PO WOJNIE, Z POMOCĄ BOŻĄ, JUŻ NIEBAWEM …

PO WOJNIE, Z POMOCĄ BOŻĄ, JUŻ NIEBAWEM …

Pisma Kopla i Mirki Piżyców o życiu w getcie i okupowanej Warszawie
Mirka i Kopel Piżycowie
oprac i wstępem opatrzyła Barbara Engelking i Havi Dreifuss
Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Yad Vashem
Warszawa 2017
ISBN:978-83-63444-49-5

Za mną idzie młoda kobieta. Na plecach nosi tłumok. Niemiec z szatańskim uśmiechem podchodzi do niej, podnosi pejcz i wali w plecak. Rozlega się straszny krzyk ukrytego dziecka. Niemiec wyrywa kobiecie maleństwo i ciska je wraz z tłumokiem pod ścianę. Nieszczęsna chce iść za dzieckiem. Oprawca zatacza się wprost ze śmiechu, bawi go to. Uderzeniem kolby wpycha siną z rozpaczy kobietę z powrotem do szeregu”.
z pamiętnika Mirki Piżyc

Na książkę składają się pisma ojca i córki: Kopla i Mirki Piżyców, którzy sporządzali swoje notatki po ucieczce z warszawskiego getta, w ukryciu po stronie aryjskiej. Kopel był syjonistą, działaczem społecznym, w getcie współorganizował szkolnictwo hebrajskie i chór dziecięcy. Mirka tuż przed wojną zdała maturę, marzyła o medycynie, a w getcie pracowała w domu dziecka.

Zapiski Kopla dotyczą życia w getcie, jego działalności społecznej oraz losów całej rozgałęzionej i bardzo ze sobą związanej rodziny, z której większość osób zginęła.

Mirka opisuje życie w getcie od akcji likwidacyjnej (lipiec–wrzesień 1942 r.) do początków powstania w kwietniu 1943 r., kiedy jej i ojcu udało się wydostać z getta. Młodsza siostra Mirki Rutka z matką wyszły z getta tydzień wcześniej. Wszyscy czworo przeżyli w kryjówkach po stronie aryjskiej. Po wojnie Piżycowie wyjechali do Szwecji, a stamtąd do Izraela.

„W tym okresie pracowałam w (…) domu dziecka mającym pod swą opieką ponad sześćset osieroconych dzieci żydowskich (…). Tułały się po ulicach ghetta, (…) żebrały, wyjadały surowe, zgniłe jarzyny ze śmietników, ogryzały porzucone kości. (…) zostały wzięte pod opiekę (…). Znikły wszy, świerzba uleczona, własne łóżko, pościel, porządne ubranie (…). Pełna miseczka jedzenia (…).
Wieści o wysiedleniu, które zaczęły krążyć po ghetcie, dotarły i do naszych (…) dzieci. (…) Lolek i Jadzia, Henio i Rywcia zasypują mnie pytaniami: «Czy to prawda? Panno Mirko, Panno Mireczko, czy mają nas wysłać? To my znowu nie będziemy mieli gdzie być? Niech Pani powie, że to nieprawda!».
«Ja nie chcę być znowu sam, niech mnie Pani nie zostawia» – łka Mendele, a łzy płyną mu po buzi. Cóż mam ci powiedzieć, mój mały, kochany chłopaczku, czy to, że niestety prawda, straszna, nieubłagana prawda? (…) O nie! Łudź się, póki możesz. I tłumaczę, że internatów nie ruszą (…)”.
Z pamiętnika Mirki PIżyc

SPIS TREŚCI

SPIS TREŚCI
Nota edytorska
Wprowadzenie: Rodzina Piżyców i pozostawione przez nich pisma (Havi Dreifuss)

I. Kopel Piżyc
Teksty o losach Żydów w getcie warszawskim
Święci i czyści
Tarbut
Szczegóły dotyczące działalności na polu kultury hebrajskiej w Warszawie w latach 1939–1942
Szir
Komitet Ścisły
Moja całościowa praca w czasie wojny

