France Is Still Under Attack

France Is Still Under Attack

Guy Millière

  • “If nothing changes, in a few decades, France will have submitted to Islam, and Islamic violence will probably be even greater than today. It is already almost impossible for the country’s leaders to react. They are hostages of a Muslim population that is less and less integrated and whose anger they do not want to arouse. They are under the gaze of groups that immediately denounce any criticism of Islam and under pressure from many countries in the Muslim world that France does not want to offend”. — Alan Wagner, “L’Europe face à l’islam”, interview on Tepa, August 2, 2020.
  • “For Muslims, Islamic law has God as its author. Any other legislator is illegitimate.” — Mohammed Hocine Benkheira, historian, Le Point, March 21, 2016.
  • “Macron… is still not able to pinpoint the real problem because it would be politically incorrect for him to do so… This is the problem with someone like Macron and what he’s saying… they can never acknowledge that what’s happening is integral or a part of authentic Islam….” — Raymond Ibrahim, “Islamic Terror in France”, SkyWatch TV, October 30, 2020.
  • “France still does not understand the reality it is facing. It believes that it has been struck by terrorists… but it is suffering a guerrilla war that is gradually gaining momentum…” — Algerian writer Boualem Sansal,, October 18, 2020.

According Algerian writer Boualem Sansal, “France still does not understand the reality it is facing. It believes that it has been struck by terrorists… but it is suffering a guerrilla war that is gradually gaining momentum…” (Photo by Farouk Batiche/AFP via Getty Images)

October 29. Nice, the main city on the French Riviera. A man in the Basilica of Notre-Dame-de-l’Assomption decapitates a woman and murders two other people while shouting “Allahu Akbar!” [“Allah is the greatest!”]

This is the second beheading in France by an extremist Muslim in less than a month. Two weeks earlier, on October 16, a middle school teacher, Samuel Paty, was beheaded in the suburbs of Paris after showing his students some Mohammad cartoons during a discussion on freedom of speech.

Paty’s beheading came after many other recent, seemingly jihadist-inspired murders in France. They include the protracted torture and murder of Ilan Halimi in 2006; the slaughter of a Jewish teacher and three children in Toulouse in 2012; the massacre of the staff of the satirical magazine Charlie Hebdo in 2015 and the murder on the same day of four Jews at a kosher supermarket; the beheading of an entrepreneur, Herve Cornara, in his car in the suburbs of Lyon in 2015; a truck-ramming that killed 86 and wounded 458 people leaving a Bastille Day fireworks celebration in Nice on July 14, 2016; the murder a few days later, on July 26, of Father Jacques Hamel while he was conducting mass, and the murders of two elderly Jews, Sarah Halimi and Dr. Mireille Knoll, in 2017.

It is also the third extremist attack in France in less than two months. On September 26, shortly before Paty was killed, a Pakistani, Zaheer Hassan Mahmoud, assaulted and seriously injured two people in front of the former offices of Charlie Hebdo.

Countless attacks by young Muslims, often resulting in serious injuries, are committed daily throughout France — according to police figures, approximately 120 times a day.

France seems to be the Western European country most affected by Islamic violence. Although the deadliest terrorist attacks have disappeared since the destruction of the Islamic State and the far-away bases from which they could easily be organized, they still occur, just on a smaller scale. They never stop.

The attitude of successive French governments every time a serious attack is carried out — the less serious ones go unnoticed — has been the same. The president and his ministers give speeches denouncing the danger and promising firmness; then nothing happens. On February 16, 2015, Prime Minister Manuel Valls actually instructed his countrymen that “the French should get used to living with the terrorist threat”.

A few months after that, on November 14, 2015, an extremist massacre at the Bataclan Theater took place, in which 130 people were murdered and more than 360 wounded. A state of emergency was declared. For two years, soldiers were seen on the streets of France, but when the state of emergency did not prevent several more attacks from being committed — including the assassination of Father Hamel, and the deadly July 14 truck-ramming in Nice — the state of emergency, in view of its uselessness, was lifted two years after it was proclaimed.

President Emmanuel Macron, shortly after he was elected in May 2017, promised to do better than his predecessors and to act decisively. Three and a half years later, he seems largely to have failed.

Macron can see that French hostility towards Islam is growing. A poll conducted in October 2019 revealed that 61% of French people think “Islam is incompatible with the values of French society”. He can also see also that an outspoken opponent of radicalism, Marine Le Pen, president of the National Rally party, is considered by many French people as more credible than he to ensure the security of the country and that she could possibly defeat him in the 2022 presidential election. He has apparently decided, therefore, to try to do more.

On October 2, he delivered a solemn speech denouncing what he calls “Islamic separatism” and promising to propose a law to fight against “Islamism”. He was careful to insist that he was blaming Islamism — which he defined as an “ideology”, as distinct from Islam, which he referred to as “a religion in crisis.”

The next day, the leading French Muslim associations published a statement presenting their constituents as the victims. “Muslims in France,” they said, “are increasingly the target of the worst stigmatization and invective from political figures who make Islamophobia a business”.

Anti-racist associations supported their statement. Dominique Sopo, president of SOS Racisme, said that Macron was sinking into “a political obsession with Islam”. Malik Salemkour, president of the League for Human Rights, accused Macron of taking up “the speeches of the extreme right and pointing the finger at innocent culprits, fundamentalist Muslims”.

The leaders of several Muslim countries called for a boycott of French products. Turkish President Recep Tayyip Erdogan questioned Macron’s “mental health”. The Organisation of Islamic Cooperation did not name Macron, but “deplored the remarks of some French officials that could harm Franco-Muslim relations”.

To calm the situation, Macron sent French Foreign Minister Jean-Yves Le Drian to Egypt to meet with Ahmed al-Tayeb, the Grand Imam of Al-Azhar University, Egypt’s highest Muslim authority, After their discussion on November 9, Le Drian announced, “I have emphasized, and emphasize here, the deep respect we have for Islam.”

Macron, responding to an article in the Financial Times accusing him of “dividing France further,” wrote that he did not in any way want to “stigmatize Muslims,” and that he had spoken of “Islamist separatism,” not of “Islamic separatism”. He stated that that France was “confronted by hundreds of radicalized individuals, who we fear may, at any moment, take a knife and kill people…. This,” he noted, “is what France is fighting against — designs of hatred and death that threaten its children — never against Islam”.

Since then, Macron has been even more cautious.

On the evening of Paty’s beheading on October 16, Macron said that the murder had been an “Islamist terrorist attack” and denounced “obscurantism and violence”. He later said that the murderer seemed to have been driven by “the fatal conspiracy of stupidity, lies, amalgamation, hatred of the other”.

Just two weeks later, however, after the knife murder of three people in Nice on October 28, Macron simply asked “people of all religions to unite and not give in to the spirit of division”.

The notion of Islamist separatism used by Macron does not really make a lot of sense. He criticized what he calls Islamist separatism for “claiming that its own laws are superior to those of the Republic”. As the historian Mohammed Hocine Benkheira puts it, explains:

“For Muslims, Islamic law has God as its author. Any other legislator is illegitimate. When people live under laws other than this one, not only do they sin if they accept this state of affairs, but they also live under the reign of injustice and oppression. It is therefore that Islam itself that places its laws above the laws of any government.”

