Mała synagoga w Kutaisi

Michał Bojanowski

W przewodnikach niewiele usłyszymy o gminie żydowskiej w Kutaisi, która, do odzyskania przez Gruzję niepodległości, była ważnym centrum życia żydowskiego w kraju.

Obecnie większość spośród tysiąca żydowskich rodzin mieszka w Izraelu, a o znaczeniu tamtejszej wspólnoty świadczą aż trzy zachowane synagogi przy ulicy Borysa Gapanowa, znanego przede wszystkim z tłumaczenia na język hebrajski gruzińskiego poematu narodowego „Rycerz w tygrysiej skórze”.

Dwie z nich stoją obok siebie, poddane w ostatnich latach gruntownej renowacji przyciągają do siebie grupy Izraelczyków stanowiących największy procent turystów w Gruzji (zaraz po nich są Polacy).

Warto jednak po obejrzeniu synagogi przejść się nieco dalej, w górę drogi prowadzącej do zapory wodnej. Znajduje się tam nieczynna synagoga ale przede wszystkim należy zwrócić uwagę na budynki, które do niej przylegają, równie mocno świadczące o minionej świetności tamtejszej społeczności.

Można tam podziwiać nieczynną mykwę (łaźnię rytualną) pochodzącą prawdopodobnie z początku XX w., z zachowanym systemem rur doprowadzających wodę. Jest ona dość podobna do mykwy we Wrocławiu, choć o wiele mniejsza i nie tak bogato zdobiona jak wrocławska, to jednak należy pamiętać, że niewiele tego typu obiektów zachowało się na świecie.

Przechodząc do mykwy łatwo minąć starą, upchniętą w kąt, bimę, podobną do tej, która stoi w tamtejszej synagodze. Zaglądając do różnych pomieszczeń, trafimy na stare magazyny. W jednym z nich znajdują się dawno nieużywane tałesy, tfilin, ławki i kolejne elementy bimy.

W innym miejscu zebrane są trumny używane przez bractwo pogrzebowe. Najbardziej zaskakujący jest magazyn Świętych Ksiąg. Nie jest to żadna poetycka nazwa, raczej stwierdzenie faktu: na podłodze leży kilkanaście drewnianych tub, wypełnionych zwojami Tory, modlitewnikami oraz traktatami talmudycznymi

Wyglądają tak, jakby je ktoś dawno temu poustawiał w porządku, dziwi tylko, czemu nie zamknął drzwi wejściowych na klucz.

I choć zachęcam do odwiedzenia dzielnicy żydowskiej w Kutaisi, to mam nadzieję, że gdy dotrzecie do tej synagogi, nie ujrzycie tego, co sfotografowałem, bo lokalne władze zadbają do tego czasu o zabezpieczenie tych miejsc.

Obecnie można tam wejść o każdej porze dnia i nocy, a w budynkach nie ma żywej duszy. Właściwie nie jest to prawdą, bo przed synagogą stoi zazwyczaj grupa mężczyzn, wyglądających jakby na coś czekali.

Gdy ich zaczepiam jeden z nich mówi, rozmawiamy o ślubie mojej córki, który ma się odbyć po jutrze. W środku tygodnia? – pytam zdziwiony – to nie kłopot? Przecież trzeba wziąć sobie dzień wolny w pracy, a właściwie to dwa? W pracy? – dziwi się – tutaj nie mamy takiego problemu, bo mało kto pracuje.

List do patriotów. “Ten, kto pali kukły albo niszczy mury antysemickimi napisami, nie może być uważany za patriotę”

Fot. wPolityce.pl

18 listopada we Wrocławiu, podczas antyimigracyjnej manifestacji, na oczach zgromadzonego tłum spalona została kukła przedstawiająca Żyda. Palenie wizerunku człowieka musi być rozumiane jako symboliczny akt agresji wobec bliźniego, przez co jest radykalnym zerwaniem zarówno z konstytucyjna zasadą ochrony godności człowieka, jak i chrześcijańskim etosem naszego narodu.

Palenie kukły ludzkiej przebranej za Żyda, musi się kojarzyć z rasistowskimi zbrodniami niemieckimi dokonanymi na Żydach na okupowanym terytorium Polski w okresie II wojny światowej.

Nie mamy najmniejszych wątpliwości, że zachowania antysemickie trzeba całkowicie wyrugować z polskiego życia społecznego. Jak uczył św. Jan Paweł II „Antysemityzm, jak również wszelkie inne formy rasizmu, są ‘grzechem Przeciwko Bogu i ludzkości’ i jako takie muszą być odrzucone i potępione”.

Antysemityzm i rasizm są sprzeniewierzeniem się nauczaniu Kościoła, który współtworzy oblicze moralne narodu polskiego od blisko 1050 lat, zaprzeczeniem tradycjom polskiej tolerancji oraz tradycji ruchu solidarnościowego.

Ten, kto pali kukły albo niszczy mury antysemickimi napisami, nie może być uważany za patriotę.

