480. rocznica druku pierwszej książki żydowskiej w Polsce

Żydowski Instytut Historyczny
autor: Magdalena Bendowska, 5 maja 2014 

W bieżącym roku mija 480. rocznica druku w Polsce pierwszych książek w języku hebrajskim i jidysz. Ukazały się one w Krakowie w 1534 roku w oficynie założonej przez trzech braci Haliczów: Szmuela, Aszera i Eliakima. Nie wiemy, skąd pochodzili – nigdzie tego nie podali. Nie wiadomo też, czy ich nazwisko powinno brzmieć Helicz czy Halicz. Forma Halicz może wskazywać na pochodzenie z Halicza na Rusi Czerwonej. Nie ma pewności, gdzie wyuczyli się fachu drukarskiego. Niektórzy historycy przypuszczają, że przybyli z Pragi, ale brak śladów ich pobytu w tym mieście. Faktycznie czcionki używane przez nich w Krakowie i karty tytułowe ich druków powielają wzory praskie.

Frontispis pierwszej na świecie książki wydrukowanej w języku jidysz, przedstawiający herb Korony (orzeł), herb Litwy (pogoń), herb Sforzów (smok połykający dziecko) – rodu, z którego pochodziła żona Zygmunta I, oraz herb KrakowaAszer Anszel, „Mirkewes ha-miszne”, („Sejfer szel reb Anszel”), Kraków, Bracia Haliczowie, 1534. czytaj wiecej tu …480. rocznica druku pierwszej książki żydowskiej w Polsce

Emanuel Ringelblum. Biografia i dziedzictwo

dr Agnieszka Żółkiewska, 12 maja 2014

W 2014 roku obchodzimy 70. rocznicę tragicznej śmierci Emanuela Ringelbluma, twórcy Podziemnego Archiwum Getta Warszawskiego. Z tej okazji w dniach 15–16 maja w Żydowskim Instytucie Historycznym odbędzie się międzynarodowa sesja naukowa zatytułowana Emanuel Ringelblum. Biografia i dziedzictwo. Wezmą w niej udział nasi specjaliści oraz przedstawiciele różnych ośrodków naukowych, instytucji i organizacji.

Gościem honorowym konferencji będzie prof. Jan Grabowski z Uniwersytetu w Ottawie. Warto przypomnieć, że pierwsze takie wydarzenie miało miejsce ponad pół wieku temu. W marcu 1948 roku w Żydowskim Instytucie Historycznym odbyło się publiczne posiedzenie upamiętniające 4. rocznicę śmierci Emanuela Ringelbluma. Miało ono wyjątkowy charakter, gdyż uczestniczyli w nim ostatni żyjący współpracownicy Emanuela Ringelbluma, członkowie konspiracyjnej grupy Oneg Szabat: Rachela Auerbach i Hersz Wasser.
Patronem medialnym sesji jest „Kultura Liberalna”.

Ślub we Wrocławiu

Z ogromną radością dzielimy się z Państwem wiadomością o nadchodzącym ślubie żydowskim, który odbędzie się we wrocławskiej Synagodze Pod Białym Bocianem  22 czerwca 2014 roku. Wspólnie z Wrocławskim Oddziałem Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP i Fundacją Bente Kahan, odpowiedzialnymi za renowację synagogi, szczęśliwa para: Katka Reszke i Sławomir Grünberg

postanowili zamienić swoją ceremonię zaślubin w jedyny w swoim rodzaju festiwal życia żydowskiego w Polsce. Dzień ceremonii – niedziela, 22 czerwca – wypełniony będzie muzyką, tańcem i atrakcjami artystycznymi, dzięki wielu zaproszonym gościom, artystom i znamienitym reprezentantom społeczności żydowskiej z Polski i z zagranicy. Wydarzenie będzie otwarte dla publiczności, zarówno żydowskiej, jak i nie-żydowskiej – będzie to niezwykła okazja, aby doświadczyć współczesnego życia i kultury żydowskiej jako autentycznej części polskiego krajobrazu kulturowego.

Synagoga pod Białym Bocianem została odrestaurowana w latach 2008 – 2010 z funduszy EOG (Islandia, Liechtenstein i Norwegia), a także funduszy miasta Wrocławia, Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP i jego wrocławskiego oddziału oraz Fundacji Bente Kahan jako lidera projektu renowacji.

Katka i Sławek, którzy staną pod chupą, czyli baldachimem ślubnym, urodzili się i wychowali w Polsce bez świadomości swojego żydowskiego pochodzenia. Oboje zdecydowali się już w dorosłości pogłębić odkryte korzenie żydowskie. Spotkali się w 2007 roku i od tego czasu związani są ze sobą zarówno emocjonalnie, jak i zawodowo. Dzieląc swój czas pomiędzy Polską i Nowym Jorkiem, poświęcają się także odrodzeniu życia żydowskiego w Polsce, pisząc o nim i tworząc filmy dokumentalne.

Więcej informacji pod adresem jewishcommunitywroclaw@gmail.com Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. lub na stronach: http://katreszke.wix.com/wedding,  https://www.facebook.com/events/712392058811282/

Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma

Ukryte w bańkach na mleko

Dzisiaj Zagłada, jedno z najważniejszych doświadczeń w historii XX wieku, przemawia do nas w języku śladów – jako wizualna migawka, materialny strzęp czy echo traumatycznej pamięci. Ta ocalała reszta jest tekstem Zagłady na równi z pisanymi świadectwami. Świadcząc o zbrodni, tekst Zagłady był narażony na zniszczenie tak samo jak jego autor. Wynikająca stąd potrzeba ochrony tekstu – oddanie go w depozyt, zakopanie w ziemi – wzmagało jego kondycję jako zapisu powierzonego nieprzewidywalnym siłom.

Żydowski Instytut Historyczny, depozytariusz Archiwum Ringelbluma, od wielu lat stara się przekazywać wiedzę o tym unikatowym zbiorze świadectw życia i Zagłady Żydów w okupowanej przez Niemców Polsce.

Naszym najnowszym przedsięwzięciem, specjalnie przygotowanym w 70. rocznicę śmierci Emanuela Ringelbluma (1900–1944), jest czasowa prezentacja części Archiwum w miejscu, gdzie jego twórcy spotykali się regularnie – na ul. Tłomackie 3/5 w Warszawie.

Ekspozycja została pomyślana tak, by w syntetyczny sposób ukazać, czym jest Archiwum Ringelbluma. Jej poszczególne fragmenty pokazują, kim byli twórcy Archiwum, jakimi metodami posługiwali się przy zbieraniu materiałów oraz jakie typy świadectw według nich najlepiej nadawały się do opisu życia codziennego Żydów w tamtym okresie.

czytaj wiecej tu … Ukryte w bańkach na mleko cd.