“Islam,” the author Celine Pina pointed out, “does not ask Muslims to separate, but to conquer”.

“If neighborhoods have become Muslim neighborhoods, it is not because the Muslims who live there have decided to separate, but because the non-Muslims have fled from them”, noted Christophe Guilluy, another author. Most non-Muslims, it seems, do not want to live in areas where the law of Islam reigns and where unveiled women are sometimes harassed or assaulted.

The idea that Islamism is an ideology distinct from Islam is, unfortunately, totally meaningless. As Erdogan, regarding the term “moderate Islam,” noted in August 2007, “These descriptions are very ugly. It is offensive and an insult to our religion. There is no moderate or immoderate Islam. Islam is Islam and that’s it.” Such false distinctions, according to the British author Douglas Murray in his book , Islamophilia, are usually “used by political leaders who fear offending Muslim populations”.

For Islamic organizations, anti-racist organizations, and various countries of the Muslim world, however, speaking of “Islamist separatism” or “Islamism” in France, or promising to fight against “Islamism”, or saying that Islam is in crisis, is evidently a bridge too far.

The law Macron promised has been presented to the French National Assembly and is to be voted on this month. The text shows that Macron’s law will not, after all, be against “Islamic separatism”, but only a “law upholding republican principles”. The main aim of the law, it seems, is to “combat online hate” — which is not defined in the text. The law will not, therefore, allow anyone to “combat” anything that judges or associations might define as hate.

The new law seems aligned with another, defined as a “law to fight against hateful content on the Internet”. Passed on June 24, it, too, fails to define “hateful content on the Internet.”

The new law will, however, ban home schooling. As Muslim parents are not the only ones who practice it in France, the ruling will consequently affect thousands of non-Muslim families as well.

In a message Macron addressed to the CFCM, Conseil Français du Culte Musulman (French Council of Muslim Worship), an organization created in 2003 to represent the various French Muslim associations, Macron asked its President, Mohamed Moussaoui, and the various Muslim associations belonging to the CFCM, to sign a “charter of republican values”. These defined Islam in France as “a religion and not a political movement,” and prohibited “foreign interference” in French Islam. Although Moussaoui and the Muslim associations belonging to the CFCM immediately signed the proposal, no one is expecting their consent to mean that they are planning to change their practices. Islam has always and everywhere, for fourteen centuries, been more than a religion; it is an entire spiritual, political and legal system, and will continue to be what it is — “Islam is Islam” — and the French President will not be able to change that either. Islam knows no borders and no differences between countries. Muslims belong to the ummah [nation of believers] and that is a situation the French President will not be able to change, either.

The man who stabbed three people to death in Nice on October 29; the murderer of Samuel Paty; the knife-wielding assailant of two people in front of the former offices of the satirical magazine Charlie Hebdo on September 25 and other assailants, all benefited from refugee status. Macron, however, does not seem interested in considering any legislative decisions aimed at examining the files of persons benefiting from that status in France.

For now, France continues to receive approximately 400,000 immigrants a year, most of whom come from the Muslim world. Macron also does not seem interested in considering any measures that might limit immigration to France.

Meanwhile, the proportion of Muslims in the French population continues to grow. Today, Muslims represent 10% of the population; estimates indicate that this figure will double by 2050. At the same time, the number of Muslims living in France who place Shari’ah above the laws of the republic also continues to grow. Currently, 57% of Muslims under the age of 25 say they would prefer to obey Shari’ah rather than the laws of the French republic should they contradict Shari’ah. Previously, in 2016, people holding those views made up only 47%.

Referring to the Mohammed cartoons reprinted by Charlie Hebdo, Macron said that France will not change the laws that guarantee freedom of expression and that he is in a “fight for our freedoms”. Even so, he overlooked that in France, freedom of expression is already extremely restricted, especially when it comes to Islam; the cartoons published by Charlie Hebdo were an exception. A law passed in 1972 long ago condemned “incitement to discrimination, hatred, or violence against a person or group of persons on account of their origin or their belonging to a particular ethnic group, nation, race, or religion”. This law is still increasingly used to condemn speech regarded by some as “Islamophobic”.

The journalist Éric Zemmour has been condemned several times for having made politically incorrect remarks about Muslim immigration and for pointing out that Islam has a history of bloodshed and war. Zemmour was also recently fined 10,000 euros for “incitement to hatred” after a speech he gave on September 28, 2019. What he had said was that Muslims living in France are becoming less and less integrated, that entire neighborhoods are becoming “budding Islamic republics” and that France is undergoing a process of Islamic “colonization”.

The association Riposte Laïque (Secular Response), created to combat the Islamization of France, is constantly under attack in court. Its president, Pierre Cassen, has been condemned again and again for stating, accurately, that all the terrorist attacks that have marked France in the last two decades were committed by Muslims, and that Islam, throughout its history, has fundamentally been violent and bloody. In 2018, Cassen was sentenced to a three-month suspended sentence; if he is sentenced again, for “Islamophobic” speech, even if what he says is factually correct, he will spend at least a month in prison. Criticizing uncontrolled immigration to France and its consequences could be enough to earn him jail time.

Renaud Camus, the author of the book Le grand remplacement (“The Great Replacement”) — which describes the slow replacement of the French population by a Muslim population — was sentenced in January 2020 to a two-month suspended sentence for having said that “immigration has become invasion”.

At a ceremony in honor of Paty, Macron paid tribute to teachers. He noted that they bring knowledge, and promised that he would give back “to them the power of the place and the authority that belongs to them. We will consider them as they should be, we will support them, we will protect them as much as necessary”.

The reality is that most teachers in France can no longer bring real knowledge to anyone. They would find themselves in danger or out of work. Twenty teachers recently published an article in which they spoke of “students running in the corridors of schools screaming Allahu akbar”, “students who threaten teachers [and] humiliate them in front of their class” and who state that “there are no measures to effectively ensure the safety of teachers.”

As far back as 2002, the historian Georges Bensoussan noted in the book Les territoires perdus de la République (“The Lost Territories of the Republic”) that it had become impossible in the high schools of France’s Muslim neighborhoods to talk about the Holocaust and certain other subjects. He added that teachers had to censor themselves or risk their lives. Fifteen years later, in the book Une France soumise (“A Submissive France”), he reported that the situation had worsened considerably. By 2017, the self-censorship that teachers had to impose on themselves was present throughout the country. The horrendous fate of Paty shows what can happen to a teacher who decides not to self-censor.

The extremist Muslim attack on a Jewish school in Toulouse in 2012 cost the life of a teacher, Jonathan Sandler, and three children — Sandler’s two sons and Myriam Monsonego — who perhaps had been inadequately protected. Although it was the first time that a teacher and children were murdered in a school in France, it was, not the first time here that Jews have been victims of Islamic anti-Semitism. The French government continues to remain disingenuously blind to Islamic anti-Semitism.

“There are strong tendencies at work in France,” Alain Wagner, an expert on Islam, remarked.

“If nothing changes, in a few decades, France will have submitted to Islam, and Islamic violence will probably be even greater than today. It is already almost impossible for the country’s leaders to react. They are hostages of a Muslim population that is less and less integrated and whose anger they do not want to arouse. They are under the gaze of groups that immediately denounce any criticism of Islam and under pressure from many countries in the Muslim world that France does not want to offend”.

