Poranny przegląd doniesień z mediów

Poranny przegląd doniesień z mediów

Uwagi Redaktora


Times of Israel informuje, że Trump pozwala decydować Netanjahu w sprawie Hamasu, ale naciska na porozumienie dotyczące zakończenia wojny.

Nie otwieram, nie mam czasu. Sprawa jest właściwie jasna. Trump i Netanjahu rozmawiali i coś powiedzieli dziennikarzom na odczepnego. (Oficjalnej konferencji prasowej po tym spotkaniu nie było, a jakby była, to informuję, że wiele razy wyjaśniałem uczniom, iż język częściej służy do ukrywania myśli niż do ich przekazywania).

Izrael kreśli nowe linie, do których IDF wycofa się w Gazie, po tym jak Hamas odmówił zaakceptowania przedstawionych wcześniej map.

Acha – gry planszowe. Spojrzę na to później, chwilowo to mało podniecające.

Iran nie będzie wolny, dopóki wszystkie kobiety nie będą wolne”; ucisk kobiet w centrum irańskiego systemu. Wywiad z brytyjsko-irańskim dziennikarzem.

Notuję: do przeczytania koniecznie, natychmiast po wstępnym przeglądzie.

Jerusalem Post: „Czas się skończył”: Netanyahu nie powinien wracać z Waszyngtonu bez porozumienia w sprawie zakładników.

No tak, dziennikarskie mondrale. Obawiam się, że to wymaga wyjaśnienia, a ja nie mam czasu. No dobrze.

Pewien internauta pod artykułem o nieświętym sojuszu marksistów i islamistów napisał:

Tylko patrząc z perspektywy lat, które minęły, ONI wszyscy robili to, co robili, dla przyziemnego koryta pełnego mamony! Wszystkie słowa, które wypowiadali i pisali – może nawet w nie wierzyli na początku – ale potem był tylko biznes…

Być może odpowiedź na ten głęboki komentarz była mało przemyślana, a brzmiała tak:

Ostrożnie, kochani, bo ja jestem teraz materiał wybuchowy, i jak mi jakiś ch… pier…., to ja mogę jakoś tak, jakby niegrzecznie. Widzisz, sympatyczny pół……któremu się wydaje, że mądry i szlachetny i wie, co pier…., to on się mnie – proszę jaśnie kutasa – naraża. Spadajcie, obywatelu mundralu, z takimi mądrościami. Gówno wiesz, gówno rozumiesz. A jest między nami różnica – ja mam po prostu więcej szacunku dla ludzi. Dla ciebie akurat mam go mało, bo ty go dla siebie samego nie masz wcale. A dlaczego – to mogłaby ci wyjaśnić Maria Ossowska, opowiadająca o Arystotelesie i cnocie oraz idei człowieka słusznie dumnego. Albo Tadeusz Kotarbiński, prezentujący na seminarium doktoranckim ideę człowieka spolegliwego. Pokój jest mały, zaledwie kilka osób. Kotarbiński już stareńki, ale ciągle młodszy niż ja dziś.

Przepraszam, że ja tak krótko, ale strasznie się spieszę, bo teksty na jutro niegotowe. Muszę zrobić korektę „kobyły” o przyjacielu, którą chcę opublikować jutro, ale najpierw muszę coś sprawdzić w życiorysie Wilama Horzycy. Pamięć jest zawodna, więc jeśli dręczy cię jakaś myśl, że ten Słowacki w Odzie do młodości ładnie to napisał – to sprawdź, czy to aby był Słowacki, czy ten drugi, jak mu tam… Jak to leciało?

„Młodości, podaj mi kulę, niech się raz jeszcze rozczulę i prawdę w oczy wygarnę.”

No tak, ten Norwid pisał bardzo pięknie. Zawsze wolałem go od innych wieszczów, a jak uczyła mnie moja matka: „Tu leży wieszcz, przechodniu, nie szcz…”

Moja cudowna żona umarła. Ona mnie zawsze pilnowała, żebym nie pisał całej prawdy. Mówiła: „Słuchaj, nie wściekaj się, nie mów ludziom prawdy w oczy, spróbuj na okrągło. Przecież wiem, że umiesz. Jak chcesz, to chcij do jasnej cholery.”

Andrzej S. Bratkowski napisał: Rozumiem, że ma Pan trudny okres, ale chyba zbyt brutalnie potraktował Pan X.

