Strategia oparta na środkach, a nie na celach.
Katar przez ponad trzy dekady prosperował, grając na wszystkie strony. Czy jego czas wreszcie dobiega końca?
Hussein Aboubakr Mansour
Strategia oparta na środkach, a nie na celach.
W ubiegłym miesiącu ponad 75 amerykańskich ekspertów wojskowych – w większości emerytowanych generałów i admirałów – opublikowało list otwarty, w którym przeanalizowali działania Izraela podczas wojny w świetle prawa konfliktów zbrojnych i odrzucili zarzut, jakoby Izrael dopuścił się ludobójstwa w Strefie Gazy.
Wkrótce potem amerykański sekretarz zdrowia i opieki społecznej Robert F. Kennedy Jr. podjął ten argument na platformie X, pisząc, że „oskarżenie Izraela o ludobójstwo jest na pierwszy rzut oka śmieszne, ale stanowi skuteczne usprawiedliwienie dla antysemityzmu”. Sukces tego oskarżenia przypisał „globalnej kampanii propagandowej Bractwa Muzułmańskiego finansowanej przez Katar”. Wieczorem 7 października, gdy wpis zgromadził około 336 tysięcy wyświetleń, Kennedy usunął go bez komentarza. Usunięcie wpisu wywołało spekulacje, że otrzymał telefon z Białego Domu Trumpa, którego relacje z Katarem stały się wyjątkowo bliskie.
Jest wysoce prawdopodobne, że ambasada Kataru szybko uruchomiła kontakty telefoniczne, aby opanować kryzys wizerunkowy. Znaczenie tego epizodu polega jednak przede wszystkim na tym, że po raz kolejny obnaża on zagadkę Kataru i jego polityki zagranicznej. Katar jest bliskim sojusznikiem Stanów Zjednoczonych – w 2022 roku uzyskał pożądany status głównego sojusznika spoza NATO – i jest gospodarzem bazy lotniczej Al-Udeid, w której mieści się wysunięta kwatera główna amerykańskiego Dowództwa Centralnego. Jednocześnie, za pośrednictwem Al-Dżaziry, jest największym sponsorem antyamerykańskiej i antyizraelskiej propagandy na Bliskim Wschodzie. Jako największy zagraniczny darczyńca amerykańskich uniwersytetów pełni funkcję oficjalnego patrona akademickiego czerwono-zielonego domu wariatów. Finansuje ruchy islamistyczne, a nierzadko również dżihadystyczne. Jest także znaczącym inwestorem w zachodnich przedsiębiorstwach i instytucjach.
Od 7 października Katar zmaga się na Zachodzie z kryzysem wizerunkowym porównywalnym – jeśli nie poważniejszym – do tego, którego doświadczyła Arabia Saudyjska po zamachach z 11 września, kiedy okazało się, że piętnastu spośród dziewiętnastu porywaczy samolotów było obywatelami saudyjskimi. Doha gości polityczne kierownictwo Hamasu od 2012 roku, a po masakrze bliskie stosunki Kataru z Hamasem zaczęły być postrzegane przez niektórych w Waszyngtonie jako zapewnianie ochrony terrorystycznym organizatorom tej zbrodni. Jednocześnie – i z pewnością w ramach strategii przeciwdziałania temu kryzysowi – Katar stawał się coraz bardziej widoczny w interesach prowadzonych z rodziną prezydenta i jego bliskimi współpracownikami. Qatari Diar, spółka nieruchomościowa należąca do państwowego funduszu majątkowego Kataru, współpracuje z Trump Organization przy budowie ośrodka golfowego, a Qatar Investment Authority zainwestował środki w Affinity Partners Jareda Kushnera. Doha zaoferowała również prezydentowi wystawny prezent w postaci Boeinga 747-8, który Pentagon przyjął z przeznaczeniem do wykorzystania jako Air Force One.
Czego chce Katar? Dlaczego państwo całkowicie uzależnione od amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa finansuje ruchy i media działające przeciwko amerykańskim interesom? Na czym polega podwójna gra Dohy i jaki jest jej cel?