“Macron”, noted the American writer Raymond Ibrahim in October, “is still not able to pinpoint the real problem because it would be politically incorrect for him to do so… This is the problem with someone like Macron and what he’s saying… they can never acknowledge that what’s happening is integral or a part of authentic Islam….”

“France still does not understand the reality it is facing,” said the Algerian writer Boualem Sansal. “It believes that it has been struck by terrorists… but it is suffering a guerrilla war that is gradually gaining momentum…”

Dr. Guy Millière, a professor at the University of Paris, is the author of 27 books on France and Europe.

Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:

EU Still Siding with the “World’s Worst Human Rights Abuser”

EU Still Siding with the “World’s Worst Human Rights Abuser”
by Majid Rafizadeh

Majid Rafizadeh

  • “One day, I heard screams, shouting, and pleas for help in the police department…. I witnessed two officers who were dressed in unofficial uniform cursing and hitting Navid with batons and metal pipes with no mercy. They would tell him: ‘the truth is whatever we say, will you write what we are saying or not?’ Navid was… begging: ‘please, stop, please don’t hit me, I didn’t do anything.’ He covered his head with his arms. And one of the officers, whose name I later learned was Abbasi, hit Navid with such strength that Navid let out a gut-wrenching scream and fell unconscious”.
  • — Witness to the torture of Iran’s wrestling champion, Navid Afkari, who was reportedly tortured into a false confession, then hanged.
  • Iran’s leaders most likely wanted to make an example of the highly respected wrestler, to impose fear in society, and send a strong message to the people that anyone who dares to protest can face severe consequences.
  • Did they hear about the four teenagers who will have their fingers amputated as a punishment for stealing, also, according to them, after being tortured until they “confessed”?
  • The European Union, in empowering a regime that is torturing and executing protesters and political prisoners, is making itself complicit in these crimes against humanity. Instead, the EU needs immediately to join the US in putting pressure on the mullahs and holding them accountable.

Despite an international outcry, Iran’s theocratic establishment on September 12 defiantly executed wrestling champion Navid Afkari, an innocent protester who was apparently tortured into a false confession. His execution was clearly carried out in a hurried manner and he was even denied a last visit from his family. Pictured: Protesters in London, England denounce Afkari’s execution, on September 12, 2020. (Photo by Justin Tallis/AFP via Getty Images)

The European Union is openly siding with the ruling mullahs of Iran and attempting to scuttle US efforts to pressure the rogue regime to stop. Britain, France and Germany, on September 18, told the UN Security Council that the EU is strongly committed to ensuring the continued lifting of sanctions against the Iranian government. The three European powers added that, as far as they were concerned, even if the United States reimposes all sanctions, their UN sanctions relief for Iran would continue beyond September 20.

The EU has also been helping Iranian leaders to evade US sanctions through a payment mechanism labeled as INSTEX (Instrument in Support of Trade Exchanges), which is designed to permit European firms and corporations to continue doing business with the Iranian government in spite of US economic sanctions against Tehran.

The EU is, despite all its sanctimonious lecturing about human rights, unapologetically assisting a regime that is publicly committing some of the worst human rights abuses ever. Did the European leaders hear about the latest executions of innocent protesters such as Navid Afkari, who was apparently tortured into a false confession? Did they hear about the four teenagers who will have their fingers amputated as a punishment for stealing, also, according to them, after being tortured until they “confessed”?

Despite an international outcry, the theocratic establishment defiantly went ahead and executed wrestling champion Navid Afkari by hanging him in the southern city of Shiraz, according to Iranian state media. His execution was clearly carried out in a hurried manner and he was even denied a last visit from his family.

After he was given two death sentences by the Sharia court, Afkari declared:

“People! I will fight for my life because it is the logical and right thing to do. There are plenty of documents and evidence that prove my innocence. All the evidence and documents that we have collected and all the things that I am telling you right now, is to let you know that if I get executed, you should know that, in the 21st century, with all these human right organizations and expenses, with the United Nations, with the UN Security Council etc., an innocent human being, who tried his best and fought will all the power he had for his voice to be heard, was hanged.”

The EU must know that Afkari, like many other political prisoners and those who participated in previous peaceful protests, was brutally tortured. The Iranian regime denies that it tortures prisoners, but an eyewitness, Shaahin Naaseri, recounted some of the torture that the wrestler endured while in detention:

“One day, I heard screams, shouting, and pleas for help in the police department. The sergeant accompanying me asked me to wait in the corridor. He went and opened up a door. I followed him to see what was happening out of curiosity. I witnessed two officers who were dressed in unofficial uniforms cursing and hitting Navid with batons and metal pipes without mercy. They would tell him: ‘the truth is whatever we say, will you write what we are saying or not?’ Navid was also begging: ‘please, stop, please don’t hit me, I didn’t do anything.’ He was covering his head with his arms. And one of the officers, whose name I later learned was Abbasi, hit Navid with such strength that Navid let out a gut-wrenching scream and fell unconscious.”

Iran’s leaders most likely wanted to make an example of the highly respected wrestler, to impose fear in society, and send a strong message to the people that anyone who dares to protest can face severe consequences.

Amnesty International has documented some of the torture techniques that the Iranian regime is employing:

“The organization’s research found that victims were frequently hooded or blindfolded; punched, kicked and flogged; beaten with sticks, rubber hosepipes, knives, batons and cables; suspended or forced into holding painful stress positions for prolonged periods; deprived of sufficient food and potable water; placed in prolonged solitary confinement, sometimes for weeks or even months; and denied medical care for injuries sustained during the protests or as a result of torture.”

Navid Afkari’s case is not an isolated one. Last month, the Iranian regime also secretly hanged another protester, Mostafa Salhi. Amnesty International condemned his execution, stating that it “was carried out… despite serious unfair trial concerns incl torture & other ill-treatment & the denial of access to a lawyer during the investigation phase of his case.”

Another high-profile figure that the regime arrested and tortured is 20-year-old Ali Younesi, a student who in 2018 won a gold medal as a member of Iran’s national team during the 12th International Olympiad on Astronomy and Astrophysics. He and his friend Amirhossein Moradi have been held without charge since April, accused by the authorities of having connections to the opposition.

The European Union, in empowering a regime that is torturing and executing protesters and political prisoners, is making itself complicit in these crimes against humanity. Instead, the EU needs immediately to join the US in putting pressure on the mullahs and holding them accountable.

Dr. Majid Rafizadeh is a business strategist and advisor, Harvard-educated scholar, political scientist, board member of Harvard International Review, and president of the International American Council on the Middle East. He has authored several books on Islam and US foreign policy. He can be reached at Dr.Rafizadeh@Post.Harvard.Edu

Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:

„Moje życie jest klęską”

„Moje życie jest klęską”

Andrzej Koraszewski

Dziś mija [14.09.2020] 20 rocznica śmierci Jerzego Giedroycia. Niektórzy nazywali go Księciem, dla wielu z nas to był po prostu Redaktor. Tak, Redaktor z dużej litery. On sam uważał, że prawdziwy redaktor nie powinien zajmować się pisaniem swoich artykułów, że jego rolą jest szukanie dobrych piór, inspirowanie, tworzenie linii pisma, które nie powinno mieć znamion partyjności. Przeciwnie, winno być forum starcia idei, łączyć sprawy polityczne z gospodarką i szeroko pojętą kulturą.