Warszawa, 25 listopada 2015

• Dr hab. Dariusz Gawin, Muzeum Powstania Warszawskiego, Instytut Filozofii i Socjologii PAN
• Dr Dariusz Karłowicz, Teologia Polityczna
• Dr Jacek Kloczkowski, Ośrodek Myśli Politycznej
• Robert Kostro, Muzeum Historii Polski
• Dr Paweł Kowal, Instytut Studiów Politycznych PAN
• Prof. dr hab. Miłowit Kuniński, Ośrodek Myśli Politycznej
• Dr Paweł Milcarek, Christianitas
• Dr hab. Filip Musiał, Akademia Ignatianum w Krakowie
• Prof. dr hab. Andrzej Nowak, IH Uniwersytetu Jagiellońskiego, IH PAN
• Prof. dr hab. Wojciech Roszkowski, Instytut Studiów Politycznych PAN
• Dr hab. Arkady Rzegocki, profesor UJ
• Piotr Semka, publicysta „Do Rzeczy”
• Dr hab. Zbigniew Stawrowski, Instytut Myśli Józefa Tischnera
• Tomasz Terlikowski, publicysta, Telewizja Republika
• Prof. dr hab. Tadeusz Wolsza, Instytut Historii PAN Warszawa
• Piotr Zaremba, publicysta, redaktor „W Sieci”
• Prof. dr hab. Jan Żaryn, Senator RP
• Andrzej Horubała, publicysta, redaktor „Do Rzeczy”

Zestrzelony nad Syria rosyjski Sukhoi Su-24

Leo Kantor o spaleniu kukły Żyda w Rynku: “Dialog nie ma sensu”

Leo Kantor

Leszek Kantor, publicysta, przewodniczący Centralnej Federacji Imigrantów w Szwecji, reżyser filmów dokumentalnych o Dolnym Śląsku

Dialog z tą falangą na Rynku nie ma sensu, nie jest to ta Polska nadająca się do jakiegoś dialogu. Nie jest to też partner nadający się do rozmowy, bo dobra rozmowa jest ludzkim dobrem. Dopiero wrzask, który uczynili, jest wynaturzeniem. To nie moja Polska. Nie jest to nawet margines – to raczej “element”.

Bliscy mi są na tej ziemi inni ludzie. Ta grupa, która była kilka dni temu na Rynku, nadaje się tylko i wyłącznie do osądu przez władze miasta, prokuratora oraz sędziów. Obawiam się jednak, że sprawcy nie zostaną pociągnięci do odpowiedzialności, gdyż we Wrocławiu tak już bywało.

Nie wolno takim wrzaskiem i w taki sposób jak 18 listopada na Rynku nawoływać do nienawiści do drugiego człowieka – jakimkolwiek by był. Uchodźcy nie wybierają się w swojej masie do Polski, a z tymi, którzy by chcieli tu dojechać, też można by było podzielić się chlebem.

Żydów polskich już spalono wcześniej. Z tych, co cudem przeżyli, pozostało niewielu. Według naukowców z Uniwersytetu Wrocławskiego jest ich w tym mieście nie więcej niż stu. Jest tu więcej studentów i młodych wrocławian, którzy interesują się kulturą, językiem i sprawami żydowskimi, niż Żydów.

Wrocław będzie się zmieniał Melduje się w tym mieście coraz więcej obcokrajowców. Wymagają tego również uwarunkowania wielkich międzynarodowych firm, które dobrze czują się we Wrocławiu. Korzystają z jego naukowego potencjału, kompetencji, uroku ulic, erudycji młodych, wykształconych i coraz bardziej otwartych na świat wrocławian.

Mam nadzieję, że ich tam na Rynku wtedy nie było. Mam też nadzieję, że nawoływanie do nienawiści w stosunku do ludzi o innym kolorze skóry, wyznaniu, skośnych oczach i tych, co noszą kapelusze, nie stanie się hasłem Europejskiej Stolicy Kultury, czyli Wrocławia 2016. Mam nadzieję i po prostu nic więcej.

Symbole wróciły

Paula Sawicka, Marcin Żyła, Anna Goc

Paula Sawicka: Polska jest krajem bez Żydów, a antysemityzm ma się świetnie. Widziałam człowieka, który wyszedł z radioterapii. I choć ledwo się poruszał, mówił jeszcze: „A słyszeliście tego Żyda w telewizji, co on wygadywał?”.

MARCIN ŻYŁA, ANNA GOC: Była Pani na Marszu Niepodległości?

PAULA SAWICKA: Nie. I od początku istnienia tych marszów upominam się, by nie nazywać ich marszami niepodległości. Marek Edelman przestrzegał: „Pozwalamy, żeby na ulicach miast demokratycznych krajów, w imię swobód demokratycznych, odbywały się parady nienawiści i nietolerancji. (…) demokracja nie polega na przyzwoleniu na zło, nawet najmniejsze, bo ono może nie wiadomo kiedy urosnąć”. W tym roku miasto odmówiło im prawa do marszu – dał je wojewoda. Za taką decyzją stoi strach, że jeśli organizatorzy spotkają się ze sprzeciwem, to w mieście będą burdy, awantury i podpalenia. Prawdopodobnie strach przed przemocą powstrzymywał 18 listopada wrocławską policję przed rozwiązaniem demonstracji, której uczestnicy łamali prawo.

Czytaj dalej albo zciagnij tu: Symbole wróciły