Wystawa „Przywracać pamięć. Holokaust na terenie Galicji” w dzierżoniowskiej synagodze

Anna Grużlewska

W poniedziałek 25 stycznia o godzinie 16.30 w dzierżoniowskiej synagodze zostanie zaprezentowana wystawa „Przywracać pamięć. Holokaust na terenie Galicji”. Stało się to możliwe dzięki współpracy Fundacji Beiteinu Chaj i dzierżoniowskiego oddziału TSKŻ. W otwarciu weźmie udział świadek zagłady, profesor Józef Lipman i jeden z twórców wystawy, Wiesława Jurasz.

fot. – Oskar Rachwalski

Wystawa została przygotowana przez Aktion Sühnezeichen Friedensdienste (ASF) – Akcję Znaku Pokuty oraz Organizację Drohobycz-Borysław i Fundację Bente Kahan z Wrocławia. Wystawa, której motto brzmi „Przywracać pamięć –ponad granicami” powstała jako międzynarodowy projekt, a jej ideą było przybliżenie nieznanych szerzej faktów dotyczących Zagłady na Ziemi Drohobyckiej. W zamierzeniu miała być pokazywana w krajach związanych z tragiczną historią narodu żydowskiego, w Polsce, Niemczech, Izraelu i na Ukrainie, dlatego też przygotowano wersje dwujęzyczne, które ułatwią jej odbiór. Do tej pory zorganizowano pokaz w Bełżcu, gdzie ginęli Żydzi z okręgu Drohobycz-Borysław oraz we Wrocławiu i Wałbrzychu, gdzie osiedlili się po wojnie ocaleni z tego obszaru. Równolegle jej rozszerzona wersja została zaprezentowana w Borysławiu w lipcu 2015 roku, a w przyszłym roku zostanie ona przeniesiona do synagogi w Drohobyczu. W lutym 2016 roku powiększoną ekspozycję będą mogli zobaczyć mieszkańcy Kolonii, a w marcu mieszkańcy Tel Awiwu.

fot. – Oskar Rachwalski

Inspiracją do stworzenia wystawy stało się spotkanie osób pracujących w ramach ASF przy porządkowaniu żydowskiego cmentarza przy ulicy Lotniczej we Wrocławiu ze świadkiem Zagłady, profesorem Politechniki Wrocławskiej Józefem Lipmanem. On i jego rodzina pochodząca z Borysławia, zawdzięczali ocalenie między innymi niemieckiemu dyrektorowi tamtejszych zakładów naftowych Bertholdowi Beitzowi i jego żonie Else Beitz. Uratowali oni nie tylko rodzinę Lippman, ale wielu innych. Historia Zagłady drohobyckich i borysławskich Żydów oraz niezwykła historia jednej z ocalonych rodzin stała się głównym tematem wystawy, której powstanie zainicjował w październiku 2014 roku Klaus Hasbron Blume. Był on jednym z uczestników wspomnianego spotkania z profesorem Józefem Lipmanem we Wrocławiu. W krótkim czasie Klausowi Hasbron Blume udało się skupić wokół tego pomysłu grupę zapaleńców z Niemiec, Polski i z Izraela, którzy w ciągu zaledwie pół roku stworzyli wystawę. Składają się na nią 23 tablice ukazujące retrospektywną podróż przez dramatyczne losy polskich obywateli żydowskiego pochodzenia na terenie Borysławia, Drohobycza i okolic, począwszy od wybuchu wojny, aż do okresu powojennego. Wśród osób zaangażowanych w prace nad projektem należy wymienić Christiana Hermana, odpowiedzialnego za projekt graficzny, Jacka Jurasza, historyka Klaus-Dietera Gernerta, tłumaczy Gerd-Volker-Heyma, Wiesławę Jurasz i Barbarę Pędzich oraz autorów i korektorów tekstów, Klausa Hasbron- Blume, Daniela Mavor, June Dilevsky. Dzięki zaangażowaniu wymienionych osób plany i marzenia, by wystawa mogła być pokazana szerokiej publiczności, spełniły się.