Jadą Żydzi, jadą

Już za kilka dni wielkie otwarcie Muzeum Historii Żydów Polskich. Będzie gości co niemiara! Jak to zwykle w Polsce bywa, nie obeszło się bez rozmaitych zgrzytów i zacięć, a w końcu i znacznych opóźnień. Ale to wszystko za nami.

Jest muzeum, jest dyrektor, jest program i są pieniądze. Dzięki pracy setek ludzi, wśród których bez wątpienia wyróżnić trzeba ojca i patrona całego przedsięwzięcia red. Mariana Turskiego, Polska ma jeden z najważniejszych obiektów na mapie żydowskiej diaspory. Ma go już, a świat przekona się, że jest właśnie taki ważny, a nie jakiś tam, jeden z wielu, już za rok albo dwa.

To niezwykle istotne dla światowego wizerunku Polski, często tak niesprawiedliwie i przesadnie eksponującego polski antysemityzm. Antysemityzm jest, lecz jest też godność państwa i jego elit, które potrafią stanąć twarzą w twarz ze wspólną polsko-żydowską historią, antysemitom zaś pokazać drzwi. 

Za tydzień zasypią nas recenzje z wystawy stałej. Sam nie mogę się już doczekać jej obejrzenia. Wyobrażam sobie, jak trudno było ominąć wszystkie rafy uprzedzeń i stereotypów, które tak łatwo, acz całkiem niechcący się utrwala. Jak pokazać powszechną nienawiść Polaków do Żydów w czasie wojny, obok sprawiedliwych, którzy Żydów z narażeniem życia ratowali, i obok tych, którzy robili to samo, tylko że dla pieniędzy? Jak pokazać „żydokomunę” obok jej również żydowskich ofiar? Jak pokazać antysemityzm polskich bohaterów i zasługi, jakie ponieśli dla Żydów liczni „półantysemici”, osoby „judeo-niejednoznaczne”, w tym wielu Żydów? Jak wytłumaczyć zawiłości tożsamościowe: Żyd, polski Żyd, Polak wyznania mojżeszowego, Polak-Żyd, Żyd-Polak, osoba pochodzenia żydowskiego, pół-Żyd, etniczny Żyd… Sami Żydzi połapać się w tym nie mogą, a co dopiero zwiedzający.

Będą mówili o wystawie, że się tam oprawców wybiela? A Izraelczycy będą narzekać, że umniejsza się pogromy i rozgrabianie mienia żydowskiego? Religijni, że nazbyt podkreśla się żydowskie pochodzenie osób, które z żydostwem nie mają nic wspólnego? Ateiści, że za dużo w tym muzeum religii i zrównywania żydowskości z judaizmem? Katolicy, że zniesławia się Kościół, pokazując, jak przez stulecia jątrzył i prześladował Żydów? Wierzący Żydzi, że nazbyt podkreśla się niechęć żydowskich środowisk religijnych do żywiołu chrześcijańskiego? Antysemici, że za mało jest o zbrodniach żydowskich partyzantów na polskich patriotach? Aj, waj, wszyscy będą biadolić i narzekać. Jeszcze się taki nie urodził, kto by wszystkim dogodził.

Na wszelki wypadek Muzeum nazwało się Polin, czyli Polska. Żeby nie było wątpliwości, że jest polskie i patriotyczne.
Czy to zapowiedź podporządkowania się doktrynie idyllizmu w stosunkach polsko-żydowskich, zagłaskującej bolesną pamięć i wygadzającej wszystkie fałdki, tak aby na uroczystościach zawsze było cacy, ach, jak cacy? Mam nadzieję, że nie.

