Palestyńscy terroryści do Bidena: nie wierz palestyńskiemu kierownictwu

Autonomia Palestyńska twierdzi, że Hamas i inne palestyńskie grupy terrorystyczne wyrzekły się terroru i zaakceptowały prawo Izraela do istnienia. Hamas i palestyńskie frakcje mówią jednak, że nie jest to prawdą i że pozostają oddane “wszystkim formom oporu” wobec Izraela, włącznie z “walką zbrojną”. Na zdjęciu: członkowie Hamasu w Strefie Gazy. (Zdjęcie: Said Khatib/AFP via Getty Images)


Palestyńscy terroryści do Bidena: nie wierz palestyńskiemu kierownictwu

Bassam Tawil
Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska


Autonomia Palestyńska (AP) twierdzi, że Hamas i inne palestyńskie grupy terrorystyczne wyrzekły się terroru i zaakceptowały prawo Izraela do istnienia.

Hamas i palestyńskie frakcje mówią jednak, że nie jest to prawdą i że pozostają oddane “wszystkim formom oporu” wobec Izraela, włącznie z “walką zbrojną”.

Podkreślają także, że nie uznały prawa Izraela do istnienia i są zdecydowane kontynuować walkę “do wyzwolenia całej Palestyny” od rzeki Jordan do Morza Śródziemnego.

Hamas i jego sojusznicy, włącznie z Palestyńskim Islamskim Dżihadem (PIJ) i Ludowym Frontem Wyzwolenia Palestyny (LFWP) mówią w rzeczywistości, że kierownictwo AP kłamie, kiedy mówi, że grupy terrorystyczne zmieniły swoje stanowisko wobec Izraela.

To wywołuje pytanie: komu kłamie kierownictwo palestyńskie i dlaczego?

Odpowiedź: AP kłamie międzynarodowej społeczności, a konkretnie administracji prezydenta USA, Joego Bidena.

Według palestyńskiej strony informacyjnej, Amad, szef Palestyńskiego Głównego Urzędu ds. Cywilnych i członek Fatahu, rządzącej frakcji prezydenta Mahmouda Abbasa, Hussein al-Szejk, wysłał niedawno list do administracji Bidena o rzekomych zmianach polityki palestyńskich grup terrorystycznych.

W liście al-Szejk napisał, że wszystkie palestyńskie “polityczne” frakcje, włącznie z Hamasem, zgodziły się złożyć broń i zaakceptować palestyńskie państwo obok Izraela.

Al-Szejk napisał, że osiągnięto tę domniemaną zgodę podczas spotkania przywódców kilku palestyńskich frakcji we wrześniu 2020 roku. “Został osiągnięty następujący konsensus z wszystkimi politycznymi frakcjami”.

“Zobowiązanie wobec standardów prawa międzynarodowego, zobowiązanie wobec palestyńskiego państwa w oparciu o granice z 1967 r., zobowiązanie wobec OWP jako politycznego parasola i jedynego legalnego przedstawiciela narodu palestyńskiego, zobowiązanie do zasad pokojowego przekazywania władzy poprzez wybory i zobowiązanie do powszechnego (pokojowego) oporu [wobec Izraela]”.

Dwa ważne “zobowiązania” wspomniane w liście odnoszą się do palestyńskiego państwa “w oparciu o granice z 1967 r.” i “pokojowego oporu” wobec Izraela.

Pierwsze sugeruje, że palestyńskie grupy terrorystyczne, które nie uznają prawa Izraela do istnienia, są gotowe zaakceptować palestyńskie państwo tylko na Zachodnim Brzegu, w Strefie Gazy i wschodniej Jerozolimie. Ponadto sugeruje to, że grupy terrorystyczne nie będą dłużej dążyły do “wyzwolenia całej Palestyny” i do zastąpienia Izraela państwem islamskim.

Drugie “zobowiązanie” sugeruje, że Hamas, PIJ i pozostałe grupy terrorystyczne są teraz za “pokojowym” oporem wobec Izraela zamiast rozmaitych rodzajów terroryzmu, włącznie z rakietami, atakami nożowniczymi, strzelaniem i taranowaniem samochodami.

Niemniej wypowiedzi przywódców palestyńskich grup terrorystycznych z ostatnich dni wyraźnie zaprzeczają treści listu wysłanego przez kierownictwo AP do administracji Bidena.

Przywódcy grup terrorystycznych wysyłają administracji Bidena i reszcie świata następujący komunikat: nie wierzcie kierownictwu AP. My nie zmieniliśmy naszej polityki wobec Izraela.

25 lutego Hamas wydał oświadczenie, w którym zaprzeczył, by grupa miała zmienić stanowisko wobec Izraela. “Nasze polityczne i narodowe stanowisko jest dobrze znane i jasne – powiedział Hamas. – Jest wyrażone w naszych oficjalnych dokumentach i publikacjach. Pozostajemy zobowiązani do oporu aż do wyzwolenia [całej Palestyny]”.

Najważniejszym dokumentem, o którym mówi Hamas, jest ich Karta z 1988 roku, która stanowi:

“Ziemia Palestyny jest islamskim Wakf (powiernictwo) dla wszystkich pokoleń muzułmanów do dnia zmartwychwstania. Nie ma prawa oddania jej ani żadnej jej części. Nie ma rozwiązania problem palestyńskiego poza dżihadem (świętą wojną). W walce przeciwko żydowskiej okupacji Palestyny sztandar dżihadu musi zostać podniesiony”.

Zwracając się do konferencji prowadzonej przez Zoom pod tytułem “Zjednoczeni przeciwko normalizacji” [stosunków z Izraelem] przywódca Hamasu Ismail Hanija powiedział 20 lutego, że jego grupa pozostaje zobowiązana do “wszechstronnego oporu” przeciwko Izraelowi. Dodał, że Hamas “będzie prowadził program oporu aż do wyzwolenia ziemi palestyńskiej od rzeki [Jordan] do morza [Śródziemnego]”.

25 lutego cytowano Fathiego Hammada, wysokiego rangą funkcjonariusza Hamasu w Strefie Gazy, który powiedział, że jego grupa pozostaje oddana walce zbrojnej przeciwko Izraelowi. “Wszystkie rodzaje oporu są uprawnione, włącznie z powszechnym i zbrojnym – powiedział Hammad. – Palestyna jest muzułmańską ziemią i nikt nie jest upoważniony do oddania choćby jednego jej centymetra”.