Odpowiedziałem:

Wiem, muszę próbować być powściągliwym, ale teraz to trudne, a nigdy nie byłem grzecznym chłopcem. Pamiętam ostrzeżenia mojej polonistki przed egzaminem maturalnym: „Andrzej, proszę, nie pisz, co myślisz.”

Wtedy nie było żadnych Facebooków. Pani Maria kółko polonistyczne na kilka osób miała w swoim pokoju z kuchnią. Kiedyś mieliśmy recenzować jakieś wiersze. Moja recenzja wiersza pewnego poety brzmiała tak: Trzepie poeta konia krzycząc, że  kocha, trzepie, że lubi, trzepie, że uwielbia – i wreszcie słyszymy jęk: uf, już mi lżej.
Nie będę cytował jej reakcji.

Errata:
Powinno być kapucyna, a nie konia, zaś pani Maria tonem damy odpowiedziała:

„Drogi Andrzeju, pewien typ sformułowań dozwolony jest tylko w formie kameralnej, a ten najbardziej dosadny – wyłącznie w gronie dwuosobowym. Resztę powiem ci później.”

Więc jak gdzieś kiedyś Redaktor „Listów” napisze „dziennikarskie mondrale”, to już będziecie wiedzieli. Dziennikarze, jak ten internauta, mają bardzo mało szacunku dla samych siebie i na żaden szacunek nie zasługują.

Teraz powrót do tego Irańczyka, kobiet i Iranu.


P.S. Lekturę przerwał mi telefon od Sławka. Prosił mnie, żebym mu pomógł nawrócić na ateizm jedną panią, która głęboko wierzy we wszystkie kłamstwa o Izraelu. Nie jestem misjonarzem ateizmu. Jestem tylko Redaktorem „Listów”.


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com


Ostatni bastion: starożytne chrześcijańskie serce regionu walczy o przetrwanie


Ostatni bastion: starożytne chrześcijańskie serce regionu walczy o przetrwanie

Alberto M. Fernandez


Górska przystań

Azja jest najludniejszym kontynentem, ale jednocześnie tym, na którym chrześcijanie stanowią najmniejszy odsetek ludności. Oczywiście, żyje tu ponad dwieście milionów chrześcijan, rozciągających się od Bliskiego Wschodu po Daleki Wschód. Dwa azjatyckie państwa mają większość chrześcijańską – Timor Wschodni i Filipiny. Wyspa Flores w Indonezji jest w większości katolicka, a trzy z 28 stanów Indii – Nagaland, Mizoram i Meghalaya – mają większość chrześcijańską. Wszystkie te wspólnoty są efektem działalności misjonarskiej krajów zachodnich – od XVI do XX wieku – zarówno katolickiej Portugalii i Hiszpanii, jak i anglo-amerykańskich protestantów.

Alberto M. Fernandez
Ale istnieje też inne chrześcijańskie skupisko – żywe i jedyne tej wielkości w Azji Zachodniej – które ma znacznie starszą historię niż wspomniane wyżej regiony. Rozciąga się ono od wybrzeża Morza Śródziemnego w Koura, przez górskie miasteczko Bszarri, aż po miasto Zahlé i dalej na zachód, aż do wschodniego Bejrutu. To chrześcijańskie serce w granicach Republiki Libanu. Choć chrześcijanie stanowią około 37 procent populacji Libanu, to w tym regionie są zdecydowaną większością. Większość mieszkańców stanowią maronici, z istotną obecnością grekokatolików melchickich oraz prawosławnych.

Region ten jest podobny do, choć większy niż, terytorium kontrolowane przez chrześcijańskie milicje podczas libańskiej wojny domowej (1975–1990), znanego niekiedy jako kanton Wschodni Bejrut albo – z przekąsem – „Marounistan”. Współczesny chrześcijański Liban, podobnie jak cały kraj, pogrążony jest w głębokim kryzysie. Presja gospodarcza i polityczna, która dotyka niemal wszystkich Libańczyków, szczególnie uderza w zazwyczaj klasę średnią wśród chrześcijan, zagrażając przetrwaniu wyjątkowej, obecnie unikalnej wspólnoty.