Dla polskich pisarzy, którzy znaleźli się na emigracji był zbawieniem. Pozwalał istnieć, docierać do kraju. Stworzył miejsce, w którym najlepsza literatura emigracyjna miała swoje centrum.

Mam wrażenie, że chociaż uważał literaturę za rzecz niesłychanie ważną, był głównie państwowcem, człowiekiem wiecznie szukającym idei wolnej, mądrze rządzonej, demokratycznej Polski. Może właśnie dlatego pod koniec życia, w dziesięć lat po upadku komunizmu, powtarzał często, że jego życie jest klęską.

Każde życie jest klęską. Leszek Kołakowski pod koniec życia powtarzał, że życie jest porażką. Mam jednak wrażenie, że poczucie klęski Jerzego Giedroycia miało znacznie mniej filozoficzny charakter. Było związane z Polską, tą Polską, która była znów niepodległa i znów wsiąkała w gombrowiczowskie samoupupienie.

Giedroyc patrzył na Polskę z perspektywy świata i wolał tłumić pamięć niż rozgrzebywać urazy. Nie chodziło tu oczywiście o amnezję, a o wyciszenie emocji i zdolność patrzenia w przyszłość.

Magdalena Grochowska w doskonałej książce o Jerzym Giedroyciu przypomina jego uwagę o wysiedlaniach Niemców z Polski po wojnie:

Problemem było wysiedlanie Niemców robione bez potrzeby w sposób nieludzki. Zapewne Niemcy bardzo okrutnie postępowali wobec Polaków, ale nie było powodu, by naśladować ich pod tym względem.

Kto wie, może powinniśmy Go pamiętać przede wszystkim jako humanistę, jako człowieka, który zawsze pamiętał o drobnych ważnych sprawach, o tym, że ktoś może nie mieć pieniędzy na przeżycie kolejnego miesiąca. W dziesiątkach książek, które o nim napisano, jest sporo wzmianek o tej Jego stałej pamięci komu trzeba pomóc i trosce, jak tę pomoc zorganizować, żeby była skuteczna. Ten Jego humanizm spoczywał na fundamencie spraw pozornie drobnych i praktycznych, a zwieńczony był ideą państwa trzymającego bezduszność i łajdactwo w szachu.

Od chwili upadku komunizmu patrzył z przerażeniem na wyczyny Kościoła i z obrzydzeniem na pchających się do władzy i obiecujących Kościołowi wszystko za każde wsparcie. Widział lepiej niż inni, jak politycy z lewa i z prawa próbują zdobyć rząd dusz przez zakrystię.

Czy można zmienić polską duszę, zneutralizować truciznę bzdurnej romantycznej literatury, pchnąć w kierunku humanizmu, rozsądnego budowania współpracy z innymi narodami, innego niż opartego na krótkowzrocznym egoizmie pojmowania patriotyzmu i dostrzeganiu interesu narodowego w dobrostanie składających się na ten naród jednostek? Jeśli pod koniec życia mówił, że jego życie jest klęską, to dlatego, że częściej zauważał cofanie się zegara niż jakiś postęp w tym kierunku.

Na długo, zanim polska opozycja dostrzegła znaczenie Europejskiej Wspólnoty, „Kultura” próbowała pokazywać doniosłość budowania Europy na pojednaniu, gospodarczej współpracy i obywatelskich swobodach.

Czy zauważył, kiedy ta europejska solidarność zaczęła się kruszyć? Nie wszystkie przesyłane teksty publikował, ale tylko jeden raz odrzucił mój artykuł, pisząc bardzo stanowczo, że się całkowicie ze mną nie zgadza. Pisałem wówczas, że kraje EWG powinny chociażby symbolicznie wesprzeć Niemcy w procesie zjednoczenia RFN i NRD. Do dziś sądzę, że jednak to ja miałem rację, że po latach budowania solidarności, po latach niemieckich inwestycji w wyrównanie poziomu gospodarczego krajów Wspólnoty, lęk przed zjednoczeniem i gniewna wręcz odmowa wsparcia ze wspólnego budżetu zwiastowała pęknięcie rzeczywistej solidarności i powrót do wzajemnej podejrzliwości. Gesty się liczą, czasem ich brak zostawia paskudną zadrę. Zjednoczenie Niemiec budziło potwory – zmorę tak niedawnej przeszłości, lęk przed zbyt silnymi Niemcami.

Jerzy Giedroyc, patrząc na Polskę w ostatniej dekadzie swojego życia, bał się, że wraca endecka paranoja wsparta przez katolicki, nacjonalistyczny Kościół. Patrzył z obrzydzeniem na kościelne rozbestwienie, na te setki nowych kościołów, w kraju nędznych płac służby zdrowia i nauczycieli.

Do polskiej lewicy miał pretensje o to, że jest ślepa, że nie walczy o rozdział Kościoła i państwa, że nie rozumie swojej roli, do dziennikarzy i polityków o to, że robią z Kościoła siłę, która zwyciężyła komunizm. Do historyków, że znów bawią się w pisanie historii na zamówienie władz.

Umierając miał poczucie klęski; kto wie, może wcześniej zbyt silnie wierzył w moc drukowanego słowa. Chciał wierzyć, że uczciwa debata i rzetelna informacja mogą choć trochę zmienić duszę narodu.

Pewnie nie mogą, ale mogą tworzyć wzory dla kolejnych Don Kichotów próbujących ocalić przyzwoitość i zdolność trzeźwego patrzenia na świat.

To ważne, bo niektóre klęski mogą być sensem życia. Być może w sprzyjających okolicznościach ta klęska znów będzie inspiracją.

Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:

Nick Cannon Claims Sephardic Jewish Family Roots

Nick Cannon Claims Sephardic Jewish Family Roots, Says Great-Grandfather Was Rabbi

Shiryn Ghermezian

Nick Cannon. Photo: Reuters / Mario Anzuoni / File.

American media personality Nick Cannon revealed that he was Jewish on his mother’s side during an appearance on Monday on the American Jewish Committee’s online program “AJC Advocacy Anywhere.”

“The Masked Singer” host apologized last month for voicing antisemitic conspiracy theories in the June 30 episode of his podcast “Cannon’s Class,” after he initially refused to back down from his comments that caused an uproar in the Jewish community.

In a conversation with Rabbi Noam Marans on the AJC program, Cannon said his mother had been calling him “every single day” since the controversy erupted to share information about their family history.

“My great-grandfather was a Spanish rabbi,” Cannon asserted. “He’s a Sephardic Jewish man. So, as much heat as I’ve been catching from the public and the outside, this hit home for my family in a real way because I come from a Black and Jewish family on my mother’s side.”

The 39-year-old, who is pursuing a PhD in Theology and Divinity at Howard University School of Divinity, said he had not wanted to publicly share information about his Jewish heritage earlier so that it would not seem like he was trying to find “an excuse” for his offensive remarks.

At the start of his hour-long conversation with Rabbi Marans, Cannon remarked, “I must first say, I’m sorry.” He then compared the predicament he was in regarding his antisemitic comments to when his kids, whom he shares with singer Mariah Carey, go outside and “throw rocks.”

“When a rock hits someone, the first thing you do is say ‘I apologize’ … and then we’ll deal with why you were throwing rocks,” Cannon explained. “My words hurt people.”