Reagując na list AP do administracji Bidena, marksistowsko-leninowska grupa terrorystyczna, LFWP, zaprzeczyła, by miała zmienić swoją politykę wobec Izraela:

“Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny potwierdza, że pozostaje oddany prawu narodu palestyńskiego do całej swojej ziemi od morza [Śródziemnego] do rzeki [Jordan]. Nikt nie ma prawa mówić w imieniu wszystkich [palestyńskich] grup narodowych w sposób, który może być zrozumiany, że oddajemy części historycznej Palestyny”.

Wspierany przez Iran Palestyński Islamski Dżihad także zaprzeczył, jakoby zmienił swoje stanowisko wobec Izraela. Sekretarz generalny PIJ, Zijad al-Nachalah oświadczył, że jego grupa nigdy nie uzna Izraela ani Umów z Oslo, podpisanych przez OWP i Izrael w 1993 i 1995 roku. Podkreślił także potrzebę kontynuowania ataków terrorystycznych i dżihadu przeciwko Izraelowi.

Palestyńskie grupy terrorystyczne z pewnością zasługują na pochwałę za otwarte przedstawianie swoich prawdziwych, ludobójczych zamiarów wobec Izraela. W odróżnieniu od kierownictwa AP, te organizacje terrorystyczne mówią jednym i prostym językiem. Ich komunikat po arabsku i po angielsku jest wyraźny: rozlejemy tyle żydowskiej krwi, ile potrzeba, by oczyścić “Palestynę” z Żydów.

List kierownictwa Autonomii Palestyńskiej do administracji Bidena jest kolejną próbą Abbasa i jego świty, by oszukać Amerykanów i resztę świata i skłonić ich do uwierzenia, że palestyńskie grupy terrorystyczne nie dążą już dłużej do unicestwienia Izraela.

Jest chorym dowcipem mówienie, że Hamas i PIJ popierają “pokojowy” opór, kiedy te dwie grupy krzyczą w dzień i w nocy, że pozostają oddane walce zbrojnej i terroryzmowi.

Abbas stara się nabrać administrację Bidena, by uwierzyła, że udało mu się przekonać grupy terrorystyczne, by zmieniły się w starające się o pokój organizacje. Abbas całkowicie desperacko chce otrzymać amerykańskie fundusze. Kłamie jak najęty, by skłonić administrację Bidena do wznowienia pompowania gotówki do jego reżimu – który jest zbankrutowany w każdym możliwym sensie tego słowa. Zobaczymy, czy administracja Bidena da się nabrać temu mistrzowskiemu magikowi z AP.


Bassam Tawil: Muzułmański badacz i publicysta mieszkający na Bliskim Wschodzie.


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com


On this day 78 years ago, the Warsaw Ghetto Uprising broke out

On this day 78 years ago, the Warsaw Ghetto Uprising broke out

SARAH CHEMLA


It was the first revolt of the Jews during World War II.

Captured Jews pulled out of Warsaw Ghetto bunkers are led by German Waffen SS soldiers to ‘Umschlagplatz,’ the assembly point for deportation.
(photo credit: Wikimedia Commons)

Exactly 78 years ago on April 19, 1943, the uprising of the Warsaw Ghetto in Poland broke out, in a Europe ravaged by ravaged by Nazi Germany.

The Warsaw Ghetto Uprising began on the eve of the Passover holiday, and continued for an entire month until May 16.

It was the first revolt of the Jewish people during World War II. The Warsaw Ghetto Uprising is considered a clear symbol of Jewish resistance during the Holocaust.

Despite having only a few weapons and material, the resistance fighters succeeded in holding their position against the Nazis longer than any other uprising had done.

Two groups fought separately with minimal coordination. There was the leftist Jewish Fighting Organization (JFO) faction, led by Mordechai Anielewicz and other leaders of Hashomer Hatzair (The Young Guard), as well as the right-wing Jewish Military Union (JMU) faction, led by Pawel Frenkiel.

On May 8, when the Germans discovered the large bunker at 18 Mila Street, which served as the JFO’s command center, most of the leaders and dozens of other fighters refused to surrender to the Germans.
Instead, they all swallowed cyanide pills in a massive act of suicide.

Although his body was never uncovered, it is believed that Anielewicz died on that day at Mila 18.

A total of 13,000 Jews died during the revolt, about half of them burnt alive or suffocated.

Foreign Ministers of Israel and Poland, Gabi Ashkenazi and Zbigniew Rao, and Ambassadors of Israel and Poland around the world mobilized for the “Yellow Daffodils” campaign to mark the 78th anniversary of the Warsaw Ghetto Uprising.

Israel’s Foreign Minister Gabi Ashkenazi mobilized for the “Yellow Daffodils” campaign to mark the 78th anniversary of the Warsaw Ghetto Uprising. (Foreign Ministry)

Foreign ministers and ambassadors – more than 50 Polish and Israeli ambassadors, from Brazil to Europe, from Kazakhstan to Vietnam – joined the Daffodil Campaign at the invitation of ELNET, a non-profit organization dedicated to strengthening relations between Europe and Israel based on shared democratic values and strategic interests and were photographed wearing a yellow daffodil on the lapel of their suit.

The campaign is an initiative of the Polin Museum of the History of Polish Jews.


Israel Foreign Ministry @IsraelMFA
Foreign Ministers of Israel & Poland, together with the ambassadors of Israel & Poland around the world, have joined the ‘Yellow Daffodil’ campaign commemorating the anniversary of the #WarsawGhettoUprising, which began #OnThisDay in 1943. #NeverForget

Image

mfa.gov.il/MFA/PressRoom/


The yellow daffodil flower was chosen because the late Mark Edelman (1919-2009), the last commander who survived the uprising, received a bouquet of yellow daffodils from an anonymous sender for years on the anniversary of the revolt. .

Following the campaign, hundreds of volunteers in Poland honor the memory of those who fell in the revolt by wearing a yellow daffodil on the anniversary.

In December 2018, Simcha “Kazik” Rotem, a member of the Jewish underground in Warsaw that helped carry out the Warsaw Ghetto Uprising, died at the age of 94.

Rotem, who fought alongside JFO leader Anielewicz, was described as the last survivor of the Warsaw Ghetto Uprising.

During the war, Rotem served as a liaison between the bunker inside the ghetto and the underground on the “Aryan” side of the city. Inside he reported to Anielewicz, and on the Aryan side he reported to Yitzhak Zuckerman, codenamed Antek.

On the fifth anniversary of the outbreak of the Warsaw Ghetto Uprising, April 19, 1948, which took place just 21 days before the State of Israel’s Declaration of Independence and the subsequent attack on Israel by seven Arab armies, the Ghetto Heroes Monument was inaugurated in the Polish capital.

