Kiedy nie wolno, a kiedy należy kłamać Etyka judaizmu o kłamstwie

opracował: Paweł Jędrzejewski

Kłamstwo jest bardzo niebezpiecznym narzędziem. Kłamanie jest najczęściej zdecydowanie nieetyczne. W Torze czytamy: „Oddal się od wszelkiego kłamstwa” (Szemot 23, 7) i „Nie będziecie zaprzeczać prawdziwemu twierdzeniu fałszywie i nie okłamiecie jeden drugiego” (Wajikra 19, 11-12).

Istnieją jednak wyjątki. Liczne. Zaczynając od sytuacji, gdy kłamstwo może komuś pomóc nie czyniąc przy tym nikomu żadnej krzywdy. Klasycznym przykładem jest tu np. skłamanie komuś, kto z poczucia dumy nie chce przyjąć pomocy pieniężnej (a jest biedny), że te pieniądze, które mu chcemy dać, wygraliśmy na loterii, więc tak naprawdę niewiele dla nas znaczą.

Podobnie, gdy chce się oszczędzić komuś wstydu. W Talmudzie (Sanhedryn 11a) czytamy, że rabi Gamaliel z Jawne zaprosił siedmiu mędrców na obrady, których celem miało być ogłoszenie roku przestępnego. Takie zaproszenie było zaszczytnym wyróżnieniem. Gdy przybył na spotkanie, stwierdził, że jest tam ośmiu mędrców, zamiast siedmiu. Wówczas zażądał, aby ten, który pojawił się bez zaproszenia – wyszedł z sali. Na to wstał najdostojniejszy z mędrców – rabi Szmuel haKatan i bez słowa wyszedł. Talmud wyjaśnia, że był on zaproszony, ale odszedł, aby oszczędzić publicznego zawstydzenia temu z mędrców, który nie został zaproszony. Skłamał więc swoim demonstracyjnym opuszczeniem sali w dobrym celu.

Judaizm zdawał sobie zawsze sprawę ze złożoności i skomplikowania problemu kłamstwa i nie absolutyzował mówienia prawdy, ale patrzył na skutek mówienia prawdy oraz na skutek mówienia kłamstwa i oceniał je według kryteriów dobra i zła, do jakich prowadzą. Zadawał zawsze pytanie: „Czy mówienie prawdy podtrzyma, czy naruszy sprawiedliwość i pokój?”.

Dlatego właśnie Talmud, a za nim halacha (religijne prawo), określają dokładnie, w jakich sytuacjach mówienie prawdy nie jest wymagane, a nawet jest zakazane, i trzeba użyć kłamstwa, a w jakich mówienie kłamstwa jest zabronione i prowadzi do zła.

Kłamanie jest zabronione wówczas, gdy umożliwia odniesienie jakiejkolwiek korzyści cudzym kosztem lub służy przedstawianiu siebie samego w lepszym, niż prawdziwe, świetle.

Zakazanymi są więc na przykład kłamstwa, mówione przez ludzi, którzy kłamią:

• Aby kogoś oszukać, odnosząc w ten sposób materialną korzyść.
• Aby zyskać czyjeś zaufanie i móc tym kimś manipulować oraz go wykorzystywać.
• Aby pozbawić kogoś korzyści, którą by ktoś odniósł, gdyby nie kłamstwo.
• Aby zaspokoić swój instynkt mówienia kłamstw.
• Aby zwieść kogoś obietnicami korzyści, bez intencji dotrzymania obietnic.
• Aby przedstawić się w lepszym świetle, przypisując sobie dobre uczynki, których się nie wykonało, i zalety charakteru, których się nie posiada.

(Kategorii tych jest więcej, to tylko wybrane przykłady z Szaarej teszuwa 3, 178-186).

Natomiast jest dozwolone, a nawet nakazane:

• Kłamanie, aby ocalić pokój, nie zranić czyichś uczuć, kogoś pocieszyć w nieszczęściu lub osamotnieniu.
• Kłamanie w sytuacji, w której prawda mogłaby kosztować kogoś życie lub powodować krzywdę fizyczną (ścigającym kogoś z zamiarem popełnienia morderstwa, odpowiadamy kłamstwem, gdy zapytają nas, dokąd uciekł ten, kogo gonią).
• Kłamanie przez skromność, aby nie obrażać innych ludzi prawdą, która wyda się im arogancją i pychą (np. znakomity uczony zapytany, czy jest znakomitym uczonym, może skłamać, zaniżając we własnej ocenie swoje kwalifikacje).
• Kłamanie w celu zachowania przyzwoitości (kłamstwa dotyczące sfery intymnej).
• Kłamanie, aby ochronić czyjąś własność przed złodziejami (np. ktoś, o kim wiemy, że jest zdolny do złodziejstwa, pyta o to, czy w domu naszego znajomego znajdują się cenne przedmioty. Trzeba skłamać, że nie ma tam cennych przedmiotów).