Enklawa ta przez wieki przesuwała się na północ lub południe, kurczyła się i rozszerzała w zależności od ataków lub wsparcia ze strony sił zewnętrznych. Wiadomo, że „naród maronicki”, sławiony jako łucznicy, powitał krzyżowców w XI wieku, gdy ci maszerowali wzdłuż wybrzeża Libanu w drodze do Jerozolimy. Ci sami maronici zostali wieki później zepchnięci w najwyższe i najbardziej niedostępne górskie rejony Libanu przez tryumfujących Mameluków w XIII i XIV wieku. Przetrwali masakry w XIX wieku i głód o charakterze ludobójczym na początku XX wieku, a mimo to pozostali. I na długo przed powstaniem Republiki Libańskiej istniała już polityczna rzeczywistość na górze Liban, zamieszkiwana głównie przez druzów i maronitów.

Bywało, że także inne regiony Azji Zachodniej miały chrześcijańską większość – na przykład syryjsko-prawosławny Tur Abdin w południowej Anatolii. Jednak wojna, zamieszki i prześladowania w ciągu ostatnich dekad niemal całkowicie opróżniły te tereny z chrześcijan – tak stało się lub dzieje się obecnie w Iraku, Syrii i Ziemi Świętej. Na tle tego wszystkiego region większości chrześcijańskiej w Libanie pozostaje (na razie) nienaruszony.


Jest jak reszta Libanu – ale inny

Widać tu przydrożne kapliczki poświęcone Matce Bożej lub św. Szarbelowi, liczne kościoły i klasztory, pomniki bojownikom chrześcijańskiego ruchu oporu przeciwko najeźdźcom – Palestyńczykom i Syryjczykom. Wzgórza są często tarasowo obsadzane drzewami oliwnymi i owocowymi. Zadbane, przeważnie średnioklasowe miasta i wsie w górach i na wzgórzach przechodzą w miejski chaos i koszmarny ruch uliczny wybrzeża oraz Wielkiego Bejrutu. Korki i zanieczyszczenie powietrza są takie same w „chrześcijańskim” Jounieh, jak i w „muzułmańskiej” Hamrze czy Dahiye.


Trwały kryzys

Pięćdziesiąt lat po rozpoczęciu libańskiej wojny domowej, chrześcijańska egzystencja – a może lepiej powiedzieć: chrześcijańska niezależność decyzyjna lub autonomia – stoi przed większym zagrożeniem niż kiedykolwiek. Wynika to głównie z dwóch kryzysów: gospodarczego załamania Libanu, zapoczątkowanego kryzysem płynności w 2019 roku, oraz kryzysu politycznego, wywołanego przez dominację tzw. „szyickiego duopolu” (Hezbollah i jego sojusznik – partia Amal Nabih Berriego) nad decyzjami rządowymi i finansami państwa.

Rezultatem szyickiego duopolu, wspieranego pieniędzmi z Iranu, było uczynienie z już skorumpowanego i dysfunkcyjnego systemu jeszcze bardziej skorumpowanego i dysfunkcyjnego. Czyni to wewnętrzne reformy mało prawdopodobnymi, a jednocześnie umożliwia pasożytnicze wykorzystywanie państwowych środków i stosowanie groźby przemocy wobec przeciwników wewnętrznych, co służy też jako strategiczne narzędzie do ponownego wciągnięcia Libanu w wojnę w wybranym przez nich momencie. Hezbollah jest według doniesień głęboko zamieszany w zabójstwa zarówno muzułmanów, jak i chrześcijan, takich jak Lokman Slim w 2021 roku czy Elias Hasrouni w 2023. W obecnym systemie politycznym chrześcijanie (podobnie jak druzowie i sunnici) są zakładnikami kaprysów sojuszu Amal–Hezbollah.

Kryzys gospodarczy doprowadził do dewaluacji libańskiej waluty o 98 procent. Inflacja osiągnęła w 2024 roku poziom 45,23 procent, a oficjalne bezrobocie przekracza 11 procent. Bank Światowy opisał „celową depresję” w Libanie jako jedno z najpoważniejszych załamań gospodarczych na świecie od lat 50. XIX wieku.

Upadek ten szczególnie uderzył w sektory zdominowane przez chrześcijan: bankowość, edukację i medycynę. Pensje i zatrudnienie drastycznie spadły. Wzrosła emigracja. Młodzi Libańczycy, jeśli chcą mieć jakąkolwiek przyszłość, planują wyjazd – albo do dynamicznych gospodarek Zatoki Perskiej, albo na Zachód. Jeśli wybiorą Dubaj czy Kuwejt, jest szansa, że wrócą kiedyś do Libanu. Jeśli trafią do Europy, Ameryki czy Australii – prawdopodobnie zostaną tam na stałe.