This monument was created by sculptor Nathan Rapoport, who was born in Warsaw and was a member of Hashomer Hatzair, a socialist-Zionist, secular Jewish youth movement in Poland. It is perhaps the most famous Holocaust monument in the world, with more groups on Holocaust trips and tourists holding ceremonies there than at any other location.


Uri Milstein and Tamar Beeri contributed to this report.


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com


Muranów – Dzielnica Północna – film edukacyjny | Muzeum POLIN

Muranów – Dzielnica Północna – film edukacyjny | Muzeum POLIN

Muzeum POLIN


Film “Muranów – Dzielnica Północna” to opowieść o żydowskiej historii dzielnicy Muranów w Warszawie. Narratorka Ala, młoda warszawska Żydówka, zabiera widzów w multimedialną podróż po różnych miejscach Muranowa i opowiada najważniejsze historie z nim związane z okresu ostatnich stuleci. Film jest zrealizowany w stylistyce youtuberskiej i zawiera animacje oraz archiwalne filmy i fotografie.

Film “Muranów – Dzielnica Północna” jest skierowany do uczniów i uczennic klas 7-8 szkoły podstawowej oraz szkół ponadpodstawowych reż. Łukasz Kamil Kamiński.

Projekt jest finansowany przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię w ramach Funduszu EOG oraz przez budżet krajowy

 


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com

 


Walka o czytelników. Najważniejsze dzienniki żydowskie w dwudziestoleciu międzywojennym

Uliczny sprzedawca gazet, 1918-1939 r. ŻIH_COMP.jpgUliczny sprzedawca gazet, okres międzywojenny. Zbiory ŻIH


Walka o czytelników. Najważniejsze dzienniki żydowskie w dwudziestoleciu międzywojennym

Alicja Kościan


W latach 1918-1939 gazety były dominującym medium społecznego przekazu. Rozkwitała w tym czasie prasa żydowska, wydawana w języku jidysz, polskim, a także hebrajskim. Dwa najważniejsze dzienniki jidyszowe tamtego okresu powstały jeszcze przed I wojną światową: „Hajnt” w 1908 r. i „Der Moment” w 1910 r. Ostatnie ich numery ukazały się we wrześniu 1939 r.

.
W zbiorach Biblioteki ŻIH znajduje się jedna z największych na świecie kolekcji prasy żydowskiej z okresu międzywojennego, odzwierciedlająca jej zróżnicowanie polityczne i różne aspekty zaangażowania w życie kraju.

W międzywojennej Polsce Żydzi stanowili ok. 10 % liczby ludności, ale tych, którzy sami określali się jako obywatele „narodowości żydowskiej” było mniej, ok. 7-8 % ogółu społeczeństwa. Mimo wzrostu liczby ludności, odsetek ludności żydowskiej nie zmieniał się w ciągu tych 20 lat. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. sytuacja Żydów w Polsce była trudna. Opisy pogromów z 1918 r. umieszczane na łamach czasopism powodowały represje ze strony władz, które obawiały się, że informowanie świata o tego typu zajściach może zaszkodzić powstającemu państwu, bardzo potrzebującemu pomocy finansowej z zagranicy. Pomimo tych wydarzeń, żydowscy obywatele z wielkim entuzjazmem chcieli włączyć się w budowę ojczyzny. Podkreślali to żydowscy posłowie w Sejmie.

Prasa żydowska w języku jidysz zaczęła się pojawiać później niż ta w języku hebrajskim i polskim. To ona w dużej mierze wykreowała status tego języka jako języka narodowego; dotychczas był on nazywany pogardliwie żargonem lub zepsutą niemczyzną pisaną hebrajskim alfabetem. Jidyszowe czasopisma dawały też możliwość propagowania literatury w tym języku.

I wojna światowa spowodowała wzrost zapotrzebowania na szybko dostarczaną informację, także w języku żydowskim, więc czytanie gazet bardzo się wtedy upowszechniło. Zarazem podczas „wielkiej wojny” upadło wielu tytułów, z dzienników ostały się jedynie „Hajnt” i „Moment”. Przegląd rynku wydawniczego czasopism zacznijmy od tych dwóch najważniejszych i najdłużej ukazujących się dzienników jidyszowych.

„Hajnt”: walka z cenzurą i konkurencją

„Hajnt” powstał z inicjatywy Szmuela Jankewa Jackana. Osobowość redaktora była bardzo znacząca dla działalności i kształtu tej gazety. Był on tzw. Litwakiem – mianem tym określano Żydów, którzy przybywali na ziemie Królestwa Polskiego z głębi Rosji, poczynając od lat 80. XIX w. W związku z tym nie władał biegle językiem polskim, lepiej znał rosyjski. Litwacy budzili niechęć u Polaków, a także polskich Żydów.

hajnt_comp.jpg [422.91 KB]

Dzieło Jackana, czyli pierwszy wysokonakładowy dziennik jidyszowy, bazujący na sensacji i przeznaczony dla przeciętnego czytelnika, budził skrajne opinie. Pomimo częstej krytyki, był chętnie czytany. Jego linia polityczna była zbliżona do syjonizmu. Jackan postawił sobie za cel stworzenie tożsamości narodowej Żydów – nie tylko na terenie Polski, bo numery wysyłano do wielu miejsc na świecie (do Palestyny i kilkunastu krajów Europy).

Dziennik założony przez Jackana miał bardzo silny zespół redakcyjny. Założyciel zrezygnował z funkcji redaktora naczelnego w styczniu 1920 r. kiedy nastąpiła fuzja z syjonistycznym pismem „Dos Jidisze Folk” założonym przez Icchoka Grunbauma. Wtedy „Hajnt” stał się oficjalnym dziennikiem Syjonistycznej Organizacji w Polsce. Od tej pory, oficjalnie redakcją kierował Grunbaum, ale nieformalnie przewodził jej Abraham Goldberg. Do zespołu należeli też lub współpracowali z nim: bracia Nojech i Nechemia Finkelstein, Aaron Gawze, Awrom Lejb Jakubowicz, dr Jehoszua Gotlieb, Aaron Einhorn, Dawid Ben-Gurion (późniejszy pierwszy premier Izraela) Włodzimierz Żabotyński, Bernard Singer (Regnis), Mojsze Justman (ps. B. Jeuszzon, Iczełe), Nachum Sokołów, dr Ozjasz Thon, Jakub Leszczyński, dr A. Koralnik, Menachem Kipnis, dr Fiszel Rottenstrauch, Chaim Szoszkes i wielu innych. Współpracowali z nimi też wszyscy czołowi pisarze piszący w jidysz. Redakcja mieściła się przy ul. Chłodnej 8.