W przeddzień otwarcia, na które wybieram się z mamą (dzieckiem Holokaustu), życzę Muzeum przede wszystkim wielkiej odwagi. Nie dajcie się zastraszyć ani przekupić! Nie dajcie sobie narzucić filisterskich pseudoprawd! Nie bójcie się PiS-u, Rydzyka, kiboli, faszystów ani opętanych prawicowych oszołomów z Jerozolimy i Nowego Jorku! Nie bójcie się w ogóle nikogo! Bądźcie jak pionierzy i kibucnicy. Bo to muzeum jest właśnie jak kibuc na środku pustyni. Pustyni pozostałej po żydowskiej Polsce. Żadna z instytucji żydowskich nie może się z Wami równać. Zostaliście skazani na przywództwo w żydowskim życiu kulturalnym naszego kraju – wszystkie fundacje, wydawnictwa i stowarzyszenia znajdą się w Waszym cieniu, oby przyjaznym i opiekuńczym. Bądźcie w tej swojej patriarchalnej misji jak mądry rabin, który godzi zwaśnionych sąsiadów i stara się mieć dobre słowo dla każdego. Otwierajcie swoją przestrzeń na wszystkich zwariowanych Żydów i zwariowanych gojów, którzy nie wiedzieć czemu ciągle do Żydów lgną. Nie róbcie nikomu łaski. Bądźcie Domem Żydowskim, a jednocześnie Domem Polskim, aby nikt nie miał wątpliwości, że tu, w tym zapierającym dech w piersi gmachu, dwa dzielne narody współżyją ze sobą i goszczą się wzajem we wspólnym domu, a wraz z tym goszczą cały świat.

Czytaj dalej tu:  Jadą Żydzi, jadą

Don’t Accept Putin’s Version of History

By: Anne Applebaum

East German citizens climb the Berlin wall at the Brandenburg Gate as they celebrate the opening of the East German border on Nov. 10, 1989. Photo by Str Old/Reuters

LONDON—Looking back over the past quarter-century, it isn’t easy to name a Western policy that can truly be described as a success. The impact of Western development aid is debatable. Western interventions in the Middle East have been disastrous.

But one Western policy stands out as a phenomenal success, particularly when measured against the low expectations with which it began: The integration of Central Europe and the Baltic States into the European Union and NATO. Thanks to this double project, more than 90 million people have enjoyed relative safety and relative prosperity for more than two decades, in a region whose historic instability helped launch two world wars.

These two “expansions,” which were parallel but not identical (some countries are members of one organization but not the other), were transformative because they were not direct leaps, as the word “expansion” implies, but slow negotiations. Before joining NATO, each country had to establish civilian control of its army. Before joining the EU, each adopted laws on trade, judiciary, human rights. As a result, they became democracies. This was “democracy promotion” working as it never has before or since.

Why did we keep pretending that Russia had transformed itself?

But times change, and the miraculous transformation of a historically unstable region became a humdrum reality. Instead of celebrating this achievement on the 25th anniversary of the fall of the Berlin Wall, it is now fashionable to opine that this expansion, and that of NATO in particular, was mistaken. This project is incorrectly “remembered” as the result of American “triumphalism” that somehow humiliated Russia by bringing Western institutions into its rickety neighborhood. This thesis is usually based on revisionist history promoted by the current Russian regime—and it is wrong.

For the record: No treaties prohibiting NATO expansion were ever signed with Russia. No promises were broken. Nor did the impetus for NATO expansion come from a “triumphalist” Washington. On the contrary, Poland’s first efforts to apply in 1992 were rebuffed. I well remember the angry reaction of the U.S. ambassador to Warsaw at the time. But Poland and others persisted, precisely because they were already seeing signs of the Russian revanchism to come.

When the slow, cautious expansion did eventually take place, constant efforts were made to reassure Russia. No NATO bases were ever placed in the new member states, and until 2013 no exercises were conducted there. A Russia-NATO agreement in 1997 promised no movement of nuclear installations. A Russia-NATO council was set up in 2002. In response to Russian objections, Ukraine and Georgia were in fact denied NATO membership plans in 2008.

Meanwhile, not only was Russia not “humiliated” during this era, it was given de facto “great power” status, along with the Soviet U.N. Security Council seat and Soviet embassies. Russia also received Soviet nuclear weapons, some transferred from Ukraine in 1994 in exchange for Russian recognition of Ukraine’s borders. Presidents Clinton and Bush both treated their Russian counterparts as fellow “great power” leaders and invited them to join the G-8—although Russia, neither a large economy nor a democracy, did not qualify.

Read more: Don’t Accept…