He added, “A lot of people may have been upset that I apologized, but I feel like that’s what someone of true character is actually supposed to do when they hurt someone. Now, let’s get through this process of truth and reconciliation.”

Cannon said his “goal” was to “break down the walls and barriers amongst communities and bring us closer together. It truly is time to get rid of all of the things that divide us and utilize this moment.”

Watch the AJC program below:

Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:




fot. Mikołaj Długosz

Znajoma, szykując kawę, powiedziała wiele lat temu: „Pamiętaj, jak się dużo wkłada, to się dużo wyjmuje”. Tak mniej więcej jest z tymi kwerendami – trzeba bardzo dużo z siebie dać, żeby coś znaleźć – mówi dokumentalistka pracująca przy książkach, filmach i wystawach

* * *

LEKSANDRA BOĆKOWSKA: Autorki, dla których robiłaś kwerendy, mówią, że masz chwyt buldoga.

WANDA LACRAMPE: Raczej zamieniam się w psa gończego. Szukam do skutku, uparcie. Czasem trwa to kilka lat. Tak było na przykład z procesem podziemnej organizacji młodzieżowej, w którym w 1952 roku Jacek Kuroń uczestniczył jako delegat ZMP. Kuroń sam o tej sprawie opowiadał. Anna Bikont i Helena Łuczywo, które pisały jego biografię, chciały wiedzieć więcej. Podały mi nazwę organizacji – Wyzwolenie Polski, tak zapamiętał ją Kuroń. Przewertowałam mnóstwo książek o konspiracji młodzieżowej, nigdzie tego nie było. Ale w Archiwum Akt Nowych znalazłam raporty Ministerstwa Oświaty i kuratorium do Prezydium Rady Narodowej. Tam wreszcie, dzięki nazwisku przewodnika drużyny harcerskiej, zidentyfikowałam prawidłową nazwę organizacji – Polonia – i kluczowe fakty: że działała w szkole przy Otwockiej pod auspicjami księdza z bazyliki praskiej, daty aresztowania chłopców.

W opasłej biografii Kuronia ta historia zajmuje pół strony. 

Prace nad książką trwały z przerwami cztery lata. Ja znalazłam ten dokument, kiedy była już prawie gotowa do edycji. Szkoda, bo to, co znalazłam, umożliwiało dotarcie do akt procesowych.

Na czym polega twoja praca?

Robię kwerendy do książek, rzadziej wystaw czy filmów. Pracowałam między innymi przy „Sendlerowej” Anny Bikont, „Tancerce i Zagładzie. Historii Poli Nireńskiej” Weroniki Kostyrko, stałej ekspozycji w Pawilonie Józefa Czapskiego w Krakowie, francuskim serialu dokumentalnym „Zagłada Żydów Europy”. Czasem chodzi o zbadanie jednego wątku, czasem jakiegoś okresu z życia bohatera, bywa, że współpracuję z autorką przez cały czas powstawania książki, z innymi umawiam się na kilka miesięcy. Nie ma reguły.

Od czego się zaczęło?

Od spotkania w kawiarni z Teresą Torańską. To był wrzesień 2008 roku, z grupą znajomych wracaliśmy z festiwalu filmów żydowskich, usiedliśmy pogadać w Green Caffe przy hotelu Forum. Teresa robiła wtedy dla „Gazety Wyborczej” cykl „Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata” i zaproponowała mi współpracę. Podawała mi nazwiska, a ja w archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego wyszukiwałam informacje.

Miałaś doświadczenie w robieniu kwerend?

Miałam doświadczenie w szukaniu informacji, natomiast pracy w archiwach uczyłam się na bieżąco, metodą prób i błędów. Pomagało mi, że dobrze znam historię.

Przez wiele lat przygotowywałam dokumentacje do programów telewizyjnych, potem dla dziennikarzy w „Przekroju”. Od 1981 roku pracowałam przez 20 lat w TVP. Byłam wydawcą programów, więc szukałam informacji dla prezenterów, żeby mogli przygotować się do rozmów z gośćmi. Robiłam też, z przyjaciółką Ewą Czarnecką, cykle filmowe – o artystach, pisarzach, kobietach dwudziestolecia i programy monograficzne o systemach prezydenckich, historii dyplomacji, mody, farmacji, fotografii… Miałam życzliwe znajome w Instytucie Brytyjskim i Instytucie Francuskim, więc dostawałam stamtąd materiały, których normalnie nie wypożyczano – albumy malarstwa, wnętrz itp. To było bardzo ciekawe i kształcące. Gdy w 2001 roku wyrzucili mnie z telewizji, rozpaczałam, bo myślałam, że to koniec pracy. A okazało się, że najciekawsze dopiero przede mną.

Wkrótce trafiłam do „Przekroju”, gdzie kierowałam archiwum. Robiłam przeglądy zagranicznej prasy, researche do artykułów, czasem tłumaczyłam teksty. A potem spotkałam Teresę. 

Pracowałaś z nią ponad cztery lata.

Po „Sprawiedliwych” poprosiła mnie o kwerendę o Irenie Sendlerowej – zamierzała napisać o niej książkę i o rodzinie Michała Bristigera. Przeprowadziła z nim obszerną rozmowę do zbioru „Śmierć spóźnia się o minutę”, ale początkowo miała to być książka o nim i jego matce Julii Bristigerowej. To się nie udało, nie chciał być łączony z matką. Mógł długo mówić o muzyce, ale na temat matki i ojca – nie chciał. Nie interesowały go korzenie. Ja zaś, jak wciągam się w kwerendę, to nie mogę przestać. Zrekonstruowałam mu całą, rozrzuconą po Kresach, rodzinę. On grzecznościowo napisał: „Dziękuję”.

Jak rekonstruowałaś?

Znalazłam w internecie zdjęcie, na którym pięcioletni Michał siedzi na kolanach dziadka. Dziadek Herman Press był aptekarzem w Jagielnicy koło Tarnopola. Wiedziałam, że Żydzi po wojnie tworzyli księgi pamięci dla każdej miejscowości. Zaczęłam szukać, okazało się, że oprócz tych wydawanych w latach 40., 50., 60. i 70. w internecie powstały research groups, tworzone przez ludzi z trzeciego już czy czwartego pokolenia, głównie ze Stanów i z Kanady. Wstawiają stare zdjęcia, karty pocztowe, listy, dokumenty, artefakty, relacje. Jeżdżą do tych miejscowości, robią dokumentację na bieżąco. To swoją drogą niesamowite zjawisko, że po tylu latach każda najmniejsza miejscowość ma swoją research group – korzystałam z tego w późniejszych kwerendach. Można tam bardzo dużo znaleźć, w tym wypadku – wyszukać ludzi, którzy pamiętali jeszcze dziadka Michała.

O ojcu wiedzieliśmy, że był adwokatem we Lwowie i nazywał się Nuta Brystygier. Umarł, gdy Michał miał dziewięć, może dziesięć lat, czyli na początku lat 30. Zaczęłam od szukania nekrologów. Pierwszy znalazłam w „Chwili” – to był syjonistyczny dziennik wydawany we Lwowie po polsku. Następne w krakowskim „Nowym Dzienniku” i w prasie PPS-owskiej. Miałam więc już tropy, którymi mogłam podążać, by skompletować dossier. Ważne było też to, gdzie nekrologów nie było, na przykład w piśmie Związku Polskich Adwokatów we Lwowie. A on był przecież znanym adwokatem, kandydatem partii Hitachdut do Sejmu. To sporo mówi o zgodnym współżyciu narodów w II Rzeczpospolitej. Przy tej pracy padają wszystkie mity, jakie wkładano nam do głów, albo potwierdzają się przypuszczenia. 