jackan pierwszy z prawej drugi wspolpracownicy COMP.jpg [746.01 KB]
Założyciele i wydawcy „Hajntu”. Siedzą od lewej: Nechemia Finkelsztejn, Noach Finkelsztejn, Szmuel J. Jackan. Stoją od lewej: A. Gauza, Abraham Goldberg. Zbiory ŻIH.Według wspomnień Cwi Pryłuckiego, “Jackan codziennie atakował w «Hajncie» Hilela Cejtlina i zmyślił nawet, że widziano go na dworcu w Brześciu, jedzącego wieprzowinę. (W rzeczywistości chodziło o jajko, które Cejtlin jadł na dworcu). Felietonista «Momentu», B. Jeuszzon [Mosze Justman], nie pozostał dłużny i odpowiedział atakiem na atak. Ta okropna polemika doprawdy mnie brzydziła i wysłałem do Warszawy do redakcji telegram, aby ją zakończono” (tłum. Agata Kondrat).

W przeciwieństwie do stonowanego „Momentu”, redaktorzy „Hajntu” często sprowadzali swoimi tekstami represje cenzury, który zawieszała wydawanie gazety. Aby ominąć ten problem, wznawiali gazetę pod innym tytułem. I tak od 1919 do 1927 r. redakcja pracowała pod tytułami „Der Tog”, „Najes fun Hajnt”, „Najer Hajnt”, ukazało się też kilka jednodniówek z tytułami nawiązującymi do „Hajntu”.

Słynne było pozyskanie do zespołu Mojsze Justmana, który od wielu lat drukował w „Momencie” swoje „Listy polityczne” – bardzo cenione przez czytelników. W połowie 1925 r. popadł on w konflikt z naczelnym „Momentu” Cwim Pryłuckim, w wyniku czego przeszedł do „Hajntu”, pociągając za sobą kilka tysięcy wiernych czytelników. Był on jedną z najciekawszych osobowości w redakcji: niezwykle uzdolniony felietonista, świetnie poinformowany, kolekcjoner mnóstwa ciekawostek z różnych dziedzin, a prywatnie pobożny, spokojny obywatel, w którym tkwił niesamowity temperament pisarski.

Mosze_Justman.jpg [186.39 KB]

Mosze Justman, lata 20.  National Library of Israel, Schwadron collection,
CC BY-SA 3.0.

Jak nośny był tytuł „Hajnt”, pokazuje historia założonego w Paryżu przez Jackana czasopisma „Parizer Hajnt” wydawanego od 1926 do 1940 r. Założyciel obu tych gazet po odejściu z opisywanego dziennika wyjechał najpierw do Stanów Zjednoczonych a później znalazł się w stolicy Francji. Tęsknił jednak za Warszawą i w końcu do niej wrócił. W 1929 r. założył tanią, popularną gazetę w języku polskim pt. „Ostatnie Wiadomości”, której nakład osiągał 150 tysięcy egzemplarzy (była jedną z trzech najbardziej poczytnych w Polsce). Szmuel Jackan zmarł w 1936 r.

Na łamach „Hajntu” poruszano wszystkie najważniejsze problemy dotyczące życia Żydów w Polsce i na świecie. Dla utrzymania wysokiego poziomu pisma konieczne było znalezienie dodatkowych źródeł finansowania. W tym celu założono spółdzielnię „Alt-Naj”, która wydawała też około 20 periodyków; m.in. w języku jidysz popołudniówka „Hajntige Najes” (w latach 1928-1939); „Welt-Szpigel”; od marca 1924 do maja 1927 – tygodnik „Handels-Cajtung” , który osiągnął nakład 10 tys. egzemplarzy, a potem (od lutego 1928 do 1939) „Handels-Welt”; także pisma w języku hebrajskim „Ba-Derech” („W drodze”; 1932–1937); „Ha-Boker”; polskojęzyczną „Opinię” (1933–1936) oraz „Nową Palestynę”. Dochodowa była szczególnie gazeta „Hajntige Najes”, której nakład dochodził do 75 tysięcy egzemplarzy. Dzięki sprzedaży mniej ważnych tytułów można było utrzymać wysoki poziom „Hajntu”.

hajnt_zespol_redakcyjny_zih.jpg [40.65 KB]

Zespół redakcyjny “Hajntu”. Zbiory ŻIH

Redaktorzy gazety starali się ją możliwie najbardziej uatrakcyjnić, zabiegając o czytelnika. Jako pierwsi wprowadzili cotygodniowy dział „Ze świata książki” (później „Pisarze i książki”). W latach 20. raz w tygodniu cała strona poświęcona była sytuacji robotników, później wchłonął ją dział „Handel – rzemiosło – praca”. Codziennie prowadzono działy „Co słychać w Warszawie” i „Co słychać w Polsce”, „Z prasy żydowskiej”, „Z prasy polskiej”, kroniki oraz dział kultury, a w nim eseje, biografie i recenzje. Gazeta miała stałych sprawozdawców w parlamencie, którzy składali obszerne relacje, nie tylko z sali posiedzeń, ale i z kuluarów – wypełniali oni dział „Z Sejmu”. Czytelników przyciągały także powieści drukowane w odcinkach, opowiadania i poezje. Dodatek satyryczny „Der Koł-Bojnik” zawierał satyrę obyczajową i polityczną ze znakomitymi rysunkami i karykaturami. Dla stałych prenumeratorów dwa razy w roku wydawano premie książkowe, składające się z dzieł żydowskich klasyków, a w 1924 r. rozlosowano 2 bezpłatne wyjazdy turystyczne do Palestyny.

„Hajnt” starał się być nie tylko medium, lecz również instytucją – dlatego organizował akcje społeczne, jak np. „Komitet Ratunkowy”, udzielający pomocy finansowej zrujnowanym Żydom w czasie Wielkiego Kryzysu w latach dwudziestych.

kieszenie_comp.jpg [483.49 KB]
Kupiec, któremu do kieszeni wkłada rękę magistrat, a z drugiej strony urząd podatkowy. Napis powyżej: “Szukanie chamecu” (resztek kwaszonego chleba, z których trzeba się oczyścić przed świętem Pesach). Karykatura z “Hajntu”, zbiory ŻIH

Po 1933 r. redaktorzy „Hajntu” narażali się kręgom rządzącym krytyką sytuacji w hitlerowskich Niemczech. 19 X 1938 r. gazeta zostaje zamknięta na 3 miesiące za artykuły o sytuacji w Niemczech i krajach przez nich zajętych.