Odpowiedź na każde z tych palących pytań jest trudna, a każda odpowiedź pozostanie spekulacją, ponieważ motywy polityczne są z natury nieprzejrzyste i niemożliwe do zweryfikowania. Choć wielu podejrzewa, że katarska rodzina panująca odczuwa pewną ideologiczną bliskość z Bractwem Muzułmańskim, katarscy urzędnicy stanowczo temu zaprzeczają. Utrzymują, że Katar jest po prostu bardzo bogatym i bardzo małym krajem położonym w niezwykle trudnym sąsiedztwie, a jego strategia przetrwania polega na obstawianiu wszystkich koni jednocześnie, tak aby niezależnie od tego, który wygra, Katar również zwyciężył.
W tej kwestii skłonny jestem zgodzić się z katarskimi dyplomatami. Nie mam wątpliwości, że niektórzy członkowie rodziny panującej i elity są autentycznie ideologicznie zauroczeni. Jedną z takich osób jest minister edukacji Lolwah al-Khater, elokwentna i wpływowa kobieta, której podziw dla Hamasu znajduje wyraz w niezwykłych arabskich wierszach. W lutym 2025 roku opublikowała na swoim oficjalnym koncie poemat wychwalający Mohammada Deifa, zabitego dowódcę zbrojnego skrzydła Hamasu. Jej ideologiczny entuzjazm jest nie mniej wymowny przez to, że jest szczery. Jestem jednak gotów uwierzyć, że najwyższe kręgi rodziny królewskiej i katarskiej elity są w większości świeckie i zeuropeizowane. Patronują zachodniej sztuce i kulturze wysokiej, a pod względem elitaryzmu i sposobu bycia są równie wyrafinowane i kosmopolityczne jak sam Edward Said – i równie swobodnie jak on łączą zachodnie wykształcenie z antyzachodnią polityką. Ci mężczyźni i kobiety po prostu realizują to, co uważają za optymalny zestaw strategii i działań służących maksymalizacji ich władzy i bogactwa, zarówno na Bliskim Wschodzie, jak i na Zachodzie. Gdybym miał zgadywać, powiedziałbym, że przekonania ideowe odgrywają w tym niewielką rolę.
Przyczyny katarskiego postępowania mają jednak co najwyżej drugorzędne znaczenie. Motywy są w najlepszym razie przedmiotem ciekawości. Waszyngton musi zajmować się tym, co finansuje Doha, a nie tym, w co Doha wierzy. Fakty są bowiem znane: Katar jest jednym z największych zwolenników i sponsorów islamizmu, antysyjonizmu i antyamerykanizmu w regionie i na świecie. Takie postępowanie wymaga zdecydowanej polityki ze strony Waszyngtonu – wymogu, któremu żadna amerykańska administracja nie próbowała dotąd poważnie sprostać.
Jeśli na pytanie o motywy nie można odpowiedzieć, a kwestia reakcji musi poczekać, aż wybierzemy tych, którzy będą nią zainteresowani, to czy istnieją pytania, na które możemy – a być może powinniśmy – odpowiedzieć? Owszem, istnieją. Charakterystyczną cechą współczesnego sposobu myślenia jest zwracanie się ku pytaniu o środki, gdy milknie pytanie o cele – pytanie o to, jak coś się robi, kiedy nikt nie potrafi powiedzieć, dlaczego się to robi. Co więcej, jeśli moje wcześniejsze przypuszczenie jest słuszne i katarska elita w niewiele rzeczy naprawdę wierzy, wówczas technika działania może być wszystkim, co pozostaje. Jak państwo mniejsze od Connecticut, liczące około 300 tysięcy obywateli, zdołało zdobyć tak ogromne wpływy na świecie w ciągu zaledwie 30 lat? Jak maleńki naród, któremu brakuje zasobów ludzkich nawet do obsadzenia pełnego korpusu dyplomatycznego, stał się jednym z najbardziej wpływowych dyplomatycznie państw świata?
