Robotnik sfinansował remont miejsca pamięci zamordowanych Żydów w Przemyślu

Norbert Ziętal

Ponad 1,5 tys. Żydów, zamordowanych przez Niemców w przemyskim getcie, uczczono wspólną modlitwą ekumeniczną, prowadzona przez duchownych pięciu wyznań. Judaizmu, rzymskokatolickiego, greckokatolickiego, prawosławnego i Kościoła zielonoświątkowego.

Cieszę się, że udało się doprowadzić ten remont do końca. Tutaj przyjeżdżają wycieczki ze świata, teraz będą mówić: tak, tu mieszkają porządni ludzie

Modlono się przed tablicą poświęconą tragicznych wydarzeniom, przy ul. Kopernika. Patronat nad uroczystością objął Zakład Historii i Kultury Żydów, Instytutu Historycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego. W tym miejscu, w czasie II wojny światowej, w latach 1942-43, ale głównie we wrześniu 1943 r. podczas likwidacji przemyskiego getta, Niemcy zamordowali co najmniej 1580 Żydów. Rozstrzeliwali ich przed ścianą więzienia, które funkcjonuje tutaj do dzisiaj.

– Widziałem tylko część dramatu, bo uciekłem. Tu było pełno Żydów i Niemców. Z tyłu była jama. Jak to wyglądało? Niemiec strzelał w głowę i, mówiąc po męsku, kopa i do widzenia. Kto się ruszał, to podchodził drugi Niemiec i strzelał. Straszne – wspomina Mieczysław Janiuś, świadek likwidacji przemyskiego getta.

O pomniku mówiono w Izraelu i USA

Niewielki pomnik upamiętniający te wydarzenia powstał w 1956 r. W ostatnich kilkunastu latach, z powodu braku zainteresowania władz miejskich, popadł w ruinę. O jego tragicznym stanie pisaliśmy w styczniu, relacjonując przemyskie obchody Światowego Dnia Pamięci Ofiar Holokaustu.

– Przeczytałem ten tekst w Nowinach i postanowiłem działać. To miejsce nie mogło już tak dłużej wyglądać – mówi Janusz Galiczyński, niezamożny przemyślanin, robotnik.

Postarał się o zgodę Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na przeprowadzenie remontu. Za własne pieniądze sfinansował materiały budowlane. Prace, społecznie wykonali osadzeni z pobliskiego Zakładu Karnego.

Dzięki naszemu portalowi Nowiny24, sprawa nabrała ogólnoświatowego rozgłosu.  O inicjatywie Galiczyńskiego dyskutowano w Nowym Jorku (USA). Pomoc finansową przekazał przedsiębiorca z Tel Avivu z Izraela, a także jeszcze jedna osoba z tego miasta.

– Chciałem dołożyć swoją cegiełkę do tego dzieła – powiedział Nowinom izraelski przedsiębiorca. Podczas piątkowych uroczystości Galiczyński ujawnił nazwisko przemyskiego radnego miejskiego, który wspomógł inicjatywę pewną kwotą. To Janusz Zapotocki.

Komentarz autora:

Nie powinien tego robić Janusz Galiczyński, niezamożny robotnik z Przemyśla, postanowił za własne pieniądze wyremontować miejsce pamięci poświęcone 1580 Żydom zamordowanym przez Niemców. I dopiął swego. Udało się doprowadzić sprawę do końca. Jednak nie powinien tego robić. Dlaczego? Bo to miejsce pamięci to nie jest prywatna sprawa Galiczyńskiego, nie jest pomnik jego rodziny, którym on miałby obowiązek się opiekować. Tutaj zostało zamordowanych setki przemyślan i to władze miejskie, które przez lata zaniedbań doprowadziły ten pomnik do ruiny, powinny teraz przeprowadzić jego renowację. Dzisiaj to głównie panu Januszowi należą się słowa uznania i podziękowania. Także osadzonym z Zakładu Karnego, którzy wykonali niezbędne roboty. A władze miejskie? W Przemyślu są inne zaniedbane miejsca poświęcone polskim patriotom. Jest okazja, aby się zrehabilitować. 

Why Won’t The Independent Remove This Article?