„Spójrz dookoła – nie ma tu młodych ludzi”

Jeden z biskupów katolickich obrządku melchickiego w Zahlé powiedział mi niedawno: „Spójrz dookoła – nie ma tu młodych ludzi. Albo starzy, albo dzieci, które jeszcze chodzą do szkoły i są za młode, żeby wyemigrować.” Praca w chrześcijańskich miastach takich jak Zahlé czy Bszarri staje się coraz trudniejsza do znalezienia, usługi zanikają lub pogarszają się, a mieszkańcy czują się zmuszeni do przeprowadzki do Bejrutu albo codziennych dojazdów, a następnie – do szukania szans poza granicami Libanu. Arabowie z Zatoki wiedzą, że mogą zatrudniać Libańczyków taniej ze względu na dramatyczną sytuację gospodarczą w ich kraju.


Tytuł oryginału: Last Bastion: An Ancient Christian Heartland Struggles To Survive
Źródło: MEMRI Daily Brief No. 802


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com

‘Transformational’ plans for Mideast crux of Trump, Netanyahu meetings

‘Transformational’ plans for Mideast crux of Trump, Netanyahu meetings

Andrew Bernard


“I think with Iran, the game is still on,” Assaf Orion, a fellow at the Washington Institute for Near East Policy, told JNS. “It’s not ‘Mission Accomplished.’ We can’t go and have beers because this problem is solved.”

.

Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu at a second meeting with U.S. President Donald Trump, and also attended by Vice President JD Vance, held in the Oval Office in the White House on July 8, 2025. Credit: Avi Ohayon/GPO.

As U.S. and Israeli leaders continue to hold meetings in Washington on Tuesday, experts told JNS that the discussions between U.S. President Donald Trump and Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu may be “transformational” for the entire Middle East.

Jonathan Schanzer, executive director of the Foundation for Defense of Democracies, told JNS that what the two leaders have described of their plans could reset the region.

“An end to Iranian aggression, peace between Israel and Syria, plus an end to the Gaza war with resettlement opportunities for Gazans and regional leadership in the Strip? One of these would be a remarkable achievement,” Schanzer said. “All of them would amount to a new Middle East.”

“What the two leaders laid out last night was nothing short of transformational,” he added.

‘Things may be moving in the right direction’

At their White House dinner on Monday, Trump and Netanyahu said that they were working on a plan to relocate Gazans either within the coastal enclave in what Trump called a “freedom zone,” or to third countries.

“I think President Trump had a brilliant vision. It’s called free choice. If people want to stay, they can stay, but if they want to leave, they should be able to leave,” Netanyahu said.

He emphasized that Gaza “shouldn’t be a prison. It should be an open place.”

In February, Trump first suggested that the United States could “own” the Gaza Strip with implications for U.S. involvement that drew criticism from some Republican lawmakers and a number of Arab states.

Schanzer told JNS that the latest discussions of plans for the long-term redevelopment of Gaza no longer seem to phase regional leaders.

“I didn’t see a massive backlash to Trump’s comments last night,” Schanzer said. “That seems significant to me. I get the sense that things may be moving in the right direction.”

Assaf Orion, a fellow at the Washington Institute for Near East Politics and a retired brigadier general in the Israel Defense Forces, told JNS that any maximalist versions of those plans to relocate Gazans and reoccupy the Strip would carry “a prohibitive cost in blood and treasure.”

“We haven’t heard of a single country willing to take them in,” Orion said. “It looks like one of the magical thinking solutions that both parties to the conflict share—wishing that when we get up next morning, the other side won’t be here. I don’t see it as a realistic option.”

“If we are to occupy Gaza and manage it with military rule, this would be our national project for the next generation,” he added. “This is billions and billions of dollars, and 100,000s of soldiers and an endless amount of casualties.”

Schanzer and Orion agreed that Netanyahu is likely conducting this latest trip to Washington—his third since Trump resumed office—with an eye to potential elections that could improve his majority in the Knesset and reduce his reliance on right-wing parties led by Itamar Ben-Gvir, Israel’s national security minister, and Bezalel Smotrich, its finance minister, both of whom object to a ceasefire-for-hostages deal with Hamas.