II. Mira Piżyc
Pamiętnik od czasu wielkiej akcji likwidacyjnej do wybuchu powstania w getcie warszawskim
Fotografie

III. Kopel Piżyc
Zapiski z aryjskiej strony
Spis wydarzeń
Różne zapiski z aryjskiej strony
Moja biblioteka 2800 [szt.]

Praca naukowa finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2014-2017

Publikacja wydana w koedycji z YAD VASHEM. The International Institute 
for Holocaust Research. The Center for Research on the Holocaust in Poland

Drukuj artykuł

Poleć artykuł

Holocaust Encyclopedia – ANTISEMITISM

llustration from an antisemitic children’s primer. The sign reads “Jews are not wanted here.” Germany, 1936.
— US Holocaust Memorial Museum

The word antisemitism means prejudice against or hatred of Jews. The Holocaust, the state-sponsored persecution and murder of European Jews by Nazi Germany and its collaborators between 1933 and 1945, is history’s most extreme example of antisemitism.

In 1879, German journalist Wilhelm Marr originated the term antisemitism, denoting the hatred of Jews, and also hatred of various liberal, cosmopolitan, and international political trends of the eighteenth and nineteenth centuries often associated with Jews. The trends under attack included equal civil rights, constitutional democracy, free trade, socialism, finance capitalism, and pacifism.

The specific hatred of Jews, however, preceded the modern era and the coining of the term antisemitism. Among the most common manifestations of antisemitism throughout history were pogroms, violent riots launched against Jews and frequently encouraged by government authorities. Pogroms were often incited by blood libels—false rumors that Jews used the blood of Christian children for ritual purposes.

In the modern era, antisemites added a political dimension to their ideology of hatred. In the last third of the nineteenth century, antisemitic political parties were formed in Germany, France, and Austria. Publications such as the Protocols of the Elders of Zion generated or provided support for fraudulent theories of an international Jewish conspiracy. A potent component of political antisemitism was nationalism, whose adherents often falsely denounced Jews as disloyal citizens.

The nineteenth century xenophobic “voelkisch movement” (folk or people’s movement)—made up of German philosophers, scholars, and artists who viewed the Jewish spirit as alien to Germandom—shaped a notion of the Jew as “non-German.” Theorists of racial anthropology provided pseudoscientific backing for this idea. The Nazi party, founded in 1919 and led by Adolf Hitler, gave political expression to theories of racism. In part, the Nazi party gained popularity by disseminating anti-Jewish propaganda. Millions bought Hitler’s book Mein Kampf (My Struggle), which called for the removal of Jews from Germany.

With the Nazi rise to power in 1933, the party ordered anti-Jewish economic boycotts, staged book burnings, and enacted discriminatory anti-Jewish legislation. In 1935, the Nuremberg Laws racially defined Jews by “blood” and ordered the total separation of so-called “Aryans” and “non-Aryans,” thereby legalizing a racist hierarchy. On the night of November 9, 1938, the Nazis destroyed synagogues and the shop windows of Jewish-owned stores throughout Germany and Austria (an event now known as the Kristallnacht pogrom or Night of Broken Glass). This event marked a transition to an era of destruction, in which genocide would become the singular focus of Nazi antisemitism.

Resources

Burleigh, Michael. The Racial State: Germany 1933-1945. New York: Cambridge University Press, 1991.
Wistrich, Robert S. Antisemitism: The Longest Hatred. New York: Pantheon Books, 1991.
Ben-Itto, Hadassa. The Lie That Wouldn’t Die: The Protocols of the Elders of Zion. London: Vallentine Mitchell, 2005.
Levy, Richard S., editor. Antisemitism: A Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, 2005.
Parkes, James W. Antisemitism. London: Valentine, Mitchell, 1963.
Poliakov, Leon. The History of Anti-Semitism. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2003.