Do 1990 roku Katar funkcjonował w praktyce pod saudyjskim parasolem. W istocie przez pierwszych dziesięć lat panowania Chalify ibn Hamada Al Saniego, który rządził Katarem od 1972 roku (rok po uzyskaniu przez kraj niepodległości) aż do obalenia przez własnego syna w 1995 roku, emirat nie prowadził własnej polityki zagranicznej. Chalifa musiał nie tylko stworzyć narodową narrację dla społeczeństwa złożonego z poławiaczy pereł, Beduinów i kupców – proces ten rozpoczął się w 1975 roku wraz z otwarciem muzeum narodowego w odrestaurowanym pałacu jego dziadka, Abdullaha ibn Dżassima – lecz także zbudować od podstaw całą państwową biurokrację. Finansowano ją z dochodów naftowych, które wzrosły z około 300 milionów dolarów w 1971 roku do 2 miliardów dolarów w 1974 roku, po czterokrotnym wzroście cen ropy w następstwie wojny Jom Kipur – wzroście dochodów wynikającym niemal wyłącznie ze zwyżki cen. Ten nieoczekiwany przypływ pieniędzy sfinansował stworzenie nowoczesnego państwa, z ministerstwami, służbą cywilną i – po raz pierwszy – zdolnością do prowadzenia polityki zagranicznej. Zdolność ta ujawniła się w 1988 roku, kiedy Katar nawiązał stosunki dyplomatyczne z Chinami i Związkiem Radzieckim, podczas gdy Arabia Saudyjska nie uznawała żadnego z tych państw.
Iracka inwazja na Kuwejt w sierpniu 1990 roku trwale zmieniła strategiczne myślenie Kataru. Błyskawiczna likwidacja emiratu mniejszego i bogatszego od swojego agresora – Saddam Husajn w ciągu miesiąca anektował Kuwejt jako dziewiętnastą prowincję Iraku — pokazała, że saudyjski płaszcz ochronny, który przez tyle lat osłaniał Katar, był bezwartościowy. Saudyjczycy nie potrafili nawet obronić samych siebie: potrzebowali ponad pół miliona amerykańskich żołnierzy, aby chronić własne terytorium. W tamtym momencie Katar zrozumiał, że tylko Stany Zjednoczone mogą zapewnić mu obronę i że konieczne jest nawiązanie bezpośrednich stosunków z Waszyngtonem, bez saudyjskiego pośrednictwa. Porozumienie o współpracy obronnej ze Stanami Zjednoczonymi podpisano w czerwcu 1992 roku. We wrześniu tego samego roku siły saudyjskie starły się z katarskim posterunkiem granicznym w Al-Chafus, pokazując, jak niewiele Rijad liczy się z suwerennością Kataru.
Doha już wcześniej zaczęła lekceważyć saudyjską hegemonię. Podczas gdy ambasada Arabii Saudyjskiej w Teheranie pozostawała pusta (Rijad zerwał stosunki dyplomatyczne z Iranem w 1988 roku i przywrócił je dopiero w 1991 roku), Katar pielęgnował ciepłe relacje z Republiką Islamską, z którą dzieli złoże gazowe North Field. Ponieważ złoże rozciąga się po obu stronach granicy morskiej między tymi państwami, przyszłe bogactwo Kataru zależało od tego, by nigdy nie dać Teheranowi powodu do ingerowania w jego eksploatację. Podobnie, podczas gdy większość pozostałych państw Zatoki trwała w nieprzejednanym sprzeciwie wobec Izraela, Katar – być może wraz z Omanem – wykorzystał przełom w procesie pokojowym, jaki nastąpił po konferencji madryckiej w 1991 roku i porozumieniach z Oslo w 1993 roku, aby rozwijać stosunki z Jerozolimą. Ówczesny premier Szimon Peres odwiedził Katar w 1996 roku, a w tym samym roku w Dosze otwarto izraelskie biuro handlowe.