Rozmowa Torańskiej z Bristigerem to głównie opowieść o jego losach wojennych. Musiałaś przewertować włoskie archiwa?

Tyle, ile było możliwe w internecie. Nie jeździłam do Włoch. Ale też, zupełnie przypadkiem, dotarłam do fotografii z tamtego czasu. Wychowawca mojego syna Antoniego z gimnazjum przy Raszyńskiej nazywał się Rafał Fanti – tak jak ludzie, którzy pomogli Michałowi w Bolonii. Okazało się, że to jego rodzina. Dostarczył Teresie zdjęcia do książki.

Często zdarza się, że znajdujesz coś, czego nie szukałaś?

Bywa, że robiąc nowe kwerendy, znajduję coś, co pasowałoby do już skończonych. Weronice Kostyrko do tej pory podsyłam czasem jakieś drobiazgi o Poli Nireńskiej. Raz, nie szukając, trafiłam na dokumenty dotyczące rodziny mojego syna.

Szukałam wiadomości o pierwszej żonie drugiego męża Ireny Sendlerowej. Stefan Zgrzembski przed wojną nazywał się Adam Celnikier. Przeglądając jego teczkę studencką w archiwum Uniwersytetu Warszawskiego, zobaczyłam, że w którymś momencie zmienił status na „żonaty”. Tym tropem pojechałam do Milanówka, gdzie jest filia Archiwum Państwowego w Warszawie i księgi meldunkowe. To cenne źródło, można sprawdzić nie tylko, kto mieszkał pod danym adresem, ale też skąd przybył i dokąd wybył. Wiedziałam, że Zgrzembski mieszkał przy Bałuckiego 18. Szczęśliwie księga zachowała się – w Warszawie, która była spalona, to nie jest oczywiste. Otwieram, patrzę: Partum. Andrzej Partum był moim partnerem, ojcem Antoniego. Wszystko tam było: jego ojciec, matka, siostra, gosposia, daty urodzenia, adresy, skąd przybyli i dokąd się wyprowadzili. Niesamowity zbieg okoliczności, żeby w milionowym mieście tak trafić.

No i znalazłam też nazwisko pierwszej żony Celnikiera. Dzięki temu odnalazłyśmy jej córkę w Stanach, to było przydatne.

fot. Mikołaj Długosz

„Sendlerową” ostatecznie napisała Anna Bikont. Jak trafiają do ciebie autorki?

Z Anią znamy się od lat, bo przyjaźnię się z jej siostrą Marysią Kruczkowską. Zanim była Sendlerowa, zaczęły się prace nad biografią Jacka Kuronia. W tej sprawie zadzwoniła do mnie Helena Łuczywo, bo zobaczyła w Archiwum Akt Nowych, że w metryczkach bardzo wielu teczek, które przegląda, powtarza się moje nazwisko. Ania poleciła mnie Marcelowi Łozińskiemu, gdy robił film „Tonia i jej dzieci”, on z kolei Krystynie Zachwatowicz, gdy pracowała nad wystawą w Pawilonie Czapskiego. Weronikę Kostyrko znałam z wakacji w Dębkach. Magda Budzińska z wydawnictwa Czarne, gdzie ukazały się „Sendlerowa” i „Jacek”, skierowała do mnie Monikę Sznajderman, Małgosię Czyńską i Agnieszkę Metelską. Znów Ania poleciła mnie Irenie Grudzińskiej-Gross, która przygotowuje biografię Aleksandra Weissberga-Cybulskiego. Ależ to jest ciekawa kwerenda!


Odtwarzam jego wojenne losy. On w „Wielkiej czystce” z fotograficzną pamięcią opisał sowieckie więzienia i działanie ówczesnego systemu. Spędził w ZSRR całe lata 30. Pojechał tam jako zaangażowany komunista. Był wybitnym fizykiem, pracował w Ukraińskim Instytucie Fizyczno-Technicznym w Charkowie, współpracował z przemysłem ciężkim. Aresztowano go w 1937 roku i pewnie zginąłby, gdyby nie pakt Ribbentrop-Mołotow. W 1940 roku był w grupie więźniów, którą NKWD – na mocy paktu – przekazało Niemcom. Urodzony w 1901 roku w Krakowie, mieszkał potem z rodzicami w Wiedniu i po anschlussie Austrii stał się obywatelem Trzeciej Rzeszy. Trafił do więzienia na zamku w Lublinie, a potem dostał nakaz osiedlenia się w Krakowie.

I tu zaczyna się moja praca. Zagadkowe jest to, że tak fenomenalnie opisał pobyt w ZSRR, a o okresie niemieckim ani dudu, nie zostawił żadnych wspomnień poza tym, co pisał w listach do przyjaciół. Układam więc puzzle porozrzucane w wielu miejscach.

Narodowe Archiwum w Krakowie ma kilka oddziałów – przy Siennej, Grodzkiej, Orzeszkowej. W archiwum Urzędu Miasta przeglądałam księgi meldunkowe. Jeden dokument prowadził do następnego i odtworzyłam jego krakowską drogę: Starowiślna, Św. Gertrudy, Zielona. Sprawdziłam, czyje to były mieszkania, kogo miał za współlokatorów, kim byli sąsiedzi. Obfotografowałam te miejsca.

Z Zieloną była śmieszna historia. To ważny adres, bo po pierwsze, to adres jego zamieszkania, a po drugie, siedzibę miała tam prowadzona przez jego przyjaciół firma, w której Weissberg robił podczas okupacji spektakularne interesy. Tyle że nikt nie wiedział, gdzie to jest. Wzięłam więc wielki plan Krakowa i znalazłam – het, za obozem w Płaszowie. Dojechałam jakimiś autobusami, a tam domki na obrzeżach osiedla, wokół pole, słowem – wygwizdów. To nie mogło być tam. Dopiero potem zobaczyłam w internecie, że Zielona to była okupacyjna nazwa ulicy Sarego łączącej Gertrudy z Dietla, w samym centrum miasta. A ja po tych polach ganiałam!

W internecie dużo znajdujesz?

Od internetu zaczynam kwerendę i poruszam się po nim dość sprawnie. Nauczyłam się odtwarzać losy przez wyszukiwarki Yad Vashem, Jewish Gen i Jewish Record Index. Tam znajduję świadectwa, które po wojnie złożyli bliscy ofiar, można dzięki temu dowiedzieć się, gdzie ktoś zginął, czasem odszukać rodzinę. W amerykańskim Holocaust Memorial Museum są dokumenty i zdjęcia. Te archiwa stają się coraz bardziej dostępne, wszędzie trwa intensywna digitalizacja. Gdy zaczynałam, nie było tak komfortowo jak teraz.

Co zabawne, kiedy odchodziłam z telewizji, nie umiałam obsługiwać komputera. Zgłoszenia emisyjne przygotowywały mi miłe panie sekretarki. Do dziś jest mi wstyd, gdy to wspominam. Dopiero gdy pojawiła się perspektywa pracy w „Przekroju”, wiedziałam, że nie mogę nawet się przyznać, że nie mam pojęcia o komputerze. Przeszkoliła mnie koleżanka córki, a z czasem przyszła wprawa.

