódce granatowemu policjantowi i ten tego drugiego Żyda zastrzelił. Potem dziadek w tym sklepie handlował, poznał babcię, która mu pomagała w handlu, i urodził się mój ojciec. Potem przyszli Ruscy i dziadek był już tylko kierownikiem sklepu. Ale ojca posłał na studia”.

Jak łatwo się domyślić, narrator tej opowieści jest fikcyjny. Leder słusznie zauważa, że „tego powiedzieć się nie da”. W imię zdrowia psychicznego zbiorowości ciągłość pokoleniowej pamięci musiała zostać przerwana. Lecz ta wymyślona opowieść jest przechowywana w utajonym genotypie tysięcy polskich rodzin.

Jak zauważa Leder, przed 1939 rokiem nowoczesność dopiero pukała do polskich drzwi. Byliśmy społeczeństwem opartym na porządkach feudalnych. Nieliczne wielkomiejskie wyspy postszlacheckiej inteligencji otoczone były chłopskimi masami, które swą polskość wywodziły z przynależności etnicznej i wiary katolickiej, a nie świadomego obywatelstwa. Pod rozbiorami nie mogła się dokonać rewolucja burżuazyjna, która w krajach zachodnich wywróciła do góry nogami całą strukturę społeczną. Nie było mieszczaństwa, które gdzie indziej stanowiło główną siłę napędową gospodarki kapitalistycznej.

Tę lukę wypełniła blisko czteromilionowa mniejszość żydowska. Fantazmat „z polską szlachtą polski lud” był jej obcy, bo nie była ani ze szlachty, ani z ludu. Zbudowała się obok. Lecz nie odwzorowała również zachodniej burżuazji, była wewnętrznie zbyt zróżnicowana. Nędzy zaznawała znacznie częściej niż bogactwa. Jak pisał (cytowany przez Ledera) Ksawery Pruszyński: „Arystokracja tego narodu zasiada w wielkich bankach, klasa średnia zasiada w sklepach, proletariat ma stragan”.

Jednak tak bogaty żydowski bankier, jak i straganowy biedak – każdy na swą skalę – zajmował społeczną pozycję z rozwojowym potencjałem. Gdy nadeszła wojna, te potencjały niemal z dnia na dzień zmieniły właściciela.

2

Po deportacji krakowskich Żydów do Bełżca do getta na Podgórzu…

Czytaj dalej tu: Chciwy Polak patrzy na getto

Artykul poleca Ewelina Blyskowska

Polska – żydowska ziemia obiecana. Czy znów powinniśmy zamieszkać razem?

(© AP Photo/Virginia Mayo)

W obliczu rosnącego antysemityzmu w Europie jako najbezpieczniejsze dla Żydów miejsce na kontynencie jawi się dziś Polska. Może znów powinniśmy zamieszkać razem?

Przeżyłem Holokaust, ukrywając się w pewnej piwnicy w Tarnopolu, mieście na dzisiejszej zachodniej Ukrainie, które wówczas, oprócz Polaków i Ukraińców, zamieszkiwała znakomicie prosperująca społeczność żydowska. Po wojnie, zanim przybyłem do Stanów Zjednoczonych, dorastałem we Francji rządzonej przez Pierre’a Mendesa France’a, drugiego już w historii tego kraju premiera Żyda. Ludzie pochodzenia żydowskiego wnieśli istotny wkład w dorobek duchowy tego kraju, poczynając od Montaigne’a, ojca kultury francuskiej, poprzez kompozytorów tak różnych jak Giacomo Meyerbeer i Jacques Offenbach, malarza Camille’a Pissarro, twórcę socjologii Emile’a Durkheima, pisarza Marcela Prousta, filozofa Henriego Bergsona, aktorkę Sarah Bernhardt, po wszechstronnie utalentowanego Serge’a Gainsbourga – że wymienię tylko niektórych.

Dziś mam wrażenie, że Francja zapomniała o swych kulturalnych żydowskich korzeniach. Kiedy oglądam w telewizji co się dzieje na ulicach Paryża i Marsylii, odczuwam smutek i konsternację. W połowie lipca tysiące muzułmanów, którym towarzyszyła pewna liczba nastawionych antysemicko francuskich chrześcijan, maszerowały przez centrum Paryża, wznosząc okrzyki: “Śmierć Żydom!”. Demonstranci podpalali samochody, demolowali żydowskie sklepy i – jak podawała prasa – część z nich, uzbrojona w noże, obrzuciła kamieniami i butelkami synagogę Izaaka Abravanela niedaleko Bastylii. Czytałem sondaże, z których wynika, że aż czterdzieści procent francuskich Żydów ukrywa żydowskie symbole. Trudno się temu dziwić, skoro każdego dnia dochodzi we Francji do tylu antysemickich ekscesów.

Nie lepiej sprawa wygląda w innych częściach zachodniej Europy. W Wuppertalu w Niemczech podłożono bombę w nowo zbudowanej synagodze, na sklepach w żydowskiej dzielnicy Rzymu ktoś wymalował swastyki, w Austrii doszło do ataku na izraelskich piłkarzy. To kilka przykładów realiów, z którymi mają do czynienia europejscy Żydzi. I nie jest to tylko chwilowa erupcja antysemityzmu w środowisku muzułmańskich imigrantów wywołana przez działania Izraela w Strefie Gazy. Nienawiść do Żydów narasta w zachodniej Europie od wielu lat.

Coraz częściej dają jej wyraz przedstawiciele elit oraz wykształconych klas średnich. Najpopularniejszy włoski filozof Gianni Vattimo powiedział w wywiadzie dla tamtejszej stacji Radio 24, że Europejczycy powinni “kupić Hamasowi trochę rakiet”, żeby “miał z czego strzelać do tych drani syjonistów”, ponieważ arsenał, którym w tej chwili Hamas dysponuje, to tylko “rakiety-zabawki, z których tak naprawdę nikogo nie da się zabić”. Jeden z najpopularniejszych hiszpańskich dramaturgów Antonio Gala opublikował artykuł, w którym usprawiedliwiał wypędzenie Żydów przed wiekami z sugestią, że Europa powinna znów stać się Judenrein, aby ukarać Izrael za rzekome rzezie na niewinnych Palestyńczykach.

Światowe media dostrzegły problem, publikacje poświęcone aktualnej sytuacji europejskiego żydostwa i jego perspektywom na przyszłość utrzymane są w wyjątkowo ponurej tonacji. Pisano, że rośnie groźba nowej Kristallnacht (“Newsweek”) lub że atmosfera w Paryżu zaczyna przypominać tę w Jerycha i Ramallah (“The Economist”). Skoro historia się powtarza, w sytuacji fizycznego zagrożenia, ponowny exodus Żydów z Europy Zachodniej nie jest czymś nie do pomyślenia. Chcę postawić hipotetyczne pytanie: jeśli wszyscy Żydzi znów będą musieli opuścić zachodnią Europę, w którą stronę powinni się udać? I gdzie natrafią na najbardziej gościnne przyjęcie? Zakładam tu czysto teoretycznie, że nie zdecydują się na wyjazd do pozostającego w stanie nieustannej wojny i zagrożenia z zewnątrz, przeludnionego Izraela.

Czytaj więcej: Polska – żydowska ziemia…

Jewish quarter in Warsaw, sunny day, June 1939

Jewish quarter in Warsaw, sunny day, June 1939 — original color footage. The film documenting the Jewish life in Warsaw The Jewish quarter, a moment before the shtetl period ends and the ghetto period begins.