“This visit undeniably boosts Netanyahu’s political profile at home,” Schanzer said. “But Bibi has some big choices ahead. Does he call for snap elections as a means to ride the wave of successes he’s experienced? There is risk. But there is also risk in riding out his term with Ben-Gvir and Smotrich, who will try to derail any efforts to reach an end to the conflict in Gaza.”

“Netanyahu may not love the idea, but Trump does,” he stated. “And that accounts for quite a lot.”

“It’s very clear in recent weeks that he’s already campaigning for elections,” Orion said. “I think that Netanyahu—the No. 1 politician in Israel, bar none—knows how to identify the political and electoral potential of the victory over Iran. He also knows how to play the political potential of his relations with President Trump. He’s now showing his hand as the statesman, as the victor of Iran, as the savior of the nation from nuclear annihilation.”

“He may be seeing an election as an option, maybe even a desirable option,” Orion said. “The calculus that guided Netanyahu so far in decisions about Gaza might have changed a little with elections before his eyes.”

‘It’s not a one-shot problem’

Trump said on Monday that the United States would begin “very high-level” direct talks with the Iranians on Saturday to try to find a solution for Washington’s remaining issues with Iran’s nuclear program after the U.S. strikes in mid-June on the Fordow, Natanz and Isfahan nuclear facilities.

“We’re dealing with them directly, and maybe a deal is going to be made, that’ll be great,” Trump said. “It’ll be really great for Iran, I can tell you that.”

One of the open questions about negotiations with Iran is whether the U.S. and Israeli air campaign against Iran’s nuclear sites, air defenses and military leadership has left them more open to a deal or will push them to further preserve and conceal their nuclear activities.

“The regime has very little leverage right now,” Schanzer told JNS. “I don’t know if a nuclear deal matters at this moment. Deterrence and freedom of action seem to be the key ingredients to prevent a renewed nuclear program. A deal with Iran that ends the nuclear program, the ballistic-missile program and the proxy network would be a massive lift. But if there was ever a time to try, it would be now.”

Orion said he had concerns that despite the “world-class” air campaign against Iran, the United States and the international community might falsely view the problem of Iran’s threat to Israel as settled.

“There is a high probability that they won’t agree on the diplomatic side, that they will slow roll the negotiation, and, on the side, they will try to recuperate, to salvage whatever’s possible and to hide it somewhere,” Orion said. “It’s not a one-shot problem. It’s an ongoing effort.”

That commitment will have to be similar to the campaign against Hamas, even if the war in Gaza comes to an end, Orion told JNS.

“I think with Iran, the game is still on,” he said. “It’s not ‘Mission Accomplished.’ We can’t go and have beers because this problem is solved. On Gaza, there’s a wide understanding that this war must end, even if we will need to continue campaigning against Hamas for years and decades to come. There’s no total victory in that sense.”


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com


‘Get Out’: Adams Urges Cuomo Not to Play Spoiler in NYC Mayoral Race, Woos Jewish Voters

‘Get Out’: Adams Urges Cuomo Not to Play Spoiler in NYC Mayoral Race, Woos Jewish Voters

Corey Walker


New York City Mayor Eric Adams attends “October 7: One Year Later” commemoration in New York City to mark anniversary of the October 7, 2023 Hamas-led attack in Israel. Photo: Ron Adar/ SOPA Images via Reuters Connect

New York City Mayor Eric Adams has a blunt message for former New York Governor Andrew Cuomo: “Get out.” 

In an interview released Monday by The Free Press, Adams urged Cuomo to exit the New York City mayoral race and clear the way for him him to prevail in November by unifying the opposition to controversial Democratic nominee Zohran Mamdani.

“That’s the right thing to do for the city of New York,” said Adams during a conversation filmed at Gracie Mansion.

Although still a registered Democrat, Adams is running for reelection in November as an independent against the Democrats’ Mamdani, Republican nominee Curtis Sliwa, and potentially Cuomo, who for now remains formally in the race as an independent candidate despite losing to Mamdani last month in the Democratic primary.

Mamdani, a member of the Democratic Socialists of America and an outspoken critic of US support for Israel, has built his campaign around challenging what he calls the Democratic Party’s brand of establishment politics. His vocal criticism of Israel’s military actions in Gaza and support for the Boycott, Divestment and Sanctions (BDS) movement have earned him both national attention and fierce backlash.

Adams, one of the most pro-Israel mayors in the country, has cast the progressive firebrand as dangerously out of step with mainstream Democrats. Without naming him directly in the interview, Adams painted a stark picture of ideological contrast, describing Mamdani’s worldview as extreme and divisive.