Ostatni, dwustronicowy numer wyszedł 22 września 1939 r. wśród huku bomb spadających na Warszawę. Niestety, nie zachował się.

„Der Moment”: syjonizm, sensacje i długi

„Der Moment” – drugi obok „Hajntu” najważniejszy jidyszowy dziennik w II Rzeczpospolitej był bardziej od niego stonowany i neutralny politycznie, choć założyli go zwolennicy fołkizmu: Cwi Pryłucki i pisarz Hillel Cajtlin. Obok nich za założyciela dziennika można też uznać wspomnianego Mosze Justmana, który porzucił potem gazetę na rzecz „Hajntu”. Mimo, że często zarzucano temu tytułowi nadmierne eksponowanie różnych treści sensacyjnych, na jego łamach było też dużo wartościowej publicystyki i informacji kulturalnych. Do zespołu redakcyjnego oprócz wyżej wymienionych należeli: I. Ch. Zagorodzki, Noe Pryłucki, H. D. Nomberg, Samuel Hirszhorn oraz Josef Tunkel.

der moment_comp.jpg [366.24 KB]

„Der Moment” wydawany był przez spółkę „Jidisze Presse”, założoną przez Pryłuckiego, Chaima Prużańskiego i Eliazara Zylberberga. W początkach działalności sytuacja finansowa gazety była stabilna, znacznie lepsza niż konkurencyjnego „Hajntu”. Również nakład był większy, osiągając w wydaniach piątkowych nawet 150 tysięcy egzemplarzy.

Redakcja „Momentu” doceniała wagę wydarzeń sejmowych – relacjonowali je najlepsi dziennikarze, m.in. I. Ch. Zagorodzki, władający własnym, znakomitym systemem stenografii hebrajskiej. Potrafił on zapisać wiernie całe mowy sejmowe i potem odtworzyć je w języku jidysz lub polskim. Sprawozdawcami z Sejmu byli także Mark Turkow, Salomon Biber i Ben-Zion Chilinowicz.

Deklaracja Balfoura z 1918 r. o stworzeniu narodowej siedziby w Palestynie rozpoczęła na łamach „Der Moment” trwającą lata dyskusję o stosunku Żydów do emigracji i tworzenia własnego państwa czy wyborze asymilacji. Zwolennikami asymilacji byli żydowscy socjaliści, tacy jak Herman Diamand czy Herman Lieberman, z którymi polemizowali publicyści tego dziennika.

Publicystyka w „Momencie” była bardziej wyważona niż konkurencyjnego „Hajntu”, który opowiadał się za syjonizmem. Konflikt z redakcją i odejście Mosze Justmana z „Der Moment” spowodowane było jego ostrą krytyką fołkistów. Jego artykuł był pierwszym, który spotkał się z odmową publikacji. Po odejściu Justmana nakłady „Hajntu” i „Der Moment” właściwie się wyrównały: „Moment” sprzedawał się w liczbie 30-40 tysięcy egzemplarzy (piątkowe wydania miały dwukrotnie wyższe nakłady).

W 1928 r. wydawcy gazety zdecydowali się na inwestycję w unowocześnienie swej drukarni. Obok siedziby redakcji przy ul. Nalewki 38 powstał nowy budynek, który wyposażono w sprowadzony z Niemiec najnowocześniejszy sprzęt drukarski. Spowodowało to poważne zadłużenie, z którego gazeta nie wyszła aż do wybuchu II wojny światowej.

moment_zih.jpg [65.77 KB]
Kierownictwo i dziennikarze dziennika „Der Moment”, Warszawa, 1920 r.
W pierwszym rzędzie siedzą (od lewej): A. Almi, Bencjon Chilinowicz. W drugim rzędzie siedzą (od lewej): Mordechaj Spektor, Mosze Bunem Justman, Josef Tunkel (w kapeluszu słomkowym), Cwi Pryłucki, D. Druk, Sz. Janowski, Jisroel Chaim Zagorodzki, Hilel Cejtlin. Zbiory ŻIH

W 1923 r. na rynku pojawiła się konkurencyjna gazeta w języku polskim – „Nasz Przegląd”. Odebrał on „Momentowi” część czytelników, a także ogłoszeniodawców (nie tylko żydowskich), co było istotne o tyle, że wpływy z ogłoszeń stanowiły połowę budżetu dziennika.

„Der Moment” poruszał różnorodną tematykę, miał wiele działów, takich jak: „Sytuacja w Polsce”, „Polityczne listy” Justmana, „Z tygodnia”, „Ludzie i dzieła”, „Handel i gospodarka”, „Korespondencje z całego świata”, cotygodniowy dodatek humorystyczny „W krzywym zwierciadle”, „Życie w Warszawie”. Zawierał artykuły kryminalne, sensacyjne, eseje, recenzje, sprawozdania sejmowe i sądowe. Miał swoje specjalne wydanie przeznaczone dla prowincji, ukazywały się także „Wydania specjalne” i „Dodatki nadzwyczajne”, gdy działo się coś ważnego lub sensacyjnego.

Od 1924 r. zaczęto wydawać także gazetę popołudniową, „Warszewer Radio”, której redaktorem był Salomon Janowski. Ten zdolny dziennikarz sprawił, że nakład nowego tytułu prześcigał czasami organ macierzysty i był dla niego wsparciem finansowym. Miał on znacznie lżejszą tematykę, ukazywał się do końca sierpnia 1939 r.

W 1938 r. kłopoty finansowe „Der Moment” doprowadziły do ogłoszenia bankructwa i wejścia syndyka, za sprawą którego gazeta, uważana dotąd za niezależną politycznie, stała się organem syjonistów-rewizjonistów. Dla Cwiego Pryłuckiego była to osobista porażka: dziennik, w którego prowadzenie włożył tyle energii, stracił swą twarz.

Ostatni numer „Momentu” ukazał się 23 września 1939 r., oczywiście bardzo okrojony. Wielka maszyna rotacyjna, na której drukowano gazetę, przetrwała bombardowanie Warszawy i została przez Niemców wywieziona do Berlina. Był to koniec 29-letniej działalności dziennika, który odegrał znaczącą rolę w historii prasy żydowskiej.

„Nasz Przegląd”: felietony, reportaże i dodatek Janusza Korczaka

Trzeci dziennik żydowski, który odegrał istotną rolę w okresie dwudziestolecia międzywojennego, to polskojęzyczny „Nasz Przegląd”. Jego redaktorami byli Jakub Appenszlak, Natan Szwalbe, Saul Wagman oraz Daniel Rozencwajg (redaktor odpowiedzialny). Pierwszy numer gazety ukazał się 25 marca 1923 r.

nasz przegląd_comp.jpg [270.54 KB]

W programowym artykule od redakcji, zatytułowanym Na posterunku, czytamy:

Po sześciotygodniowym przymusowym milczeniu ustanawiamy znów trybunę pisma żydowskiego w języku polskim i oddajemy ją żydowskiej opinii narodowej.