Jak winika z powyższych przykładów, prawo żydowskie nie traktuje prawdy w kategoriach absolutu, ale w kategoriach absolutu traktuje dobro i zło. A więc także dobro i zło, jakie mówienie prawdy lub kłamstwa może spowodować.

Na koniec przykład z Tory, gdy sam Bóg nie mówi prawdy, można by nawet argumentować, że kłamie: w Bereszit (Księga Rodzaju) Sara śmieje się z niedowierzaniem na wieść, że mogłaby mieć dziecko, gdyż jej mąż (Awraham) jest – jak stwierdza – ” już tak stary”. Jednak za moment Bóg zadaje pytanie Awrahamowi: “Dlaczego Sara śmiała się, mówiąc: “Czy naprawdę urodzę dziecko, gdy jestem stara?”.

Raszi zauważa, że Bóg pomija słowa Sary o wieku Awrahama, ze względu na “pokój między mężem i żoną”. Bóg zmienia słowa Sary, a więc nie przekazuje prawdy, wyłącznie po to, aby Awrahamowi nie było przykro i aby to jego uczucie nie skierowało się przeciw Sarze i nie skłóciło małżonków.

“Wspaniały jest pokój. Widząc to, dla jego dobra właśnie, Bóg nie powiedział prawdy” – komentuje tę sytuację Talmud (Jewamot 65a).

http://the614thcs.com/polski.phtml

Obama’s November Surprise for Israel?

Shmuley Boteach

President Barack Obama. Photo: Pete Souza/White House.

Word is going around diplomatic circles that the Obama administration is planning a November surprise for Israel.

Here’s what is said to be going on:

The Paris peace conference last Friday, to which Israel and the Palestinians were not even invited, will end up exerting enormous pressure on Israel to create a Palestinian state. This renewed pressure will come despite evidence that a Palestinian state in the West Bank will quickly be dominated by genocidal Hamas, which is a threat to Israel and a disaster for the Palestinians.

This will lead, in all likelihood, to a United Nations Security Council Resolution either condemning Israel for not creating that state or for not withdrawing from Judea and Samaria in the West Bank, despite the fact that it would irreversibly compromise Israel’s security.

Now, here is where it gets interesting. Israeli officials and Jewish communal leaders have told me that they expect the Obama administration will not veto the resolution at the UNSC — that Samantha Power, the US Ambassador to the UN, will not exercise the American veto. This would mean that the resolution/condemnation goes through. President Obama will not worry about how this will affect Hillary Clinton, because the UN resolution will be brought after the November election.

And that’s how the Obama administration will wrap up, with a UN vote against Israel and the United States, for almost the first time, not vetoing a harmful resolution against Israel. Israel will be powerless to stop it.

What gives credence to this speculation, first and foremost, is the Paris conference itself. If it were a serious conference about the prospects for peace, why on earth were the Israelis and Palestinians not invited? Israel has insisted on direct, bilateral talks without preconditions. The Paris talks, therefore, seem to be a complete waste of time, unless their purpose was to lead to a resolution at the UN, regardless of Israeli objections.

What further gives this credence is the fact that last June, in a House Foreign Affairs Committee hearing, Power would not commit to exercising an American veto at the UN for a resolution condemning Israel. “I really am going to resist making blanket declarations on hypothetical resolutions. Our position, again, I think has been very clear for some time. I have said, again, we would oppose anything that was designed to punish Israel or undermine Israel’s security. But I think, again, it’s perilous. There’s no resolution in front of us.”

Now, if a UN Security Council Resolution authorizing a timetable for the unilateral creation of a Palestinian state is resisted by Israel and not vetoed by the United States, there exists the possibility of economic sanctions being levied against the Jewish state, especially by the European Union.

This is far more serious than BDS, which essentially involves non-binding student-council resolutions against the Jewish state.

Don’t get me wrong. BDS, undeniably antisemitic, must be fought and resisted. It delegitimizes Israel on campus, demonizes Israel and Jews, creates a spirit of intimidation against Jewish students on campus, and often whitewashes organizations that can advocate violence and terrorism.

Still, actual economic sanctions imposed by governments are even more serious.

At her Senate confirmation hearings, which I attended at Powers’ invitation, she promised that at the United Nations, she would “stand up for Israel and work tirelessly to defend it.”

At the AIPAC Annual Policy Conference in Washington, DC, last March, she said, “It is a false choice to tell Israel that it has to choose between peace on the one hand, and security on the other. The United Nations would not ask any other country to make that choice, and it should not ask it of Israel.”

Security is the foundation of any sustainable peace framework in the Middle East. The United States has long stood for justice and served as an essential check against overreach, antisemitism, and double standards by Arab and European nations at the UN against Israel.

