Żydowska organizacja: Prawie połowa Polaków podziela antysemickie stereotypy. Socjolog: Niekoniecznie

Michał Wachnicki     [ 20 maja 2014 ]

---

Napis w przejściu przy ul. Zakopiańskiej w Krakowie

Z badania Ligi Przeciwko Zniesławieniu, amerykańskiej organizacji walczącej z uprzedzeniami wobec Żydów, wynika, że “prawie połowa Polaków zgadza się z negatywnymi stereotypami na temat Żydów”. – Nie musi to jednak wcale świadczyć o antysemityzmie – mówi profesor Ireneusz Krzemiński, socjolog zajmujący się antysemityzmem w Polsce.

Największe w historii badanie antysemityzmu zostało przeprowadzone w 101 państwach na świecie oraz Autonomii Palestyńskiej przez Ligę Przeciwko Zniesławieniu (Anti-Defamation League – ADL). Liga została powołana w 1913 roku do zwalczania uprzedzeń wobec Żydów na całym świecie i jest jedną z głównych grup lobbingu na rzecz Żydów w amerykańskim Kongresie. Przyznaje również nagrodę im. Jana Karskiego.

Liga walczy z uprzedzeniami, ale jest również krytykowana. Lingwista i lewicowy działacz polityczny Noam Chomsky określił ją m.in. jako organizację, która “nie koncentruje się na prawach obywateli, ale stała się orędownikiem polityki Izraela”. Przykład? W 2006 ADL naciskała na polski Konsulat Generalny w Nowym Jorku, aby odwołał odczyt Tony’ego Judta, wybitnego historyka żydowskiego pochodzenia, który często krytykował politykę Izraela, m.in. nazwał go “wojowniczo nietolerancyjnym państwem etnicznym kierowanym wiarą”.

11 stereotypów o Żydach i Izraelu

Najnowszy raport organizacji oraz interaktywna mapa państw jest według Ligi pierwszą w historii próbą ustalenia poziomu antysemickich sentymentów w ponad stu państwach”. Sondaż jest jak “migawka antysemickich poglądów we wszystkich regionach świata” – piszą autorzy.

Aby ją wykonać, we wszystkich badanych krajach przedstawiono ankietowanym jedenaście zdań ukazujących Żydów przez pryzmat negatywnych stereotypów. Część z nich dotyczy wpływu Żydów na życie publiczne: “Żydzi mają zbyt dużo władzy w świecie finansowym”, albo: “Żydzi mają wpływ na światowe media”.

Inne odnoszą się do tego, co sami Żydzi myślą i mówią o sobie: “Żydów nie obchodzi nikt inny poza nimi samymi”, “Żydzi wciąż mówią zbyt dużo o tym, co ich spotkało podczas Holocaustu”. Jedno zdanie odnosi się również do Państwa Izraela: “Żydzi są bardziej lojalni wobec Izraela niż państw, w których mieszkają”.

Ankietowani mogli odpowiedzieć, że przedstawione twierdzenia są “prawdopodobnie prawdziwe”, “prawdopodobnie nieprawdziwe” lub odmówić podania odpowiedzi. Tych, którzy odpowiedzieli twierdząco na minimum sześć pytań, Liga kwalifikowała jako osoby, których poglądy chylą się ku antysemityzmowi.

Po zebraniu odpowiedzi ponad 53 tysięcy osób mówiących 96 językami wynik był, w słowach dyrektora organizacji Abrahama Foxmana, “otrzeźwiający”. Na świecie średnio co czwarta osoba (26 procent) zgodziła się z sześcioma lub więcej antysemickimi stereotypami.

– Można myśleć, że 70 lat po Holocauście, przy wszystkich obecnych cudach komunikacji, przy ogromnej otwartości ta liczba będzie mniejsza – skomentował wyniki Foxman, który pracuje w Lidze od 1965 roku, a od 1987 jej przewodzi.

Według niego “dzięki badaniu możliwe będzie zwalczanie konkretnych uprzedzeń i sprawdzenie w przyszłości, czy antysemickie poglądy są silniejsze lub słabsze”.

Jak wypadły państwa świata?

Najwięcej osób udzielających twierdzących odpowiedzi na więcej niż połowę z jedenastu zdań jest według wyników sondażu w Autonomii Palestyńskiej – 93 procent. Bliski Wschód zdobył również ogółem najwyższy wynik wśród badanych regionów: średnio poglądy trzech na cztery osoby Liga uznała za antysemickie.

Co ciekawe, najmniej antysemickich poglądów zanotowano w Iranie – państwie, którego politycy zwykli nazywać Izrael “Małym Szatanem”.

Poza Bliskim Wschodem największy procent osób podzielających antysemickie stereotypy mieszka w Grecji – 69 procent.

Według wyników badań geograficzna bliskość Izraela nie jest konieczna do powszechności antysemityzmu. Przykładem jest Korea Południowa, gdzie 53 procent ankietowanych zgodziło się z co najmniej połową stwierdzeń. Ale to w Azji znajduje się państwo, gdzie antysemityzm praktycznie nie istnieje: w Laosie jedynie 0,2 procent osób zgodziło się z więcej niż połową negatywnych stereotypów.

A jak wypadła Polska?

W Polsce Liga Przeciwko Zniesławieniu zbadała telefonicznie 500 osób, wśród nich 45 procent zgodziło się z sześcioma lub więcej antysemickimi stereotypami, ale, co warto podkreślić, próba badawcza nie była reprezentatywna dla mieszkańców naszego kraju.

Według profesora Ireneusza Krzemińskiego, socjologa zajmującego się tematyką antysemityzmu w Polsce, “wyniki badań mogą, ale nie muszą świadczyć o antysemityzmie”. – Przykładem tego jest choćby wyższy odsetek odpowiedzi, że “Żydzi mówią wciąż zbyt dużo o Holocauście”. Z polskiej perspektywy może to być po prostu pewien rodzaj zazdrości, że ich cierpienia zaciemniają wojenne cierpienia Polaków – mówi.

– Podobnie w przypadku innych narodów wyniki mogą ukazywać pewien obraz Żydów i zarazem pewną interpretację świata, sposób myślenia o nim – twierdzi profesor Krzemiński i radzi, aby traktować sondaż bardziej jako efektowną ciekawostkę niż miarodajne badanie.

Dla porównania, według wyników badań instytutu PEW opublikowanych 12 maja 2014 r. tylko jedna czwarta Polaków miała “nieprzychylne” poglądy na temat Żydów, za to co szósty ankietowany myśli o nich pozytywnie. Mimo to wśród siedmiu badanych europejskich państw tylko Grecy mieli bardziej niepochlebną opinię o Żydach niż Polacy:

---

 

---