Dla jednych niechże będzie ona bramą powrotu, etapem zbliżenia się do własnego narodu – dla innych wykładnią myśli i dążeń, woli i pragnień żydostwa polskiego (…) W braciach rodu naszego chcemy spotęgować poczucie narodowe, rozszerzyć świadomość mocy twórczej i dóbr duchowych żydostwa.

Społeczeństwu polskiemu pragniemy udostępnić zrozumienie naszej jaźni narodowej, jej praw i ideałów.

Jako obywatele Rzeczpospolitej chcemy Polski silnej i trwałej, wolnej i wolnością darzącej, potęgę swą i dobrobyt czerpiącej ze zgodnej współpracy wszystkich obywateli, bez względu na wyznanie, narodowość lub poglądy. W urzeczywistnieniu zasad konstytucyjnych, w pokoju i praworządności, w pracy produkcyjnej, wysuniętej jako najwyższy postulat – w nieskrępowanej ograniczeniami wolności grup narodowościowych – widzimy najważniejszą rękojmię postępu i dostojeństwa Rzeczypospolitej.

Nie reprezentujemy żadnej partii, walczyć będziemy zawsze o postęp przeciw wstecznictwu, o interes ogółu przeciw wszelkim postaciom egoizmu. Nie biorąc udziału w utarczkach partyjnych – nie będziemy jednak zamykali łamów naszego pisma dla szczerej i otwartej, rzeczowej i twórczej wymiany zdań (…) znów stajemy na posterunku, który przed wojną światową zajmował „Przegląd Codzienny”, w pierwszych latach niepodległości „Dziennik Poranny”, a ostatnio „Nasz Kurier” (…) wierzymy (…), że pracą naszą i wolą wytrwania – utrzymamy tę placówkę przednią, jaką jest pismo żydowskie w języku polskim.[1]

Wspomniane w artykule tytuły, będące poprzednikami „Naszego Przeglądu”, nie zdołały utrzymać się na rynku prasy. „Nasz Przegląd” przetrwał na rynku do września 1939 r. Redakcja i drukarnia znajdowały się pod adresem Nowolipki 7.

Redaktorzy i współpracownicy „Naszego Przeglądu” określali go jako niezależny organ, ale nie kryli faktu, że blisko im do poglądów reprezentowanych w „Hajncie”. Pismo szybko zyskało popularność, osiągając nakład 40-50 tysięcy egzemplarzy. Współpracowali z nim znakomici publicyści i dziennikarze żydowscy, tacy jak: Efraim Kaganowski, prof. Majer Bałaban, Leo Finkelsztajn, dr Izrael Milejkowski, Josef Opatoszu, Mosze Nadir, Mejlech Rawicz, Regnis (Bernard Singer), dr Ignacy Schwarzbart, Władysław Szlengel, Zusman Segałowicz, Der Tunkeler (Józef Tunkel). Janusz Korczak redagował cotygodniowy dodatek „Mały Przegląd”, adresowany i tworzony przez dzieci i młodzież, propagujący także idee pedagogiczne Korczaka oraz opracowane przez niego metody wychowawcze.

Dziennik zawierał korespondencje z kraju i z zagranicy, dział poświęcony sprawom warszawskim, kulturalnym, teatrowi, filmowi („Srebrny ekran”), malarstwu, muzyce, innym dziedzinom sztuki oraz literaturze: nie tylko żydowskiej, ale też polskiej i zagranicznej. W „Naszym Przeglądzie” było też dużo publicystyki na wszelkie tematy żydowskie. Redaktorzy nie stronili od tematów sensacyjnych, kroniki wypadków, wiadomości kryminalnych czy reportaży sądowych.

Numery zawierały przeciętnie 16 stron, wydania piątkowe były dwa razy obszerniejsze. Oprócz „Małego Przeglądu” ukazywały się też dodatki: „Nasz Przegląd Sportowy”, „Nasz Przegląd Ilustrowany”, „Nasz Przegląd Rozrywkowy”, „Nasz Przegląd Akademicki”, „Nasz Przegląd Gospodarczy” i „Nasz Przegląd Radiowy”. Gazeta zawierała wiele ogłoszeń firm żydowskich i polskich – także państwowych.

W latach 1929-1932 podjęto próbę wydawania odmiany popołudniowej pt. „Nasz Głos Wieczorny”, jednak gazeta ta nie wytrzymała konkurencji z popołudniówkami polskimi i jidyszowymi.

Ważnym codziennym działem była kolumna „W młynie opinii”, w której dokonywano krytycznego przeglądu prasy polskiej i żydowskiej. Znakomitym felietonistą był Jakub Appenszlak (pseudonim Pierrot). W jednym z felietonów zastanawiał się nad przedziwnym zjawiskiem, jakie nastąpiło w Polskim Radiu, a które nazwał „ozonizacją”. Nakazywał czytelnikom zastanowić się, jak dużą część milionowej ponoć rzeszy słuchaczy Radia stanową Żydzi. Tematyka żydowska, wcześniej obecna na falach eteru, została zepchnięta na margines.

Jakub Appenszlak_NAC.jpg [485.86 KB]
Jakub Appenszlak. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Do dziś pamiętamy tytuł reportażu Wszystkiemu winni są Żydzi i cykliści. Był on sprawozdaniem z procesu o zajścia antysemickie i napaść grupy chuliganów na policję z powodu rowerów zostawionych u Żyda Mejłacha przez kilku młodzieńców, którzy przybyli na odpust w Suchowoli. Syn tegoż Żyda przejechał się bez pozwolenia jednym z rowerów, co wywołało gwałtowną reakcję właściciela i jego kolegów, a później podjudzonego tłumu. Sprawców surowo osądzono.

Tematem, który bardzo angażował pióra „Naszego Przeglądu”, była emigracja do Palestyny i innych krajów. Redaktorzy popierali osadnictwo żydowskie i nie stawiali go na równi z emigracją zarobkową.

W latach 30. „Nasz Przegląd” poświęcał wiele uwagi sytuacji w Niemczech i narastającemu również w Polsce antysemityzmowi. W przededniu wojny wzywał do poświęcenia się ojczyźnie. Po agresji Niemiec na Polskę okrojone do 4, a potem do 2 stron numery „Naszego Przeglądu” ukazywały się do 20 września 1939 r. Piętnaście i pół roku wydawania tego dziennika było bardzo znaczącym dokonaniem na międzywojennym rynku prasy. „Nasz Przegląd” był też pewnym oknem na żydowski świat dla polskiego otoczenia, a z jego opiniami bardzo się liczono.

„Unzer Ekspres”: popularna gazeta z powieściami w odcinkach

„Unzer Ekspres” to kolejny dziennik żydowski w języku jidysz, który odegrał dużą rolę dla społeczności władającej tym językiem w czasach międzywojennych. Zamierzeniem jego redaktorów było stworzenie popularnej, bezpartyjnej gazety codziennej, adresowanej do czytelnika o mniejszych wymaganiach. Nie należy go jednak zaliczać do brukowców. Założyciele nawiązywali do popularnego polskiego „Kuriera Czerwonego”: winieta tytułowa „Unzer Ekspresu” także była czerwona. Dziennik miał swojego poprzednika – „Warszawer Ekspres”, wydawany od 25 sierpnia do 10 grudnia 1926 r. Nie miał on solidnych podstaw finansowych ani zaplecza; miał natomiast zespół, któremu zależało na wydawaniu gazety. Utworzono spółdzielnię i postarano się o nową koncesję. 9 stycznia 1927 r. rozpoczął istnienie dziennik, który okazał się dość poczytny: nakład osiągał 40-60 tysięcy egzemplarzy. Ostatnie numery ukazały się we wrześniu 1939 r.

Gazeta ta miała też prowincjonalne odmiany, takie jak: „Unzer Czenstochower Ekspres”, „Lubliner Unzer Ekspres”, „Lider Unzer Ekspres”, „Kaliszer Unzer Ekspres”.

Redaktorem odpowiedzialnym był G. Aptekar, bardzo aktywny był również Lazar Kahan; funkcję redaktora literackiego pełnił Aron Cajtlin (syn Hilela Cajtlina).

Na łamach pisma wiele uwagi poświęcano sprawom politycznym i społecznym, życiu żydowskiemu, a w latach poprzedzających wojnę – sytuacji międzynarodowej, rosnącej ekspansji hitleryzmu i groźbie wybuchu konflilktu. Komentarze polityczne pisali: Lazar Kahan w rubryce „Nasze słowo”, Samuel Golde w „Politycznych gawędach”, a później także Noe Pryłucki w „Notatkach na marginesie polityki”. Istniała też rubryka „Obrazy dnia”, zawierająca od 3 do 5 fotografii osobistości (najczęściej polityków), o których się aktualnie mówiło lub pisało.

„Unzer Ekspres” miał też atrakcyjne dodatki, takie jak: „Sport”, „Der Hojz-doktor”, „Życie warszawskie”, „Łódzki Ekspres”, „Krajoznawstwo i turystyka” oraz świetną kolumnę humorystyczną, redagowaną przez Mosze Nudelmana. Czytelników miały też przyciągać powieści w odcinkach. W ten sposób ukazały się np. Znachor i Profesor Wilczur Tadeusza Dołęgi-Mostowicza. Ukazywało się wiele reportaży o posmaku sensacyjnym, poczytne były felietony A. Trafa, zatytułowane „Panie sędzio – uchwycone obrazki ze stołecznego sądu”.

Drukowano dużo ogłoszeń, wiele drobnych anonsów o poszukiwaniu i oferowaniu pracy. Ogłoszenia te były ważne, jako że „Unzer Ekspres” był tańszy niż pozostałe wiodące tytuły i czytany przez niższe i uboższe warstwy społeczne.

Ostatni numer pisma ukazał się 11 września 1939 r. Następnego dnia Izrael Kahan omal nie stracił życia w nagłym bombardowaniu siedziby redakcji przy ul. Nowolipie 13, która legła w gruzach. Tak zakończył się okres wydawania popularnego dziennika, który jednak miał też ambicje bycia trybuną ludzi pracy, szukających w gazecie konkretnych informacji, a nie ideologicznych sporów.

Dzienniki Bundu i komunistów

Ostatnie dwa dzienniki, jakie tu opiszemy, były wydawane przez działaczy Bundu – „Folks-Cajtung” – i przez komunistów – „Der Frajnd”. Były one ustawicznie nękane przez cenzurę, która ostro walczyła z ideologią komunistyczną i socjalistyczną.

Czasopismo wydawane przez Bund pojawiło się już w 1918 r., ale „Folks-Cajtung” udało się stworzyć dopiero w 1921 r. Początkowo ukazywał się on raz w tygodniu, potem dwa razy tygodniowo, a od 1 IX 1922 r. – jako dziennik. Dysponował on dobrą kadrą publicystyczną i dziennikarską. Do tego grona zaliczali się: Włodzimierz Medem, Henryk Erlich, Maurycy Orzech, Zofia Dubnow-Erlich (pseudonim: M. Mstisławski), Josef Jaszuński, Josef Chmurner (Josef Leszczyński), Bejnisz Michalewicz (J. Izbicki), Wiktor Szulman i inni. 

maurycy_orzech_zih.jpg [50.73 KB]
Maurycy Orzech, ps. Janczyn (1891-1943). Zbiory ŻIH

Dziennik ten zawierał różne działy: obok stałego komentarza politycznego, który prezentował stanowisko Bundu wobec aktualnych problemów, były też relacje sejmowe, całostronicowy dział „Międzynarodowy ruch robotniczy” wydawany raz w tygodniu, przez pewien czas zamieszczano także kolumnę „Nowiny ze Związku Radzieckiego”.

„Folks-Cajtung” często ulegał konfiskacie np. za relacje z frontu wojny domowej w Hiszpanii, krytykę sytuacji wewnętrznej w kraju czy publikacje antyhitlerowskie. Dziennik często donosił o strajkach robotników i zabierał głos w obronie ich praw, co miało szczególnie znaczenie w dobie Wielkiego Kryzysu.

Zauważalny był antysyjonizm tej gazety: krytykowano poczynania syjonistycznych osadników w Palestynie i protestowano przeciwko zachęcaniu robotników do emigracji.

Oprócz spraw politycznych, „Fołks-Cajtung” zawierał też „Kącik kobiecy”, tygodniowy dodatek dla dzieci, dział literacki, recenzje teatralne, filmowe, muzyczne, eseje z wielu dziedzin kultury, powieści w odcinkach, dział sportowy, kronikę sądową i kryminalną, przeglądy prasy, a także liczne ogłoszenia i reklamy. Obok wydawania gazety, redakcja prowadziła także interwencje w sprawach pokrzywdzonych ludzi: listowne, telefoniczne i osobiste.

Konfiskaty i represje cenzury kilkakrotnie spowodowały zamknięcie gazety. Ratowano się wtedy zmianą tytułu, dodając „Naje” lub „Unzer” do nazwy.

Przy „Folks-Cajtung” wydawane były także takie tytuły, jak: „Forojs” (Naprzód), „Wochenszrift far literatur” („Tygodnik literacki”) i „Teater und Kultur”.

Objętość gazety wynosiła zazwyczaj od 8 do 12, czasami 16 stron, cena była niska – 10 groszy (lub, przy zwiększonej objętości, 20 groszy). Nakład lokował ją daleko za dużymi dziennikami, np. w 1938 r. wynosił 18 tysięcy egzemplarzy.

Ostatni numer „Folks-Cajtung” ukazał się 26 września 1939 r., dwa dni przed kapitulacją Warszawy. Tak jak w przypadku innych dzienników żydowskich, nie zachowały się egzemplarze z tego czasu: nakład zaginął w pożodze wojennej.

Trudniejszy los był udziałem istniejącego zaledwie rok dziennika „Der Frajnd” – organu żydowskich komunistów. W II Rzeczypospolitej komunizm był ideologią traktowaną szczególnie wrogo przez władze, dlatego Komunistyczna Partia Polski działała w konspiracji.

Komunistyczny dziennik istniał od 20 kwietnia 1934 r. do 28 marca 1935 r. Nazwa „Der Frajnd” oznacza „Przyjaciel”. Gazetę firmował znany wydawca Borys Kleckin, co świadczy o starannym zakamuflowaniu jej charakteru. Do kolegium redakcyjnego należeli: Alter Kacyzne – redaktor naczelny, J. Kohn, Symcha Lew, Kadia Mołodowski, Bernard Mark, dr Dawid Sfard, dr Zeni Elbirt, Abram Przepiórka oraz Dawid Richter. Najczęściej podpisywali się oni pseudonimami. Dziennik ten był bezustannie nękany przez cenzurę, która skreślała materiały dotyczące sytuacji politycznej w Polsce i w hitlerowskich Niemczech. „Frajnd” był bardzo krytyczny wobec przygotowywanej w parlamencie nowej konstytucji – tzw. kwietniowej. Głównym celem gazety było pokazywanie sytuacji klasy robotniczej, informowanie o jej problemach i organizowanie bezpłatnej pomocy prawnej. Wiele artykułów podejmowało temat zbliżania się rządów sanacyjnych do faszyzmu. W sposób afirmatywny pisano o sytuacji w Związku Radzieckim, o tworzeniu się Autonomicznej Republiki Żydowskiej w Birobidżanie. Te artykuły, nawet gdy nie były materiałami politycznymi, często ulegały konfiskacie.

„Der Frajnd” silnie krytykował syjonizm. Częste konfiskaty bardzo obciążały gazetę finansowo, a po roku istnienia władze doprowadziły do jej ostatecznego zamknięcia ze względu na jawnie komunistyczny charakter publikacji.

hitler aniol_comp.jpg [503.95 KB]
Hitler jako “anioł pokoju”. Karykatura z “Hajntu”.

Źródła:

  1. Marian Fuks, Prasa żydowska w Warszawie 1823-1939, Warszawa 1979.
  2. Polski Słownik Judaistyczny online: https://delet.jhi.pl/pl/psj
  3. Marian Fuks, Prasa żydowska w Polsce lat 1918-1939: jej rola i miejsce w życiu politycznym, społecznym, gospodarczym i kulturalnym kraju, w: „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1982, t. 21, nr 3-4.
  4. Andrzej Paczkowski, Prasa żydowska w II Rzeczypospolitej, w: „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1991, t. 30, nr 2.

Przypis:

[1] Artykuł Na posterunku, „Nasz Przegląd” nr 1, 25 III 1923 r.


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com


Coin from 2nd Temple Mount era found during Tower of David conservation

Coin from 2nd Temple Mount era found during Tower of David conservation

TOBIAS SIEGAL


Tyrian shekels are often mentioned in historical accounts from the Second Temple Period, but a very few have actually been found.

The Tyre coin recently discovered at the Tower of David Museum.
(photo credit: TAL ROGOVSKY)

In the midst of one of the most comprehensive conservation projects currently taking place in Israel, archeologists in Jerusalem’s Old City discovered a Tyre coin, believed to have been used to pay the Temple tax by pilgrims making their way to the Temple for Passover, Shavuot or Sukkot.

The ancient coin was found inside a box of artifacts originally excavated in the 1980s, when the last conservation project took place at the site.
The box was somehow lost and only discovered recently as part of a well-needed conservation project currently taking place at the Tower of David Museum.

The box included the rare silver coin, called a “Tyre shekel,” which was used during the Second Temple Period and produced in the ancient city of Tyre, where Tyrian shekels were minted from 125 BCE until the outbreak of the Great Revolt in 66 CE.

.
Tyrian shekels are often mentioned in historical accounts from the Second Temple Period, but very few have actually been found.

The Tower of David complex, where the exciting finding was made, includes the ancient palace of Herod, where many theologians and historians believe that the trial of Jesus took place. The tallest tower in the complex is called the Phasael Tower, which was the first to be identified as the “Tower of David” in the 5th century CE.

conservation work taking place at the Phasael tower. A wide crack running from top to bottom is threatning the tower’s entire structural integrity. (Credit: Tower of David Museum)

It is that tower that is currently undergoing major conservation. A large crack running from top to bottom is threatening the tower’s entire structural integrity, which has led the conservation team leading the project to expedite its efforts to restore the 2,000-year-old damaged stones.

“The Tower of David is one of the most important structures in Israel, both in terms of its history and location,” said Yotam Carmel, conservation manager at Ken HaTor, the company put in charge of the project. “The last conservation project at the Tower of David was carried out in the 1980s. Since then the citadel has been in desperate need of conservation.”

.
Eilat Lieber, director and chief curator of the Tower of David Museum, noted the importance of the conservation project for future generations.
“At this holiday time, we are grateful for this unique opportunity to physically preserve the walls and towers of this ancient site that stood during the time of the Second Temple thousands of years ago, helping to preserve and conserve the site so that it continues to be a beacon in Jerusalem for future generations to come,” Lieber said.

The Tower of David Museum, located in the ancient citadel at the Jaffa Gate entrance to the Old City, will remain open for the general public throughout the year, in accordance with Health Ministry guidelines.

The coin that was recently discovered will be displayed next year in a new and permanent exhibit at the museum.


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com