“We want to get safer, but when you look at someone like the candidate for mayor [who] wants to empty out Rikers Island, wants to defund police departments, the desire of believing we should not go after those who are repeated offenders and shoplifting, that is going to take us back,” Adams said. 

Mamdani, a State Assembly member from Queens and the son of prominent leftist intellectual Mahmood Mamdani and filmmaker Mira Nair, has long aligned himself with anti-imperialist causes and Global South solidarity movements. While he has not directly responded to Adams’ latest remarks, he has previously accused the mayor of fear-mongering and failing to address the suffering of Palestinians.

New York City has a significant Jewish population, a key factor in Adams’s political calculus. Mamdani’s harsh critiques of Israel could prove polarizing among voters, particularly in more moderate or older blocs. As a result, Adams has made overtures to the Jewish community in an attempt to consolidate support of a critical voting bloc ahead of the general election.

“When you have the small population of Jewish residents [making up] 51 percent of the hate crimes [victims] in this city, that’s problematic,” Adams said. “So we started in office to end antisemitism. We signed the IHRA agreement, which standardized what antisemitism is.”

As mayor, Adams signed Executive Order 52 on June 8, 2025, formally adopting the International Holocaust Remembrance Alliance’s (IHRA) working definition of antisemitism.

The definition characterizes antisemitism as “a certain perception of Jews … expressed as hatred toward Jews” and lists 11 illustrative examples, such as Holocaust denial, collective Jewish responsibility, and denying Jews’ right to self-determination. Adams’s order directs all city agencies to apply this definition to identify and address antisemitic incidents, without infringing on First Amendment protections.

Adding another layer of uncertainty to the general election race is the potential impact of Cuomo, who has floated a return to the campaign trail in recent months. Cuomo, also a staunch supporter of Israel during his tenure as governor, could divide pro-Israel voters and complicate Adams’s path to victory.

In the interview, Adams didn’t mince words about Cuomo’s potential spoiler role in November. He emphasized that Cuomo had already lost against Mamdani and that the former governor should gracefully bow out of the competition and let a stronger opponent combat the ascendant socialist.

The race, still months away from formal filing deadlines, is already emerging as a proxy battle over Israel, the direction of US foreign policy, and the growing rift between the Democratic establishment and its insurgent left wing.

In recent weeks, Adams has held events with Jewish community leaders and appeared on local radio stations emphasizing his unwavering support for Israel. His campaign advisers believe the contrast with Mamdani will be a central line of attack.


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com


RABIN JONATHAN SACKS – Wolność wymaga cierpliwości

Amerykańscy żołnierze w Afganistanie Fot. Wikipedia


Wolność wymaga cierpliwości

RABIN JONATHAN SACKS


SZLACH – 17 CZERWCA 2017/23 SIWAN 5777

Czyim pomysłem było posłanie szpiegów?

Według parszy na ten tydzień – był to pomysł Boga.

„I oświadczył Wiekuisty Mojżeszowi, i rzekł: Wyszlij sobie mężów, aby wypatrzyli ziemię Kanaan, którą oddaję synom Israela, – po jednym mężu z każdego pokolenia ojców ich poszlecie; wszystkich z dostojniejszych między nimi. I wysłał ich Mojżesz z puszczy Paran […]” (Be-midbar 13:1-3).

Według słów Mojżesza, zapisanych w księdze Dwarim, zdecydowali o tym ludzie:

„Tedyście przystąpili do mnie wszyscy, a rzekli: »Wyszlijmy ludzi przed sobą, aby zbadali nam tę ziemię, i zdali nam sprawę o drodze, po której wnijść mamy, i o miastach, do których wejdziemy!«. I okazało się to dobrem w oczach moich; i wziąłem z was dwunastu mężów, po mężu jednym z każdego pokolenia” (Dwarim 1:22-23).

Raszi godzi te dwie sprzeczności. Twierdzi, że Mojżesz zapytał Boga, co robić, po tym, gdy ludzie przyszli do niego z propozycją wysłania szpiegów. Bóg na to zezwolił – nie nakazał tego, a jedynie nie zakazał. „Gdy człowiek obiera kierunek, tam będzie wiedziony” (Makot 10b), jak mówili rabini. Co to oznacza? Bóg nie powstrzymuje ludzi przed dążeniem do obranego celu wybraną ścieżką, nawet kiedy wie, że droga ta prowadzi do tragedii. Oto natura wolności, którą obdarzył nas Bóg – wolność popełniania błędów.

Majmonides („Przewodnik błądzących III”, rozdział 32) przedstawia interpretację, która pozwala spojrzeć inaczej na tę sprawę. Zaczyna od zwrócenia uwagi na wers 17 z rozdziału 113, z którym rozpoczyna się exodus. Bóg nie prowadzi uwolnionego w końcu przez faraona ludu przez ziemię Filistynów, mimo że ta droga byłaby krótsza. Wiedzie go okrężną drogą przez pustynię do Morza Sitowego. Mówi: „[…] »By nie pożałował lud, gdy zobaczy wojnę, a nie powrócił do Micraim«” (Be-midbar 13:17).

Majmonides komentuje: „I tak poprowadził Bóg lud okrężną drogą, z dala od prostego szlaku, który wcześniej miał w planach, bo obawiał się, że doświadczyć może lud ten trudów, zbyt wielkich i ponad swoje siły. Poprowadził ich więc Bóg inną drogą, aby dokonać tego, co sobie wcześniej zamierzył”. Następnie dodaje: „Jest rzeczą oczywistą, że podróż przez pustkowie, pozbawiona komfortu, jakim jest, na przykład, kąpiel, buduje odwagę. Komfort prowadzi do bojaźliwości i tchórzostwa. Poza tym czas wędrówki dał możliwość wzrastania nowego pokolenia z dala od warunków niewoli i poniżenia”. Według Majmonidesa nie było zatem istotne, kto wysłał szpiegów. Nie była też ważna kara jako taka – a więc decyzja, że lud skazany będzie na czterdziestoletnią wędrówkę przez pustynię i że tylko najmłodszemu pokoleniu dane będzie wejść do Ziemi Obiecanej. Wszystko, co się wydarzyło, było nieuniknioną konsekwencją wynikającą z ludzkiej natury.

Nie wystarczy kilka dni czy tygodni, żeby zmienić naród niewolników w społeczeństwo, które zdoła udźwignąć odpowiedzialność autonomii. Izraelici potrzebowali pokolenia ludzi urodzonych w świadomości wolności, ugruntowanej przez doświadczenie pustyni, nieskrępowanych niewolniczymi nawykami. Nie ma drogi na skróty. Wolność wymaga czasu. Najczęściej, w istocie, bardzo długiego czasu.

Opisywany tu wymiar czasu jest rzeczą fundamentalną w żydowskim rozumieniu polityki i rozwoju ludzkości. Właśnie dlatego w Torze Mojżesz wielokrotnie powtarza starszemu pokoleniu, aby uczyło dzieci, opowiadało historie z przeszłości, pielęgnowało pamięć. Dlatego samo przymierze rozciągnięte jest w czasie – przekazywane jest z pokolenia na pokolenie. Z tego też powodu historia Izraelitów opowiedziana w Tanachu rozciąga się. Opowieść z Biblii hebrajskiej toczy się przez tysiąc lat, od czasów Mojżesza do ostatnich proroków. Bóg dokonuje swego dzieła nie w jednym momencie historii, ale w jej całej rozpiętości. Inaczej niż w chrześcijaństwie czy islamie, nie ma jednego momentu w judaizmie, w którym dokonuje się transformacja kondycji ludzkiej, nie ma krótkiego okresu, ani nawet pojedynczego pokolenia, w którym wszystko, co najistotniejsze, nagle zostaje w całości wyjawione. Dlaczego, pyta Majmonides w „Przewodniku błądzących” (III, r. 32), Bóg nie uczynił po prostu Izraelitów na tyle silnymi, aby przekroczyli rzekę Jordan i wstąpili do Ziemi Obiecanej? Ponieważ, odpowiada, oznaczałoby to pożegnanie się z ludzką wolnością, prawem wyboru i odpowiedzialnością. Nawet Bóg, twierdzi Majmonides, musi pielęgnować ziarno ludzkości, jej ewolucja to proces bardzo czasochłonny. Nie jest więc tak, że Bóg nie może zmieniać ludzi. Oczywiście, może. On ich stworzył i On mógłby dokonać ich przemiany. Jednak decyduje się tego nie robić, wycofuje się, ograniczając swoje działanie – dokonuje tego, co w kabale luriańskiej nazwane zostało cimcum. Chce, aby ludzie stworzyli społeczeństwo wolności, a jakże mieliby tego dokonać, jeśli Bóg sam by ich tej wolności pozbawił. Niczym rodzic, który musi powstrzymać się od robienia pewnych rzeczy dla swojego dziecka, jeśli chce, aby weszło w dorosłość, tak i Bóg musi ograniczyć swój wkład w rozwój ludzkości, jeśli chce, aby jego lud osiągnął moralną i polityczną dojrzałość.

W jednej z moich książek nazywam ten fenomen wyobraźnią chronologiczną, w opozycji do greckiej wyobraźni logicznej. W logice brakuje bowiem wymiaru czasowego. Dlatego też filozofowie mają skłonność do bycia albo skrajnie konserwatywnymi (Platon w swym państwie nie chciał poetów, ponieważ ich obecność groziła zakłócaniem porządku publicznego), albo głęboko rewolucyjnymi, jak Rousseau czy Marks. Dzisiejszy porządek społeczny może być albo dobry, albo zły. Jeśli jest właściwy, nie powinniśmy go zmieniać, a kiedy zawodzi, powinien zostać obalony. Fakt, że zmiana wymaga czasu, czasami nawet kilku pokoleń, to idea, którą trudno wpasować w myśl filozoficzną – nawet filozofowie, jak Hegel czy Marks, którzy analizowali czynnik czasu, robili to odruchowo, przy okazji, mówiąc o „nieuchronności dziejowej”, nie biorąc jednak pod uwagę, że czas może być niespodziewanym sprawdzianem wolności.

PRENUMERATA

Jedną z bardziej osobliwych cech zachodniej cywilizacji jest fakt, że przez ostatnie stulecia ludzie, którzy bronili tradycji, jak Edmund Burke, Michael Oakshott czy T. S. Eliot, byli mocno konserwatywni i chcieli utrzymania status quo. Nie ma jednak powodu, dla którego tradycja z góry musiałaby być konserwatywna. Możemy przekazywać dzieciom nie tylko historię naszej przeszłości, ale również plany i ideały, których nie udało nam się zrealizować. Możemy pragnąć, żeby wzniosły się wyżej, niż nam się udało, by zawędrowały dalej na drodze wolności, niż my zdołaliśmy zawędrować. Przykładem takiego podejścia jest wypowiadane na rozpoczęcie sederu pesachowego zdanie: „W tym roku w niewoli, w przyszłym na wolności; w tym roku tutaj, w przyszłym w Izraelu”. Tradycja może ulegać ewolucji bez wywoływania rewolucji.

Oto lekcja z historii o szpiegach: mimo gniewu Wszechmocnego, Jego lud nie został skazany na wieczne wygnanie, musiał jednak pogodzić się z faktem, że nie będzie mu dane osiągnąć tego, na co gotowe było dopiero najmłodsze pokolenie.

Dziś często zapominamy o tej lekcji. Działania wojenne w Afganistanie i Iraku zostały podjęte, przynajmniej częściowo, w imię demokracji i wolności. Szerzenie tych wartości nie jest jednak zadaniem wojny, ale edukacji i instytucji prospołecznych, jest konsekwencją powolnego procesu akceptowania odpowiedzialności. Na to potrzeba pokoleń, a czasami i po długim czasie zmiana jest niezauważalna. Ludzie – niczym Izraelici zniechęceni raportem szpiegów – z natury skłonni są do tracenia wiary i chcą powrotu do przewidywalnej przeszłości („Ustanówmy sobie wodza, i wróćmy do Micraim” [Be-midbar 14:4]), zamiast skłaniać się ku nieznanej przyszłości, wymagającej i pełnej niebezpieczeństw. Dlatego też w historii odnajdujemy więcej przykładów rządów tyranów niż demokracji.

Polityka wolności wymaga cierpliwości, wieloletnich starań i podtrzymywania nadziei. Emmanuel Levinas mówił o „trudnej wolności”, ale wolność nigdy nie jest łatwa. Historia o szpiegach uczy nas, że pokolenie, które wyszło z Egiptu, nie było jeszcze gotowe na tę wolność. Ich sytuacja była tragiczna. Jednak ich dzieci miały ją w przyszłości osiągnąć i to było pociechą Izraelitów.


Tłumaczenie: Jolanta Różyło © CHIDUSZ 2017


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com