Szejk Hamad ibn Chalifa, który przejął władzę w czerwcu 1995 roku w wyniku bezkrwawego zamachu stanu, odsuwając od rządów swojego ojca podczas jego wakacji w Szwajcarii, zawsze był hazardzistą, a jego największy zakład przyniósł ogromne zyski. Odkąd geolodzy koncernu Shell odkryli w 1971 roku złoże North Field u północno-wschodnich wybrzeży Kataru – największe złoże gazu ziemnego na świecie – władcy kraju wiedzieli, że gaz będzie miał wartość tylko wtedy, gdy uda się go skraplać na miejscu. Gazu nie można po prostu pompować do zbiornikowców; trzeba go najpierw schłodzić do temperatury minus 162 stopni Celsjusza, przewozić specjalnie zbudowanymi statkami i sprzedawać na podstawie długoterminowych kontraktów państwom, które wybudują własne terminale odbiorcze. Dlatego w 1984 roku Katar utworzył przedsiębiorstwo Qatargas. Minęło trzynaście lat, wydano miliardy dolarów pożyczonych pieniędzy i z wielkim trudem uzyskano w 1992 roku zobowiązanie japońskiego przedsiębiorstwa energetycznego do zakupu gazu przez 25 lat, zanim w styczniu 1997 roku pierwszy ładunek skroplonego gazu ziemnego (LNG) opuścił kompleks przemysłowy Ras Laffan na północnym wybrzeżu Kataru. Do 2006 roku Katar stał się największym eksporterem LNG na świecie. Większości jego sąsiadów znad Zatoki inwestycja ta wydawała się lekkomyślną rozrzutnością małego emiratu.
Dla Hamada ten zakład miał jednak sens. Podobnie jak zabieganie jednocześnie o względy Teheranu i Jerozolimy, wymagał długiego oczekiwania na zyski. I podobnie jak w przypadku tamtych przedsięwzięć, jego powodzeniu sprzyjał fakt, że katarska elita może działać bez przejmowania się czymkolwiek, co można by nazwać opinią publiczną. Większość spośród kilkuset tysięcy obywateli kraju korzysta z hojnych państwowych wynagrodzeń, a aż do 2021 roku nawet członkowie Zgromadzenia Konsultacyjnego byli mianowani przez emira. Kiedy więc Katar postanowił na początku lat 90. otworzyć swoje drzwi przed Izraelem, nikt nie protestował. Nie było też protestów, gdy Katar gwałtownie zatrzasnął te drzwi w styczniu 2009 roku, nakazując Izraelowi zamknięcie biura handlowego w Dosze w trakcie operacji „Płynny Ołów”, podczas gdy Al-Dżazira przez całą dobę transmitowała dla arabskiej publiczności relacje z wojny w Strefie Gazy.
Dwa największe projekty, które miały stać się dziedzictwem Hamada – Al-Dżazira oraz obecność amerykańskich uniwersytetów w Education City – powstały w ciągu osiemnastu miesięcy od jego zamachu stanu. Były częścią szerszego, sprytnie pomyślanego planu stworzenia narodowej marki Kataru i wypromowania jej na całym świecie, przy wykorzystaniu potęgi finansowej i medialnej w sposób asymetryczny, aby zrekompensować niezdolność kraju do projekcji twardej siły.
W kwietniu 1996 roku BBC zamknęła swój nowy arabskojęzyczny kanał telewizyjny, uruchomiony we współpracy z przedsiębiorstwem medialnym należącym do Saudyjczyków, po tym jak ci sprzeciwili się sposobowi relacjonowania wydarzeń. Hamad natychmiast zatrudnił wielu jego dziennikarzy, którzy dzięki hojnej dotacji emira uruchomili Al-Dżazirę, rozpoczynającą nadawanie w listopadzie tego samego roku. Przyjęła ona motto „opinia i opinia przeciwna” i udostępniała antenę najbardziej kontrowersyjnym dysydentom politycznym ze wszystkich arabskich stolic – z wyjątkiem Dohy. Była pierwszą arabską stacją telewizyjną, która zapraszała izraelskich dziennikarzy do swoich programów, dając im dostęp do arabskiej publiczności, jakiego nigdy wcześniej nie mieli. Przyznała również własny program, Szariat i życie, Jusufowi al-Karadawiemu, egipskiemu duchownemu mieszkającemu w Dosze od 1961 roku i najbardziej wpływowemu teologowi Bractwa Muzułmańskiego. Jego cotygodniowy program oglądały dziesiątki milionów widzów. W 2006 roku Al-Dżazira uruchomiła kanał anglojęzyczny, który przedstawiał zachodniej publiczności równie przekonujący obraz wolnej prasy.