Teraz, jak tylko dowiaduję się, co będę robić, natychmiast stukam w internecie. Przy Weissbergu, zanim odtworzyłam krakowską drogę, znalazłam na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego relację profesor Ewy Teresy Skrzypczak, której babcia ukrywała Weissberga w kamienicy przy Smolnej 18, gdy uciekł z Krakowa do Warszawy. Pojechałam do niej z Michałem Januszańcem – kolegą mojego syna, który pomaga mi, gdy potrzebny jest materiał filmowy, i nagraliśmy z nią wywiad. Irena prezentowała go potem swoim studentom w Princeton.

Wywiady to też część twoich zadań?

Nieczęsto, ale zdarza się. Przy Kuroniu przeprowadziłam chyba ze 40 rozmów, między innymi z jego kolegami z czasów szkolnych, z harcerstwa, z drużyny walterowców, z ZMP. To wynikło pewnie z tego, że wiedziałam, jak ich znaleźć. Mówią o mnie, że jestem powsinogą – znam mnóstwo ludzi z różnych środowisk. Mam trzy siostry, a każda z nich ma swoich znajomych. To wydatnie zwiększa mój kapitał społeczny. Trochę żartuję, ale zupełnie poważnie mogę powiedzieć, właściwie powtórzyć za kimś, że w Polsce mamy wysoką kulturę przyjaźni. Ewa Bieńkowska napisała po śmierci naszej koleżanki Wiktorii Krzemień, że w niestabilnym, rozchwianym świecie związki przyjacielskie stanowią jedyną i najważniejszą stałą. Ja się z tym zgadzam. Mam 70 lat, a jestem w ścisłym kontakcie z przyjaciółkami z podstawówki.

Znajomości i przyjaźnie przydają się w tym, co robię, jednak w największej mierze moja praca polega na czytaniu, wertowaniu książek, dzienników, raportów, akt, szukaniu zdjęć – słowem, odnajdywaniu udokumentowanych śladów.

Jak długo odtwarzałaś krakowską drogę Weissberga?

Jeździłam do archiwów krakowskich cztery razy. Dwa razy na tydzień, raz na trzy tygodnie, raz na jeden dzień. Pracowałam od 9 do 19. Większość oddziałów zamykano o 15.30, ale Sienna była czynna do 19, więc popołudnia zawsze spędzałam tam. Potem przychodziła sobota i niedziela, mam w Krakowie wielu przyjaciół, ale z nikim się nie widywałam, bo jak jestem zakręcona kwerendą, to niczego innego nie chcę wiedzieć. Nie interesują mnie wystawy i premiery, choćby były najciekawsze. Chodziłam więc w weekendy do biblioteki wojewódzkiej przy Rajskiej czytać wszystko, co kiedykolwiek ukazało się na temat okupacji w Krakowie. To było nawet trochę frustrujące, bo przeczytałam, nie wiem, 40 czy 70 tytułów, głównie wspomnień i nikt, ani słowem, nie napomknął o Weissbergu. Wzruszający pamiętnik Haliny Nelken, w którym opisuje, jak – jako nastolatka – zakochała się w nim, znalazłam w internecie.

Wracasz po dniu, kiedy czytałaś 10 godzin i nic nie znalazłaś, i co?

I nic. Padam jak zwierzę. Nie mam siły na refleksję.

Zastanawiałaś się, jaka jest proporcja rzeczy przeczytanych do znalezionych?

Ciężko to przeliczyć. Czasami długo szukam i nie znajduję. Nie udało mi się na przykład odtworzyć losów sióstr Poli Nireńskiej. Znalazłam świadectwa w Yad Vashem i nic ponadto. Przy okazji tej samej kwerendy trafiłam w ŻiH na informację, że po wojnie w Centralnym Komitecie Żydowskim zarejestrowała się jedna z kuzynek Poli. Dla rodziny w Izraelu to było szokujące, bo świadectwa w Yad Vashem mówiły, że zginęła. Próbowałam jej szukać różnymi sposobami, pomagał mi zaprzyjaźniony archiwista z Gdańska, ale nie udało się. Przepadła.

fot. Mikołaj Długosz

W latach 70. mieszkałam w Paryżu u Loli Jagodzińskiej, swoją drogą – niesamowitej osoby – i ona, szykując kawę, powiedziała któregoś dnia: „Pamiętaj, jak się dużo wkłada, to się dużo wyjmuje”. Tak mniej więcej jest z tymi kwerendami – trzeba bardzo dużo z siebie dać, żeby coś znaleźć.

A co, jeśli znajdujesz bardzo dużo, a autorka lub autor wykorzystuje tylko trochę?

Nie mam nigdy pretensji do autorów, bo ich bardzo szanuję.

Kiedy robiłam dokumentację dla Marcela Łozińskiego, spędziłam wiele miesięcy w IPN. Bohaterka jego filmu Tonia Lechtman była żydowską komunistką – urodzona w Łodzi, potem wyjechała do Palestyny, lata 30. i wojnę przetrwała we Francji i Szwajcarii. Po wojnie przyjechała do Polski, pracowała w Piekarach Śląskich przy organizacji szpitala, aż w 1949 roku została aresztowana pod zarzutem szpiegostwa. Pięć lat siedziała w stalinowskim więzieniu. Zaprzyjaźniła się z kobietami z celi. Marcel chciał zrobić o nich film już w latach 70., wtedy jednak nie było to możliwe. Wrócił do tego pomysłu po blisko 40 latach, chciał opowiedzieć tę historię z perspektywy ich dzieci. Jednak nie wszystkie się zgodziły, więc zdecydował się na historię o Toni.

Ja znalazłam w IPN protokoły przesłuchań. Przepisałam je wszystkie ręcznie. Wtedy jeszcze nie można było robić zdjęć, więc jeździłam z zeszytem i dopiero potem przepisywałam do komputera. To był ogrom spraw, a Marcel wziął z tego niewiele. Ania Bikont mówiła mi potem, że bał się, że będę zła. Ale ja nie mam poczucia, że napracowałam się na próżno. Bo po pierwsze, dowiedziałam się wielu rzeczy, poszerzyłam swoją wiedzę, a to jest dla mnie główny napęd do tej pracy. Po drugie, poszerzyłam wiedzę o archiwach, a to przydaje się w kolejnych kwerendach.

Co ze znalezionych rzeczy przyniosło ci największą satysfakcję?

