Hezbollah’s veto breaks Lebanon and blocks the Iran deal

Amine Ayoub

An interceptor missile launched by Israel’s Iron Dome air-defense system is seen following a failed launch near the Israel-Lebanon border, June 1, 2026. Photo by Ayal Margolin/Flash90.

On June 3, Israel and Lebanon sat down at the U.S. State Department, conducted direct talks and signed an agreement to implement a ceasefire that would require a complete cessation of Hezbollah fire and the removal of Hezbollah operatives from Southern Lebanon. The Lebanese ambassador was there. The Israeli ambassador was there. American diplomats flanked both sides. The document was signed.

Then Hezbollah leader Naim Kassem, in a written statement read on his group’s Al-Manar TV, rejected the deal entirely, saying the agreement’s demand that Hezbollah fighters leave Southern Lebanon under fire would mean “surrender, defeat and achieving the enemy’s goals.”

This is not just a ceasefire collapsing. This is the moment the fiction of Lebanese sovereignty finally shattered in public, under fluorescent State Department lighting with both ambassadors watching.

For decades, the diplomatic world operated on a collective polite pretense: that Lebanon, despite Hezbollah’s military dominance of its south, its parliamentary seats, its cabinet ministers and an arsenal that dwarfs the Lebanese Army, was still a unitary sovereign state whose government spoke authoritatively for all entities on its territory. Wednesday destroyed that pretense more completely than any artillery shell ever could.

Lebanese President Joseph Aoun called the Washington deal the “last chance” to reach a comprehensive truce. Hezbollah called it surrender. Both men were talking about the same piece of paper.

What this means strategically is explosive, and it operates on three distinct levels.

First, it destroys the diplomatic architecture Iran has spent months carefully constructing. Tehran has made one demand a constant throughout every round of negotiations: Any comprehensive ceasefire must include Lebanon, and the fighting jettisoned immediate prospects of a wider U.S.-Iran truce. On the surface, Iran’s insistence sounded principled, even generous. It was solidarity with the Lebanese people. But the Lebanon card was always designed as something else. It was designed as a veto mechanism.

.
View of Southern Lebanon as seen from Metula, on the Israeli side of the border, May 30, 2026. Photo by Michael Giladi/Flash90.Michael Giladi

Here is how the trap works: The United States cannot negotiate with Hezbollah because it is a designated terrorist organization. Washington does not speak directly to Hezbollah. Iran insists Lebanon must be included in any deal. Lebanon’s government agrees to the terms. Hezbollah immediately rejects those terms. Iran then uses the rejection as proof that no Lebanon deal exists; therefore, no broader deal is possible. Round and round it goes, while Iran rebuilds its military-industrial base, reconstitutes its drone-production lines and continues enriching uranium.

Iran’s Foreign Minister Abbas Araghchi said this week there has been no “significant progress” in recent days, even as Trump described negotiations going “very well.” That gap is not a communications failure. It is the Lebanon veto operating in real time.

Second, Kassem’s declaration that “we did not make any commitment to any party to stop resisting as long as there is occupation” hands Israel the most potent strategic legitimacy it has possessed in this entire war.

Jerusalem has argued, consistently, that Hezbollah and the Lebanese state are operationally distinct entities that must be treated as such. The international community spent years resisting this framing. This week’s events proved Israel correct. The Lebanese government cannot deliver Hezbollah’s compliance; it never could. It cannot enforce its own ceasefire agreements within its own borders.

This is not Beirut’s failure. It is proof that Hezbollah has functioned as a state-within-a-state since the 1980s, and that no amount of diplomatic fiction-building in Washington or Brussels changes that physical reality on the ground.

Israeli Defense Minister Israel Katz said on Thursday that attacks on Hezbollah will continue in Southern Lebanon and that displaced Lebanese civilians will not be allowed to return despite the Washington agreement, asserting that the IDF maintains “freedom of action,” including in Beirut. He is being criticized for this position internationally. But he should not be. Halting operations against a force that just publicly refused to honor its own government’s signed commitments would be a strategic concession with no return.

Third, the timing relative to Washington’s own political fractures makes this worse. The House passed a war powers resolution to halt U.S. military action against Iran, defying Trump as a handful of Republicans joined Democrats to end the three-month conflict. The rationale was that the fighting was winding down. It is not.

Iran has been rebuilding its military-industrial base faster than expected and is already producing drones again, according to U.S. intelligence. American war powers are being legislated away at precisely the moment Iran’s stall strategy is producing results, and Hezbollah is proving it answers to Tehran, not Beirut.

The deepest irony of the Lebanon ceasefire debacle is this: The Lebanese government did something politically courageous. It crossed political lines, went to Washington, sat across the table from Israelis and signed its name to terms that stripped Hezbollah of its operational freedom in the south. For that act of sovereignty, it was immediately overruled by the organization that has held Lebanon’s foreign policy hostage for 40 years.

Aoun called it the last chance. He is right, though not in the way he intended.

It is the last chance to recognize that Hezbollah does not take orders from Beirut. It takes orders from Tehran. And until that single fact drives American and Israeli strategy without apology or diplomatic softening, no ceasefire agreement—however carefully drafted in Washington—will survive the next 24 hours.

Amine Ayoub, a fellow at the Middle East Forum, is a policy analyst and writer based in Morocco. Follow him on X @amineayoub

Trump calls off Iran strikes, says deal approved but Islamic Republic denies agreement reached

Jessica Russak-Hoffman

An F-35C Lightning II, attached to Marine Fighter Attack Squadron (VMFA) 314, prepares to make an arrested landing on the flight deck of Nimitz-class aircraft carrier USS Abraham Lincoln (CVN 72), May 9, 2026. Credit: U.S. Navy

U.S. President Donald Trump said on Thursday that he has called off strikes against Iran after reaching a deal with the regime.

“Based on the fact that discussions with the Islamic Republic of Iran have been brought to the highest level of Iranian leadership and approved, I have, as president of the United States of America, canceled the scheduled strikes and bombings against Iran this evening,” the president stated. “Discussions and final points have been, in both concept and great detail, approved by all parties involved.”

Trump said that the other parties were “Israel, Saudi Arabia, United Arab Emirates, Qatar, Turkey, Pakistan, Bahrain, Kuwait, Jordan, Egypt and others.”

The U.S. naval blockade on the Strait of Hormuz “will remain in full force and effect until this transaction is finalized,” Trump stated. “Time and place of the signing to be announced shortly.”

During a press conference in the Oval Office later in the day, Trump said that “we have a deal that Iran will never have a nuclear weapon, which was the whole purpose of what we had to go through to get this.”

“We have a signing soon, and the documents are in pretty final shape, so we’ll see,” he said. “It should be done and it should be done pretty quickly.”

“They want it every bit as much as everybody else wants it,” the president said. “I think a lot of good relationships can ensue from this.”

Iran reportedly denied approving an agreement with the United States.

“I hope we have in fact reached a diplomatic solution to end the Iranian conflict that will meet President Trump’s red lines and be fundamentally different from the JCPOA,” said Sen. Lindsey Graham (R-S.C.), referring to the past Iran nuclear deal.

“As in the past, any agreement reached with Iran related to their nuclear program will be presented to Congress for review and approval,” the senator stated. “I look forward to that process.”

Jason Brodsky, policy director at United Against Nuclear Iran, told JNS that the president has been “practicing his own brand of coercive diplomacy.”

Islamic Revolutionary Guard Corps-linked media outlets denying that there is a deal is not the same as Iranian officials denying it, according to Brodsky.

“I’ll believe there’s a deal when I see there’s a deal,” he said.

“This is not a final deal,” he added. “This is a memorandum of understanding that paves the way for more talks about Iran’s nuclear program.”

Przywódcy nie mającej nic wspólnego z religią organizacji terrorystycznej Dżama’at Nusrat al-Islam wal Muslimin.

.

Islamski podbój terrorystyczny Afryki Zachodniej

Lawrence A. Franklin

Rozszerzający się zakres i przyspieszające tempo operacji wojskowych Państwa Islamskiego w regionie Sahelu – położonym tuż poniżej Afryki Północnej, mniej więcej od Senegalu po Sudan – grożą zmianą strategicznej orientacji całego kontynentu afrykańskiego. Wysiłki mające przeciwdziałać operacjom terrorystycznym w Sahelu, o ile w ogóle istniały, najwyraźniej zakończyły się niepowodzeniem. Ponieważ wszystkie drogi prowadzące do stolicy Mali, Bamako, są obecnie zablokowane, kraj ten może być pierwszym państwem, które „upadnie”.

25 kwietnia, podczas skoordynowanego ataku na kilka miast Mali, muzułmańscy terroryści zabili ministra obrony tego kraju. Następnie wyparli armię Mali oraz wspierających ją rosyjskich najemników z północnej części państwa.

Junty wojskowe rządzące Mali, Burkina Faso i Nigrem okazały się równie nieskuteczne w zwalczaniu islamskich operacji terrorystycznych jak demokracje, które obaliły. Narastające ataki terrorystyczne w całym Sahelu oraz zdeterminowane wysiłki dżihadystów zmierzające do przejęcia Mali, Burkina Faso i Nigru podważyły suwerenność tych państw.

Sukcesy bojowe dżihadystów w Sahelu w marcu 2022 r. doprowadziły do podniesienia ich do rangi „Prowincji Sahelu Państwa Islamskiego” w hierarchii IS, a kilka innych czynników ułatwiło rozwój dżihadystycznej ekspansji w regionie.

Osłabienie niegdyś globalnej krucjaty antyterrorystycznej – wynikające z widocznego przesunięcia uwagi na rywalizację między mocarstwami światowymi, a także ograniczenia zasobów przeznaczanych na walkę z terroryzmem – pozostawiło próżnię, którą zręcznie wypełniły grupy dżihadystyczne. Zmniejszyło to presję wywieraną na regionalne filie Państwa Islamskiego i Al-Kaidy.

Kolejnym czynnikiem, który mógł negatywnie wpłynąć na ogólne bezpieczeństwo Sahelu, jest ogromny przepływ migracyjny Afrykanów z krajów subsaharyjskich, którzy przemieszczają się przez Sahel do basenu Morza Śródziemnego, oraz wynikające z tego obciążenie gospodarek państw regionu.

Trzecią siłą osłabiającą suwerenność państw Sahelu jest wojna prowadzona przez powiązane z Al-Kaidą organizacje terrorystyczne rywalizujące z Państwem Islamskim, takie jak Dżama’at Nusrat al-Islam wal Muslimin (JNIM). JNIM koordynuje także ataki z malijską antyrządową milicją znaną jako Front Wyzwolenia Azawadu.

Przemoc dżihadystyczna stała się wszechobecna w Sahelu, a ostatnio rozszerzyła się również o walki między Państwem Islamskim a Al-Kaidą. 2 kwietnia w zachodnim Nigrze doszło do znaczącego starcia pomiędzy tymi dwiema rywalizującymi sieciami terrorystycznymi.

Sahel wydaje się obecnie epicentrum światowej przemocy terrorystycznej. Grupy terrorystyczne działające w regionie mogą także nabierać przekonania, że w niedalekiej przyszłości są w stanie osiągnąć trwałe i bardziej ambitne cele.

Oddziały Państwa Islamskiego wykorzystują również pogarszającą się sytuację bezpieczeństwa w Sahelu oraz w północno-wschodnich stanach Nigerii, które już są rządzone zgodnie z islamskim prawem szariatu. Państwo Islamskie prawdopodobnie czuje się dodatkowo ośmielone łatwymi zwycięstwami odniesionymi ostatnio nad armią nigeryjską.

25 kwietnia terroryści Al-Kaidy przeprowadzili równoczesne ataki na kilka obszarów miejskich Mali. Ich sukces może skłonić bojowników dżihadystycznych do wkroczenia do dużych ośrodków miejskich w północnej Nigerii i innych częściach Sahelu.

Dodatkowo niepokojącym trendem jest przesuwanie się przemocy terrorystycznej na zachód, ku atlantyckiemu wybrzeżu Afryki.

Kontrola państwowa w regionie Sahelu coraz bardziej się rozpada, mimo wielostronnych wysiłków mających podtrzymać suwerenność kilku państw regionu, takich jak Wielonarodowe Połączone Siły Zadaniowe (MNJTF), tworzone przez Czad, Nigerię, Benin, Kamerun oraz – do ubiegłego roku – Niger. MNJTF poczyniły znaczące postępy w powstrzymywaniu ekspansji powiązanej z Al-Kaidą organizacji terrorystycznej Boko Haram, szczególnie w Czadzie, lecz ostatnio ogólny bilans jest znacznie mniej jednoznaczny.

MNJTF utrzymywane są głównie przez obejmującą cały kontynent Organizację Jedności Afrykańskiej (OAU). Chociaż pierwotnie planowano wystawić 10-tysięczną armię OAU, niewystarczające wsparcie lotnicze, słaba komunikacja i problemy logistyczne ograniczyły skuteczność organizacji.

Inna grupa wielonarodowa – „G5 Sahel”, obejmująca Mauretanię, Burkina Faso, Czad, Mali i Niger – okazała się nieskuteczna po swoim powstaniu w 2014 r. Trapiona problemami biurokratycznymi, wojskowymi zamachami stanu i brakiem odpowiedniego zaangażowania państw członkowskich, została rozwiązana w grudniu 2023 r.

Francja, byłe kolonialne „państwo-opiekuncze” kilku państw Sahelu, również podjęła zdecydowany wysiłek, by powstrzymać islamistyczne zagrożenie w regionie. Działając na prośbę Mali o wsparcie wojskowe, Francja wysłała w 2013 r. wojska do północnego Mali w ramach „Operacji Serval”.

Po znaczących sukcesach Francja, wraz z politycznym wsparciem ONZ, rozpoczęła w 2014 r. „Operację Barkhane”, mającą zwalczać działalność islamistycznych organizacji terrorystycznych w regionie Sahelu. Misja zakończyła się jednak w 2022 r., gdy po wojskowych zamachach stanu trzy państwa Sahelu zażądały wycofania Francuzów. Później te same trzy państwa zaprosiły rosyjskich najemników, co również nie przyniosło trwałego postępu na polu walki.

Wraz z rozszerzaniem się islamskiej kontroli terrorystycznej nad coraz większymi obszarami Sahelu, w ostatnich latach amerykańskie oddziały sił specjalnych działały w Nigrze. 4 października 2017 r. obecność ta doprowadziła do śmierci czterech amerykańskich żołnierzy i kilkunastu nigeryjskich żołnierzy w zasadzce przygotowanej przez „Państwo Islamskie na Wielkiej Saharze”. W ostatnim czasie priorytety bezpieczeństwa narodowego USA w innych częściach świata wydają się skutkować ograniczeniem amerykańskiego zaangażowania wojskowego w Sahelu.

Stały postęp islamskiej kontroli terrorystycznej nad terytoriami w Sahelu może wkrótce zagrozić suwerenności państw Afryki Zachodniej położonych na atlantyckim wybrzeżu kontynentu.

Najwyższy czas, aby USA podjęły działania mające na celu ochronę nie tylko ogromnych zasobów naturalnych regionu, ale także powstrzymanie dalszego pochłaniania Afryki przez rozszerzający się dżihadystyczny podbój.

Link do oryginału: https://www.gatestoneinstitute.org/22534/west-africa-islamic-terrorists

Gatestone Institute, 25 maja 2026

Dr Lawrence A. Franklin był urzędnikiem ds. Iranu w biurze sekretarza obrony Donalda Rumsfelda. Służył również czynnie w armii USA oraz jako pułkownik rezerwy Sił Powietrznych USA.

Na zdjęciu: Piloci Tajwańskich Sił Powietrznych stoją obok myśliwców Mirage w bazie lotniczej Hsinchu, 16 stycznia 2019 r. (Zdjęcie: Sam Yeh/AFP via Getty Images)

Należy sprzedawać broń Tajwanowi już teraz: Chiny blefują

Gordon G. Chang
Tłumaczenie: Andrzej Koraszewski

“Kwestia Tajwanu jest najważniejszym problemem w relacjach chińsko-amerykańskich” — powiedział Xi Jinping prezydentowi Donaldowi Trumpowi podczas ich szczytu w tym miesiącu, według rzeczniczki chińskiego MSZ Mao Ning. “Jeśli zostanie właściwie rozwiązana, relacje dwustronne zachowają ogólną stabilność. W przeciwnym razie oba kraje czekają starcia, a nawet konflikty, co postawi całe relacje w ogromnym niebezpieczeństwie”.

“Kwestia Tajwanu”, według ambasady Chin w Waszyngtonie, jest pierwszą z “czterech czerwonych linii” w relacjach chińsko-amerykańskich, “których nie wolno przekraczać”.

Chińska Republika Ludowa jednak blefuje.

Już na wstępie warto zaznaczyć: chiński reżim nie ma żadnych czerwonych linii ani zasad. Przesuwa swoje “granice” w zależności od zmieniającej się oceny własnej pozycji negocjacyjnej. Co więcej, przez całą historię Chińskiej Republiki Ludowej polityka zagraniczna państwa była ściśle związana z wewnętrznymi intrygami politycznymi i zmieniała się wraz z nimi. Obecnie preferowaną przez Xi formą dyplomacji jest zastraszanie, dlatego stara się on sprawiać wrażenie, że nigdy nie zmieni swojego stanowiska.

Mimo to dla Xi wszystko jest ostatecznie przedmiotem negocjacji – w tym także Tajwan.

Xi musi negocjować. Chińska armia nie jest obecnie zdolna do realizacji jego gróźb użycia siły w celu aneksji Tajwanu. Coraz intensywniejsze czystki wśród generałów i admirałów sprawiły, że w Centralnej Komisji Wojskowej Komunistycznej Partii Chin – najwyższym organie wojskowym – nie pozostali żadni oficerowie operacyjni. Tymczasem do przeprowadzenia skomplikowanej inwazji powietrzno-lądowo-morskiej na główną wyspę Tajwanu konieczna jest ścisła koordynacja.

Co więcej, aby dokonać inwazji, Xi musiałby przekazać jakiemuś wysokiemu oficerowi niemal pełną kontrolę nad Armią Ludowo-Wyzwoleńczą, czyniąc z niego najpotężniejszą osobę w Chinach. To prawdopodobnie nie jest coś, na co Xi byłby obecnie gotów.

Ponadto staje się coraz bardziej oczywiste, że chińscy wyżsi oficerowie z różnych powodów nie chcą podejmować tak ryzykownej operacji, dlatego Xi często mówi im: “Miejcie odwagę walczyć”.

Niezdolność chińskiej armii do działania daje Stanom Zjednoczonym bezkosztową możliwość uzbrojenia Tajwanu.

W grudniu administracja Trumpa zatwierdziła pakiet uzbrojenia o wartości 11,1 miliarda dolarów — największy amerykański pakiet zbrojeniowy dla Tajwanu w historii.

Trump zrobił jednak Chinom ogromny prezent, mówiąc, że planowana sprzedaż uzbrojenia o wartości 14 miliardów dolarów jest “bardzo dobrą kartą negocjacyjną” dla USA. Słowa te padły w wywiadzie dla prezentera Fox News Breta Baiera, wyemitowanym po szczycie. “Wstrzymuję tę decyzję i wszystko zależy od Chin” – powiedział.

Tajwan jednak nie jest “kartą przetargową”. Tajwan ma absolutnie kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa Ameryki:

• Wyspa posiada “krzemową tarczę”: jedna z jej firm, Taiwan Semiconductor Manufacturing Co., produkuje około 92% najbardziej zaawansowanych mikrochipów na świecie.
• Tajwan powstrzymuje chińską marynarkę wojenną i lotnictwo przed wyjściem na Pacyfik i zagrożeniem Stanom Zjednoczonym oraz ich demokratycznym sojusznikom – takim jak Australia, Japonia i Filipiny – w ich bezpośrednim otoczeniu.
• Od XIX wieku Waszyngton wyznacza swoją zachodnią linię obrony u wybrzeży Azji Wschodniej, a Tajwan znajduje się w samym centrum tej linii – tam, gdzie Morze Południowochińskie styka się z Morzem Wschodniochińskim. Tajwan strzeże podejścia do dwóch amerykańskich sojuszników traktatowych: Japonii i Filipin.
• Po katastrofalnym wycofaniu się z Afganistanu Tajwan stał się kluczowym testem wiarygodności i determinacji Ameryki. Oddanie wyspy bez wątpienia rozzuchwaliłoby ekspansjonistyczny Pekin.
• Wreszcie, sprawa demokracji poniosłaby ogromny cios, gdyby totalitarne Chiny przejęły demokratyczny Tajwan.

“Wstrzymanie zbrojenia Tajwanu nie tylko zwiększy pokusę Chin do ataku, ale również podważy strategiczną wiarygodność USA w Tokio, Seulu i Manili, których współpraca jest niezbędna, by Ameryka mogła odstraszać Chiny” – powiedział Gatestone Richard Fisher z International Assessment and Strategy Center. “Podczas pierwszej kadencji i obecnie, w drugiej, Trump przewyższył swoich poprzedników pod względem jakości i ilości broni sprzedawanej Tajwanowi. Wstrzymanie sprzedaży broni pokaże Xi Jinpingowi, że Amerykę można zastraszyć groźbami, a to z kolei pomoże rozmontować strukturę sojuszy USA w Azji”.

Ponadto Tajwan jest najlepszą amerykańską tarczą w wojnie informacyjnej prowadzonej przez Chiny przeciwko USA. “Partia Komunistyczna nie może zaakceptować obrazu prosperującego, demokratycznego Tajwanu widocznego dla mieszkańców kontynentu – ludzi uciskanych, poddawanych grabieży organów i ocenianych przez system kredytu społecznego” – powiedział tej publikacji Blaine Holt, emerytowany generał sił powietrznych USA i obecnie obserwator Chin.

Obrona Tajwanu jest więc obroną Ameryki.

Decyzje dotyczące pakietów uzbrojenia pokażą przede wszystkim, czy Trump boi się Xi Jinpinga. Jeśli amerykański prezydent nie potrafi zrobić czegoś, co leży bezpośrednio w interesie Stanów Zjednoczonych, ponieważ mogłoby to rozgniewać Chiny, Trump pośrednio przyzna, że Pekin kontroluje Biały Dom.

Wstrzymanie sprzedaży broni wyglądałby ponadto na naruszenie Taiwan Relations Act z 1979 roku, który zobowiązuje Stany Zjednoczone między innymi do “dostarczania Tajwanowi broni o charakterze defensywnym”.

Czy Trump zatwierdzi sprzedaż uzbrojenia za 14 miliardów dolarów? Po szczycie Trump przyjął fałszywą chińską narrację dotyczącą Tajwanu. “Mają tam teraz kogoś, kto chce niepodległości” – powiedział Baierowi, odnosząc się do prezydenta Tajwanu Lai Ching-te.

Tajwan jednak już jest niepodległy. To państwo posiadające wszystkie atrybuty suwerenności wymienione w konwencji z Montevideo z 1933 roku. Tajwan jest przecież Republiką Chińską, całkowicie oddzielną i niezależną od Chińskiej Republiki Ludowej.

Tajwan – wbrew temu, co Trump powiedział po szczycie – nie jest stroną próbującą zmienić status quo. W rzeczywistości Chińska Republika Ludowa nigdy nie sprawowała żadnej kontroli nad Tajwanem, a żaden chiński reżim w Pekinie nigdy nie posiadał bezspornego zwierzchnictwa nad wyspą.

Jest jednak jedna rzecz, co do której możemy zgodzić się z Xi: Ameryka musi właściwie “rozwiązać kwestię Tajwanu”. Nadszedł czas, by powiedzieć mu – publicznie, jeśli będzie trzeba — że Tajwan nie jest jego sprawą.

Gordon G. Chang jest autorem książki Plan Red: China’s Project to Destroy America, starszym wyróżnionym analitykiem Gatestone Institute oraz członkiem jego rady doradczej.

Dr hab. Elżbieta Janicka i prof. Jan Grabowski protestują w Obozie Zagłady w Treblince, 8 czerwca 2026 r. fot. Jan Grabowski, archiwum prywatne

Jesteśmy świadkami procesu, który można określić jako postępującą de-judaizację Treblinki [Grabowski i Janicka]

Jan Grabowski Elżbieta Janicka

Jeśli pozwolimy, by zniekształcenia historii zakorzeniły się w takich miejscach jak Treblinka, otworzymy drogę dla dalszego jej negowania i wypaczania Zagłady – czytamy w oświadczeniu odczytamym dziś na terenie obozu zagłady w Treblince.

Przeciwko zakłamywaniu Zagłady w Treblince

Nasz protest w Treblince wynika z niezgody na zniekształcanie i zacieranie prawdy historycznej w jednym z najważniejszych miejsc Zagłady. Treblinka nie jest abstrakcyjnym symbolem — to miejsce, w którym naziści zamordowali 900 000 Żydów, a tysiące kolejnych cierpiały i ginęły z ich rąk w warunkach skrajnego okrucieństwa. Każda próba zaciemniania tej rzeczywistości podważa zarówno rzetelność historyczną, jak i odpowiedzialność moralną. 

Jesteśmy świadkami procesu, który można określić jako postępującą de-judaizację Treblinki. Przejawia się ona w takim przedstawianiu historii, które umniejsza lub pomija centralne znaczenie żydowskiego losu. W szczególności ukazywanie Treblinki I (obozu pracy) — jako miejsca chrześcijańskiego męczeństwa zniekształca stan badań. O ile wśród ofiar tego obozu byli także Polacy i Romowie, to zdecydowaną większość więźniów i ofiar Treblinki I stanowili Żydzi — około 10-12 000 osób, wobec kilkuset ofiar polskich. Pomijanie tego faktu lub odwracanie tej proporcji nie jest kwestią interpretacji, lecz fałszowaniem historii.

Równie niedopuszczalny jest pomnik wzniesiony w 2021 roku przez Instytut Pileckiego, upamiętniający Polaka, który rzekomo zginął za to, że – jakoby z altruizmu – podawał wodę Żydom przewożonym na śmierć. Narracja ta promuje obraz altruizmu, który nie znajduje potwierdzenia w dowodach historycznych. Wręcz przeciwnie, zeznania żydowskich ocalałych ujawniają haniebną praktykę: wodę sprzedawano po wygórowanych cenach, czerpiąc zyski z ludzkiego cierpienia. Wznoszenie na piedestał nieudokumentowanej historii heroizmu, przy jednoczesnym lekceważeniu zeznań ocalałych i głosów Polaków, którzy się z nimi zgadzają, grozi zastąpieniem udokumentowanej historii wygodnym mitem.

Nasz protest dotyczy także nowo wzniesionego pomnika na terenie Treblinki I, upamiętniającego „49 osób nieznanej narodowości i wyznania”. Również napisy informacyjne w tym miejscu nie wspominają o żydowskich ofiarach. Odmawianie żydowskiej tożsamości najliczniejszej grupie ofiar Treblinki I przejawia się ponadto w zapełnieniu tamtejszego Miejsca Straceń krzyżami, i to wobec znaczenia krzyża w historii antysemityzmu oraz osiągniętej przed laty – w Muzeum Auschwitz-Birkenau – zgody co do usunięcia symboli religijnych z miejsca kaźni Żydów.

Protestujemy również przeciwko dalszej obecności na terenie obozu zagłady Treblinka II napisów upamiętniających zniszczenie takich społeczności żydowskich jak Radziłów czy Jedwabne. Żydowscy mieszkańcy tych miejscowości zostali zamordowani w tychże miejscowościach — przez swoich polskich sąsiadów — a nie w Treblince. Pamięć o ich losie jest konieczna, jednak ich upamiętnianie w tym miejscu w taki sposób prowadzi do zacierania historycznych realiów i zaciemniania rzeczywistej geografii oraz mechanizmów Zagłady.

Wreszcie sprzeciwiamy się wznoszonej „Ścianie Imion”. Jak dobrze wiadomo historykom, zdecydowana większość Żydów zamordowanych w komorach gazowych Treblinki nigdy nie została ujęta na listach deportacyjnych, a w wielu przypadkach ich tożsamości nie da się odtworzyć. Współczesne próby tworzenia list ofiar nie dają się pogodzić z rzeczywistym stanem wiedzy historycznej, pozwalają za to tuszować realia Zagłady w Polsce. Upamiętnienie musi pozostać wierne zarówno skali, jak i charakterowi zbrodni, oraz granicom naszej wiedzy.

Nie negujemy cierpienia nieżydowskich ofiar ani nie sprzeciwiamy się narracji inkluzywnej. Jednak inkluzywność nie może odbywać się kosztem prawdy. Rzetelność historyczna wymaga jasnego wskazania, kim były ofiary, dlaczego zostały wybrane, jak i przez kogo zostały zamordowane. Treblinka powinna przede wszystkim pozostać miejscem, które wiernie oddaje zagładę życia żydowskiego.

Jeśli pozwolimy, by zniekształcenia historii zakorzeniły się w takich miejscach jak Treblinka, narazimy na szwank nasze zbiorowe rozumienie Zagłady i otworzymy drogę dla dalszego jej negowania i wypaczania. W imię społecznej odpowiedzialności nauki i elementarnej sprawiedliwości wzywamy do poszanowania historii opartej na źródłach, szacunku dla świadectw ocalałych oraz jednoznacznego uznania żydowskich ofiar, których los stanowi istotę znaczenia tego miejsca.

Treblinka, 8 czerwca 2026

Prof. Jan Grabowski

Dr. hab. Elżbieta Janicka