Drugim wielkim przedsięwzięciem Hamada, zapoczątkowanym w 1995 roku, było sprowadzenie do Kataru czołowych amerykańskich uniwersytetów. Zadanie to powierzył swojej żonie, Mozie bint Nasser. Urodzona w jednym z najważniejszych klanów rywalizujących z rodem Al Sanich – jej ojciec, Nasser ibn Abdullah al-Misnad, żył na wygnaniu w Kuwejcie z powodu sprzeciwu wobec rodziny panującej – poślubiła Hamada w 1977 roku w ramach pojednania obu rodów. Od tamtej pory odgrywała coraz bardziej publiczną rolę, stając się pierwszą małżonką katarskiego władcy, która samodzielnie angażowała się w sprawy publiczne. Kierując kilkoma fundacjami w Katarze, coraz częściej występowała na międzynarodowych konferencjach i została mianowana specjalną wysłanniczką UNESCO do spraw edukacji. Jako matka syna wybranego przez Hamada na następcę tronu stała się ważnym symbolem modernizacji Kataru w oczach zachodniej publiczności.
Utworzyła Qatar Foundation, która zbudowała na obrzeżach Dohy rozległy kampus nazwany Education City i zaprosiła czołowe amerykańskie uniwersytety do otwarcia tam filii na koszt Kataru. W 1998 roku School of the Arts przy Virginia Commonwealth University jako pierwsza rozpoczęła tam działalność, a w 2001 roku dołączyła szkoła medyczna Uniwersytetu Cornella. Następnie powstały kampusy Carnegie Mellon University, School of Foreign Service Uniwersytetu Georgetown i Northwestern University, a także Texas A&M University, którego rada zarządzająca przegłosowała w 2024 roku zamknięcie katarskiego kampusu do 2028 roku. Dzięki darowiznom i różnego rodzaju formom współpracy również macierzyste kampusy tych uniwersytetów otrzymują hojne wypłaty. Według dokumentacji ujawnianej amerykańskiemu Departamentowi Edukacji Katar jest obecnie największym zagranicznym darczyńcą amerykańskich szkół wyższych i uniwersytetów. Fundacja kupiła Katarowi coś, czego nie mogłaby zapewnić żadna ambasada: stałą obecność wewnątrz instytucji kształcących amerykańskich dyplomatów, dziennikarzy i urzędników.
Podczas gdy arabskojęzyczny kanał Al-Dżaziry miał promować wizerunek Kataru wśród arabskich mas, posługując się językiem islamizmu, uniwersytety – a później także Al Jazeera English – miały robić to samo wśród zachodnich elit, posługując się językiem liberalizmu. Katar jest zaś jedynym uczestnikiem tej gry, który biegle włada oboma tymi językami.
Na długo przed 7 października katarska polityka balansowania między różnymi stronami okazała się niebezpieczna. W 2011 roku rodzina panująca, pewna ochrony wynikającej z goszczenia największej amerykańskiej bazy wojskowej na Bliskim Wschodzie, postanowiła doprowadzić do przejęcia władzy przez ruchy islamistyczne w całym regionie. Kiedy rozpoczęły się powstania arabskiej wiosny, Katar wykorzystał Al-Dżazirę, swoją finansowaną przez państwo sieć medialną, do ich popierania, a swoją potęgę finansową do wspierania islamistów, którzy spodziewali się przejąć po nich władzę. Relacje Al-Dżaziry pomogły doprowadzić do upadku Hosniego Mubaraka, którego rząd zamknął kairskie biuro stacji w styczniu 2011 roku. Gdy w 2012 roku prezydentem Egiptu został Muhammad Mursi z Bractwa Muzułmańskiego, Katar wpompował w ten kraj około 7,5 miliarda dolarów w postaci dotacji, pożyczek i depozytów bankowych.
W Libii Katar pomógł obalić Muammara Kaddafiego: był pierwszym państwem arabskim, które uznało Narodową Radę Tymczasową rebeliantów za prawowity rząd, wysłał myśliwce Mirage do udziału w natowskiej kampanii lotniczej przeciwko siłom Kaddafiego, a później przyznał, że rozmieścił na miejscu setki własnych żołnierzy. Znaczna część uzbrojenia dostarczonego przez Katar trafiła do islamistycznych milicji, a Karadawi, radykalny duchowny powszechnie uważany za nieoficjalnego ideologa Kataru, wykorzystał swoją pozycję w Al-Dżazirze, aby ogłosić, że każdy, kto może zastrzelić Kaddafiego, powinien to zrobić.
Następnie Katar skierował uwagę na Syrię. Hamad, będący wówczas emirem, został pierwszym arabskim przywódcą, który publicznie wezwał do wysłania arabskich wojsk do walki z reżimem Asada. Katar przekazywał pieniądze i broń ugrupowaniom rebelianckim, z których część walczyła u boku syryjskiej filii Al-Kaidy, Frontu an-Nusra – którego przywódca jest obecnie prezydentem Syrii. Był to największy ekonomiczny zakład, jaki Katar kiedykolwiek podjął, i przez krótką chwilę wydawało się, że ruchy, którym Doha udzielała schronienia przez pół wieku, wkrótce staną się rządami świata arabskiego.
Jednak w 2013 roku wyglądało na to, że Katar posunął się za daleko. W czerwcu Hamad abdykował na rzecz swojego syna Tamima, mającego wówczas trzydzieści trzy lata. Osiem dni później egipskie wojsko obaliło Mursiego, a w ciągu kilku dni Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie zadeklarowały miliardy dolarów pomocy dla rządu, który go zastąpił. Nowy egipski rząd uwięził dziennikarzy Al-Dżaziry; Libia pogrążyła się w wojnie domowej, podsycanej częściowo przez katarskie wsparcie dla islamistycznych milicji; a reżim Asada, uratowany przez Iran, Hezbollah i Rosję, utrzymał się u władzy przez kolejnych jedenaście lat. Tymczasem sąsiedzi Kataru doszli do wniosku, że finansowane przez Dohę ruchy islamistyczne są wymierzone przeciwko nim. W marcu 2014 roku Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Bahrajn odwołały swoich ambasadorów z Dohy. W czerwcu 2017 roku te trzy państwa, do których dołączył Egipt, zerwały stosunki dyplomatyczne z Katarem i nałożyły na niego blokadę, zamykając jego jedyną granicę lądową i zakazując katarskim samolotom korzystania ze swojej przestrzeni powietrznej. Koalicja przedstawiła trzynaście żądań, które Katar musiał spełnić, aby blokada została zniesiona. Obejmowały one zamknięcie Al-Dżaziry, usunięcie wojsk tureckich z terytorium Kataru, ograniczenie stosunków z Iranem oraz zerwanie więzi z Bractwem Muzułmańskim.
Blokada mogła okazać się katastrofalna dla Kataru, który importuje niemal całą żywność, wcześniej w znacznej części przewożoną ciężarówkami przez granicę z Arabią Saudyjską. Uratowała go jednak osobliwa polityka dyplomatycznego balansowania, prowadzona przez poprzednie 30 lat. Katar zwrócił się najpierw do Iranu, który otworzył swoją przestrzeń powietrzną dla Qatar Airways i zaczął dostarczać żywność. W sierpniu 2017 roku Doha przywróciła swojego ambasadora w Teheranie, odwołanego rok wcześniej. Turecki parlament w pośpiechu uchwalił ustawę zezwalającą na rozmieszczenie tureckich żołnierzy w tureckiej bazie w Katarze.
Następnie Katar zwrócił się do administracji Trumpa, która początkowo wydawała się popierać blokadę – sam prezydent nawet pochwalił ją w mediach społecznościowych. Jednak zaledwie dziewięć dni później Katar podpisał wart 12 miliardów dolarów kontrakt na zakup amerykańskich myśliwców F-15. Sekretarz stanu Rex Tillerson i sekretarz obrony Jim Mattis podejmowali działania zmierzające do osłabienia blokady, a Katar radykalnie zwiększył wydatki na lobbing w Waszyngtonie. Do lata 2018 roku Doha zgodziła się sfinansować rozbudowę bazy Al-Udeid, w której stacjonowało około 10 tysięcy amerykańskich żołnierzy. Katar gościł również negocjacje, które doprowadziły do zawarcia amerykańskiego porozumienia z talibami, podpisanego w Dosze w lutym 2020 roku. Kiedy blokada zakończyła się w styczniu 2021 roku, Katar nie spełnił żadnego z trzynastu żądań. W następnym roku Stany Zjednoczone nadały Katarowi status głównego sojusznika spoza NATO, a Katar był gospodarzem piłkarskich mistrzostw świata.
Katar wyciągnął z tamtych lat ważną lekcję: sama miękka siła nie wystarczała do osiągnięcia jego celów, ale dopóki miał po swojej stronie Teheran i Waszyngton, mógł przetrwać nawet najpoważniejsze zagrożenia. Potem nadszedł 7 października. Hamas przeniósł swoje biuro polityczne do Dohy w 2012 roku, po zerwaniu z Baszarem al-Asadem – według katarskich urzędników na prośbę Stanów Zjednoczonych. Kiedy Hamas dokonał jednej z najgorszych masakr tego stulecia, katarskie ministerstwo spraw zagranicznych uznało Izrael za wyłącznie odpowiedzialny za eskalację. Ismail Hanija, szef biura politycznego Hamasu, oraz inni przedstawiciele organizacji zostali sfilmowani w swoim biurze w Dosze, gdy padali na twarz w radosnej modlitwie, oglądając masakrę w telewizji. Siedem tygodni później Katar, wspólnie z Egiptem i Stanami Zjednoczonymi, wynegocjował rozejm, który doprowadził do uwolnienia ponad stu zakładników przetrzymywanych przez Hamas, a kolejne rundy katarskiej mediacji przyniosły nowe porozumienia w styczniu i październiku 2025 roku. (Hanija został zlikwidowany w Teheranie w lipcu 2024 roku i pochowany w Katarze). Doha była jednocześnie pośrednikiem w uwalnianiu zakładników i gospodarzem ludzi, którzy wydali rozkaz ich uprowadzenia – balansowanie, które gdziekolwiek indziej byłoby absurdem.
Kiedy Amerykanie odkryli, że piętnastu spośród dziewiętnastu porywaczy samolotów, którzy zaatakowali ich kraj 11 września, było obywatelami Arabii Saudyjskiej, pierwsza reakcja królestwa przypominała zachowanie Kataru po 7 października: zmasowaną ofensywę lobbystów i firm public relations skierowaną do Białego Domu Busha. Saudyjczycy zrozumieli jednak, że muszą zmienić kurs po tym, jak Al-Kaida przeprowadziła w maju 2003 roku zamachy bombowe na osiedla mieszkalne w Rijadzie. Królestwo zdało sobie sprawę, że ugrupowania dżihadystyczne, które finansowało przez dziesięciolecia, chciały zniszczyć dynastię. Saudyjczycy rozpoczęli walkę z dżihadystami na własnym terytorium. Pod rządami Muhammada ibn Salmana w 2016 roku odebrali policji religijnej uprawnienia do dokonywania aresztowań, usunęli znaczną część antyżydowskich i antychrześcijańskich treści z podręczników szkolnych i przed 7 października znaleźli się o krok od uznania Izraela. Królestwo potrafiło dostrzec, że polityka mająca wzmocnić jego pozycję – przekupywanie islamistów i kierowanie wewnętrznego niezadowolenia przeciwko Ameryce i Izraelowi – przyniosła katastrofalne skutki, i zmieniło kurs.
Katar natomiast nadal jedynie zabezpiecza się na wszystkie możliwe sposoby. W listopadzie 2024 roku ogłosił, że przywódcy Hamasu opuścili kraj, ale nigdy nie zamknęli biura politycznego organizacji. Dlatego kierownictwo Hamasu ponownie znajdowało się w Dosze, kiedy Izrael zaatakował miejsce jego spotkania we wrześniu 2025 roku. Al-Dżazira nadal przedstawiała wojnę światu arabskiemu przez pryzmat Hamasu. Katar wciąż pompuje pieniądze w amerykańskie uniwersytety, które stały się jednymi z najbardziej wrogich Żydom środowisk na całym Zachodzie. Nadal też kupuje sobie kolejnych przyjaciół na wysokich stanowiskach, czego dowodzą jego relacje z przedsiębiorstwami i członkami rodziny prezydenta Trumpa. Podczas gdy Muhammad ibn Salman ma wizję przekształcenia Arabii Saudyjskiej, a Iran, Izrael i Turcja mają konkurencyjne wizje przebudowy Bliskiego Wschodu, Katar nie ma żadnej wizji. Ma środki, a nie cele. Jednak polityka oparta wyłącznie na środkach nie jest zdolna dostosować się do zmieniających się okoliczności. Wszystko, co Katar potrafi zrobić, to obstawiać kolejne konie.
Jak dotąd polityka ta się sprawdzała. 29 września 2025 roku, niespełna trzy tygodnie po izraelskim ataku na Dohę, prezydent podpisał rozporządzenie wykonawcze nr 14353, zobowiązując Stany Zjednoczone do traktowania każdego zbrojnego ataku na Katar jako zagrożenia dla własnego pokoju i bezpieczeństwa. Katar nigdy nie był bogatszy, potężniejszy ani bezpieczniejszy.
Ale Katar nigdy też nie był bardziej narażony na niebezpieczeństwo – ani bardziej znienawidzony. W czerwcu 2025 roku Iran wystrzelił rakiety w kierunku Al-Udeid, największej amerykańskiej bazy wojskowej na Bliskim Wschodzie, położonej na terytorium Kataru. Trzy miesiące później Izrael zbombardował samą Dohę. Abu Zabi prowadzi nieustającą wojnę propagandową przeciwko Katarowi w arabskich mediach. Śledczy Kongresu zaczęli badać katarskie próby wywierania wpływu na amerykańskie uniwersytety. A prowadzona przez sam Katar kampania podżegania doprowadziła w reakcji do powstania w amerykańskiej polityce silnego środowiska, które uważa emirat za faktycznego przeciwnika. To właśnie dzięki temu środowisku wpis Kennedy’ego wywołał tak wielkie poruszenie – ale nie wystarczyło to, aby mógł pozostać w sieci.
Katar jest doskonałym przykładem postmodernistycznego państwa Zatoki Perskiej: przekształcił przekonania, budowanie marki, patronat, media, islamizm, akademickie obsesje, liberalizm elit i kapitał w narzędzia. Jeśli jest coś, do czego katarscy urzędnicy nigdy nie wstydzili się przyznać, to właśnie to, że ich polityka polega na obstawianiu każdego konia. Stany Zjednoczone są zaledwie jednym z tych koni, biegnącym obok Bractwa Muzułmańskiego, Iranu i Hamasu. Ponieważ Katar prowadzi politykę opartą wyłącznie na środkach, bez żadnych celów, ten cykl może przerwać tylko państwo, które ma cele – i siłę. Tym państwem są Stany Zjednoczone. Mają one cele: zapewnić bezpieczeństwo swoim sojusznikom, pokonać terrorystyczną organizację odpowiedzialną za masowe mordy i chronić swoje uniwersytety przed deprawującymi wpływami zagranicznymi. Stany Zjednoczone mają w ręku wszystkie karty potrzebne, aby zmusić Katar do zmiany postępowania. Czy to zrobią?
Mosaic, 9 listopada 2026
Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com