Podczas pracy nad Sendlerową, jeszcze dla Teresy Torańskiej, wpadłam na oryginalne dokumenty z getta warszawskiego. Tym większe to było odkrycie, że w opisie inwentarza nawet o nich nie wspomniano. Odnalazłam je w Archiwum Warszawy w zespole „Spuścizna dr Mikołaja Łąckiego”. Łącki był zastępcą komisarycznego burmistrza Warszawy Juliana Kulskiego, szefem stołecznej służby zdrowia. W jego spuściźnie znajdowały się oryginalne pisma warszawskiego Judenratu dotyczące transportów Żydów z okolicznych miejscowości do warszawskiego getta w okresie kwiecień – czerwiec 1941 roku. Na firmowym papierze, z pieczęciami itp. Co więcej, do pisma przewodniego dołączone były spisy. Na tzw. podaniowym papierze ktoś, może sam dr Mikołaj Łącki, wpisał ręcznie zielonym atramentem nazwy kilkunastu małych miejscowości i podał konkretne liczby nowo przybyłych Żydów.

polecił: Leon Rozenbaum

Kolejną wielką gratką było odnalezienie w AAN, w zespole Komendy Głównej AK, czterech meldunków polskiego kontrwywiadu tzw. Dwójki na temat Aleksandra Weissberga. Weissberg miał dużą skłonność do konfabulacji, więc nigdy nie było pewności, co jest prawdą, a co zmyśleniem. Raporty polskiego wywiadu potwierdziły niektóre ważne fakty znane wcześniej tylko z listów do przyjaciół.

Pytałam kilku autorek, jak się z tobą pracuje. Poza tym że chwalą, mówią, że wysyłasz tysiące maili ze wszystkim, co znajdziesz.

To prawda, działam superimpulsywnie. Nawet moje dzieci mówią, żebym przestała spamować. Ale na koniec podsumowuję to wszystko, wyciągam z dokumentów najważniejsze rzeczy. Niedawno pomyślałam, że już nie będę spamować. Profesor Joannie Tokarskiej-Bakir napisałam, że wyślę dopiero gotowy materiał, żeby nie burzyć jej spokoju tym mailowym ping-pongiem. A ona: „Wysyłaj wszystko, bo to jest ważne”. No więc wysyłam.

Ta impulsywność wynika u mnie z tego, o czym już mówiłam – że jak zaczynam szukać, to nie potrafię się zatrzymać. Na wystawę w Pawilonie Czapskiego szukałam materiału filmowego, który miał być ilustracją dla jego życiorysu. Jeździłam do Wytwórni Filmów Dokumentalnych, tam było wtedy tradycyjne archiwum z szufladkami i fiszkami – z tego wybierałyśmy, co chcemy obejrzeć. Na szczęście robiłam to z Ewą Czarnecką, która mnie pilnowała. Ona już w naszych telewizyjnych czasach była tą osobą, która przez 20 lat mówiła: „Stop, wyjdź już z tej biblioteki”. To jest jej wielka zasługa. Sama pewnie zgubiłabym się w tych kasetkach i nie dotrzymała terminu. Taką mam naturę, że wszystko mnie wciąga.

Jakie cechy czy umiejętności, poza ciekawością i cierpliwością, musi mieć dobry researcher?

Trzeba dobrze znać historię. Na przykład IPN jest fantastycznym źródłem informacji, pod warunkiem że umie się czytać te dokumenty. Trzeba się na tym znać, czuć dany okres historyczny, żeby weryfikować, co jest fałszywką, co oficer sobie wymyślił albo dopisał.

Ja długo miałam wybitnie dobrą pamięć. To się na pewno przydaje, choć kwerendy są dla pamięci dużym obciążeniem – zawsze jest ogrom materiału – dat, nazwisk, szczegółów, nad którymi trzeba zapanować. Dlatego na poważnie mogę robić jedną. Te, które trwały kilka lat, dotyczące Sendlerowej, Kuronia czy Weissberga, działy się z przerwami. Inaczej nie dałabym rady.  

Jak wyglądają twoje relacje z autorkami?

Ja podziwiam wszystkie osoby, z którymi pracuję. Wszystkie są bardzo profesjonalne, supermetodyczne, zdyscyplinowane, odpowiedzialne, zaangażowane. Nie mam takiej, która robi to na zimno. To mnie z nimi łączy, bo ja też mam emocjonalny stosunek do bohaterów. Gdy zabieram się za kwerendę, zaczynam żyć ich historiami.

Wielką przygodą było móc pracować z panią Krystyną Zachwatowicz. Miałam szczęście być w domu państwa Wajdów, widzieć, jak oni wzajemnie się szanują, kochają, przyjaźnią. No i zobaczyć ją przy pracy. Pawilon Czapskiego to przecież szalone przedsięwzięcie – supernowoczesne, multimedialne. Ona wspaniale zawiadywała ogromnym zespołem ludzi, potrafiła doskonale porozumieć się ze stolarzem i z magikiem od najnowszych technologii.

Wszystkie te spotkania pionizują i motywują do pracy.

Motywuje cię też chęć pogłębiania wiedzy. To wynika z twojej historii rodzinnej? Dorastałaś w domu, w którym działa się historia.

Zastanawiałam się, skąd wzięła się moja pasja do historii. I tak, absolutnie mam to z domu, po ojcu Edwardzie Ochabie. Jeszcze w podstawówce czytałam biuletyny PAP-owskie z tłumaczeniami z prasy zagranicznej i przeglądem wydarzeń, wtedy to było redagowane na świetnym poziomie. Nasłuchiwałam, co się dzieje, o czym mówią rodzice. Oni zresztą nie chronili nas przed informacjami, nie było zamykania drzwi, ściszania głosów, żadnego „dzieci, wyjdźcie z pokoju”. W okresie Marca ’68 puszczali wodę z kranu, ale nie ze względu na nas.

W mojej pracy więcej niż historii politycznej PRL jest badań związanych z Zagładą. To mnie interesuje nie tylko ze względów poznawczych. Chodzi też o przywracanie pamięci, o przywracanie zgładzonym ludziom imion i nazwisk, przypominanie, że istnieli. W książkach Teresy Torańskiej, Anny Bikont, Weroniki Kostyrko wszyscy mają imiona i nazwiska. Dla mnie to bardzo ważne.

Obciąża cię waga tematów, którymi się zajmujesz?

Nie. Pięć lat temu na potrzeby serialu „Zagłada Żydów Europy” w reżyserii Williama Karela dla francuskiej telewizji szukałam oryginalnych zdjęć i dokumentów ilustrujących Zagładę. Korzystałam z ogromnych zbiorów fotografii Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, które znajdują się w IPN, a także online z archiwów niemieckich, brytyjskich czy amerykańskich.

Przypomniałam sobie wtedy bohatera filmu „Wybór Zofii”, który wiesza sobie na ścianie fotografie z Zagłady. I nagle zobaczyłam w nim siebie. Trochę jak lekarz, który pracuje z ciężko chorymi, nauczyłam się pracować z materiałem w taki sposób, że mnie to nie obciąża. To jest po prostu moja codzienność.

Myślisz czasem o własnej książce?

Czasem. Ale nie wiem, czy mam do tego charakter. Bywam bardzo pewna siebie, potrafię pójść, gdzie nikt nie pójdzie, i wyrzucona drzwiami wrócić oknem. Ale bywam też bardzo niepewna i tak jest z pisaniem. Kilka osób, których zdanie cenię, chwaliło moje teksty, namawiają mnie do pisania. Ale czym innym jest napisać tekst, jakieś wspomnienie, a czym innym zbudować książkę.

Może kiedyś…

Dziennikarka, współpracuje z  „Gazetą Wyborczą”, „Wysokimi Obcasami Extra” i „Vogue”. Autorka książki o schyłku PRL: „Można wybierać. 4 czerwca 1989 roku” i wcześniejszych „To nie są moje wielbłądy. O modzie w PRL” i „Księżyc z peweksu. O luksusie w PRL” (wyd. Czarne).

Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres: