KLUCZE I KASA.

O mieniu żydowskim w Polsce pod okupacją niemiecką i we wczesnych latach powojennych, 1939-1950
red. Jan Grabowski, Dariusz Libionka 

Jan Grabowski, Dariusz Libionka, Ingo Loose, Andrzej Żbikowski, Alina Skibińska, Dagmara Swałtek-Niewińska, Barbara Engelking, Karolina Panz, Małgorzata Melchior, Nawojka Cieślińska-Lobkowicz, Łukasz Krzyżanowski

 Zagłada Żydów, która wydarzyła się na polskiej ziemi i w polskiej obecności, w świadomości historycznej przeważającej części Polaków nie należy jak dotąd ani do historii Polski, ani też nie stanowi części polskiego losu. Uważamy, że należy to zmieniać. Dlatego chcemy łączyć pracę badawczą z działalnością edukacyjną, mającą na celu rozpowszechnianie wiedzy oraz kształtowanie postaw.

W polskich archiwach wciąż znajduje się wiele nieznanych dokumentów, niewykorzystanych świadectw i relacji, które warto poznać, opracować i wprowadzić do światowego obiegu naukowego. Współpracę z zagranicznymi ośrodkami naukowymi zajmującymi się problematyką Zagłady utrudnia brak polskiego środka akademickiego, który zajmowałby się wyłącznie tą tematyką. Stąd inicjatywa powołania Centrum Badań nad Zagładą Żydów.

Centrum skupia badaczy wywodzących się z różnych dyscyplin humanistycznych: historyków, literaturoznawców, socjologów, psychologów. Chcemy prowadzić badania interdyscyplinarne, łączyć odmienne metodologie, przełamywać dotychczasowe schematy opisywania Zagłady, odsłaniać różne perspektywy poznawcze i punkty widzenia, pokazywać niejednorodność i niejednoznaczność historycznej materii, szukać nowych – nieznanych, ale także niekonwencjonalnych – źródeł.

Piotr Pazinski o szykowanej do premiery na wrzesień książce Centrum:

Nowa publikacja Centrum Badańnad ZagładąŻydów. Właśnie czytam, a właściwie skaczę z obłędem w oczach z tekstu na tekst. Niby to lektura łatwiejsza od dzienników gettowych czy relacji z obozów, ale tym niemniej przygnębiająca. Zwłaszcza kiedy człowiek sobie uświadomi skalę wywłaszczania, grabieży i recyklingu mienia i nieruchomości, który towarzyszyło i zawsze będzie towarzyszyć wojnie i ludobójstwu. Jeśli idzie o zagładę Żydow, to w Polsce pisał o tym Kazimierz Wyka (tytuł ‘Klucze i kasa’ jest zresztą cytatem z jego sławnego artykułu), a ostatnio Andrzej Leder, a na świecie, w konwencji literackiej, choćby Danilo Kiš w ‘Ogrodzie-popiele’ i W.G. Sebald w ‘Austerlitzu’. Antologia IFiSu jest dobrą syntezą i wprowadzeniem do zagadnienia: mordowali, wywłaszczali i grabili Niemcy, oni stworzyli administracyjne i logistyczne ramy “rozwiązania kwestii żydowskiej” i rozdysponowania “pożydowskiego mienia”, ale kto na boku skorzystał, to jego. Pewnie tu i ówdzie wywoła wściekłość obrońców dobrego imienia Polski i Europy (bo jest też tekst o grabieży mienia żydowskiego w Europie Zachodniej i notorycznych kłopotach z jego zwrotem prawowitym właścicielom), ale wielkiej burzy się nie spodziewam. Nie żeby książka nie była ważna – jest wręcz przeciwnie. Ale chyba już zbyt wiele o sprawie wiadomo, żeby ktoś chciał iść w zaparte i twierdzić, że nie dochodziło do zajmowania domów w opuszczonych ex-sztetlach, do ‘spontanicznych’ grabieży w większych miastach czy wyłudzania pieniędzy i aktów własności od ludzi przeznaczonych na śmierć. Zresztą wina (m.in. polska) i zysk z Zagłady, jest – tak mi się wydaje – tylko jednym z wątków tej książki, złożonej z 12 różnych artykułów. Bo raczej ważniejsza jest opowieść o tym, co dzieje się przed, w trakcie i zaraz po eksterminacji, kiedy ludzie są mordowani, a ich dobytek (nie tylko jakiś wielki majątek, często po prostu nędzny, ale materialny ślad ich istnienia) staje się surowcem wtórnym, który prędko wraca do obiegu. PS. Gratulacje dla Autorów i Redaktorów niechaj przyjmie ode mnie i dalej rozdysponuje
Dariusz Libionka.

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com