HonestReporting

Przewodnik po Lublinie – śladami lubelskich Żydów

Leksykon Lublin

Przewodnik po Lublinie – śladami lubelskich Żydów

Czytaj dalej tu: Przewodnik po Lublinie – śladami lubelskich Żydów

ŻIH – Projekt EHRI

Żydowski Instytut Historyczny współpracuje z wieloma uznanymi i rozpoznawalnymi instytucjami na świecie. Jednym z takich przedsięwzięć jest EHRI (European Holocaust Research Infrastructure) czyli Europejska Infrastuktura Badań nad Zagładą.

Projekt EHRI został powołany do życia z inicjatywy Unii Europejskiej, która podjęła się jego finansowania w ramach funduszu przeznaczonego na koordynację badań naukowych. Na jesieni 2008 r. w Brukseli odbyło się pierwsze zebranie. Do współpracy zaproszono wówczas instytuty naukowe, archiwa państwowe, muzea oraz instytucje utworzone w celu upamiętnienia ofiar Zagłady. Inauguracja EHRI odbyła się w listopadzie 2010 roku w Brukseli. Przewidywano, że projekt będzie funkcjonował 4 lata, ostatecznie przedłużono go o 4 miesiące (do marca 2015 roku). W projekcie wzięło udział 20 instytucji, głównie z krajów Unii, ale także z Izraela i Norwegii (ŻIH był jedyną polską placówką biorącą udział w projekcie). Koordynacji, obsługi organizacyjnej i finansowej projektu podjął się amsterdamski NIOD (czyli Instytut Badania Wojny, Zagłady i Ludobójstwa, działający w ramach Królewskiej Holenderskiej Akademii Nauk)

EHRI jest swego rodzaju konsorcjum instytutów, muzeów czy miejsc pamięci. Jego hasłem jest „Connecting collections” – „Łączenie kolekcji”. Celem przedsięwzięcia jest zatem głównie identyfikacja zbiorów dokumentów dotyczących Zagłady i sporządzenie ich internetowego katalogu. W ramach EHRI odbywają się również szkoły letnie. Ponadto EHRI jest fundatorem miesięcznych i dwumiesięcznych stypendiów umożliwiających badania w niektórych instytucjach uczestniczących w programie.

Prace EHRI podzielone są na zespoły robocze. W zespole roboczym EHRI nr 15 („Identification and Investigation”) przedstawicielami ŻIH byli pracownicy archiwum: Michał Czajka oraz Monika Taras (jej udział w projekcie został przerwany wskutek urlopu macierzyńskiego), natomiast Magdalena Siek brała udział w pracach zespołu roboczego nr 3 („Access, Privacy and Copyright Policies”).

Nasze zadanie w ramach zespołu roboczego nr 15 polegało na sporządzaniu wykazów instytucji z krajów Europy Wschodniej, które posiadają zbiory związane tematycznie z Zagładą oraz wykazów zespołów archiwalnych znajdujących się w tych instytucjach.

Efekty pracy EHRI można zobaczyć na portalu internetowym. Składa się on z 3 zasadniczych części: informacji o poszczególnych krajach, o instytucjach posiadających materiały dotyczące Zagłady (głównie archiwach) oraz o zespołach archiwalnych. Strony organizacyjne portalu są dostępne w czterech językach (angielski, francuski, niemiecki i polski), natomiast informacje o 57 krajach i o 1829 instytucjach są w języku angielskim. Informacje o 152 692 zespołach archiwalnych zostały zgromadzone przy wykorzystaniu różnych źródeł, dlatego w tej części bazy danych występuje 13 języków, przy czym po angielskim drugim najczęściej używanym językiem jest polski, ze względu na mnogość źródeł w polskich archiwach.

Obecnie projekt EHRI został zakończony, nie oznacza jednak, że jego uczestnicy zaprzestaną pracy. Unia Europejska zatwierdziła już projekt EHRI II, przewidziany na lata 2015–2020. W tym programie ŻIH również będzie uczestniczył, i to na większą skalę. Oprócz udziału w dalszej pracy nad tworzeniem baz danych ŻIH zaprosi stypendystów, którzy dzięki funduszom EHRI będą mogli przyjechać do Warszawy i studiować dokumenty znajdujące się w naszych zbiorach.