The Palestinian Authority leadership has repeatedly proven itself incapable of adhering to basic democratic principles, transparency and rule of law. The PA’s history of graft, support of terrorism and lack of accountability is staggering.

Long before Power became ambassador, she was a highly regarded academic studying human rights at Harvard’s Kennedy School. It was there that she wrote the Pulitzer-winning book that launched her career into orbit — A Problem from Hell, the stirring and essential indictment of the inability of the United States to act against genocide over the past 100 years. It remains one of the most important books I have ever read.

But as her star rose in the Obama administration, many began paying attention to other early statements and writings, including specific ones that raised concerns about her attitude toward Israel and her understanding of the conflict. These might have gone unnoticed for any ordinary academic speaking loosely early in her career, but Power was no ordinary academic. Due to those earlier statements, she wasn’t implicitly trusted by members of the Jewish community when she took her role in the National Security Council. After writing an op-ed in which I encouraged her to clarify her statements, she did just that.

We met in the White House, and spoke candidly — and even quite emotionally — about Israel, the challenges in the region and the real concerns that some had about her earlier statements. Her passion and support of Israel was persuasive. I became intent on transforming the Jewish community’s opinion of her, working side-by-side to persuade others that she was someone whose judgment and understanding of the conflict could be trusted when it came to issues related to Israel.

Ultimately, when the time came for her nomination to serve as US ambassador to the UN, the Jewish American community registered strong, widespread support.

Now, with the possibility of a serious anti-Israel resolution making its way through the UN, which could do long-term harm to the Jewish state, Power will be confronted with the stark choice of standing firm and acting on her commitment to Israel and the Jewish community and her loyalty to the president and his administration in its last days.

With antisemitism and anti-Israel sentiment growing worldwide, we rely on Power not only to honor her pledge of support for the Jewish state, but to stand squarely against Hamas and its genocidal pledge, stated clearly in its covenant, to annihilate the Jewish people wherever they may be found.

I am confident that the Samantha Power I know will stand with Israel. Her legacy and the security of the Jewish state depends on it.

Rabbi Shmuley Boteach is the international best-selling author of 24 books and hosts The Shmuley Show on 77 WABC. Rabbi Shmuley is the host of the award-winning TV show, “Shalom in the Home,” on TLC was Oprah’s love, marriage and parenting expert on Oprah and Friends. Newsweek calls him ‘the most famous rabbi in America.’

Anti-Semitism is on the rise, Spielberg warns in Harvard speech

by JTA

In commencement address, award-winning director says he was wrong as a kid to think anti-Jewish sentiment ‘was fading’

A claimed director Steven Spielberg admitted he was “wrong” to think as a child that anti-Semitism “was fading,” telling Harvard’s graduating class that President Barack Obama was right when he warned that “anti-Semitism is on the rise.”

Spielberg, whose 99-year-old father Arnold sat in one of the first rows at his address before the Ivy League university’s class of 2016, told the graduates Thursday that the world “is full of monsters” espousing “racism, homophobia, ethnic hatred, class hatred” and “religious hatred.”

The Oscar winner also offered veiled criticism of Republican presidential nominee Donald Trump, known for his anti-migrant rhetoric. “We are a nation of immigrants — at least for now,” Spielberg said, and urged the graduates to vote in the upcoming election.

“As a kid, I was bullied — for being Jewish,” Spielberg recalled in his speech. “This was upsetting, but compared to what my parents and grandparents had faced, it felt tame. Because we truly believed that anti-Semitism was fading. And we were wrong. Over the last two years, nearly 20,000 Jews have left Europe to find higher ground. And earlier this year, I was at the Israeli embassy when President Obama stated the sad truth. He said: ‘We must confront the reality that around the world, anti-Semitism is on the rise. We cannot deny it.’”

The 69-year-old powerhouse behind iconic movies such as “Schindler’s List” and “Saving Private Ryan,” as well as blockbusters like “Close Encounters of the Third Kind” and the Indiana Jones series, also spoke about his Shoah Foundation. The foundation has taken video testimonies of over 53,000 Holocaust survivors and witnesses in 63 countries since he founded it in 1994, he said.

The foundation is now collecting testimonies from genocides in Rwanda, Cambodia, Armenia and Nanking, he said, adding, “We must never forget that the inconceivable doesn’t happen — it happens frequently.”

Spielberg provided more details about his childhood brushes with anti-Semitism in a 1993 interview with The New York Times. In that interview, soon after “Schindler’s List” came out, Spielberg, who grew up in Ohio, Arizona and California, recalled, “I was always aware I stood out because of my Jewishness. In high school, I got smacked and kicked around. Two bloody noses. It was horrible.”

Facebook COO and Harvard alum Sheryl Sandberg, who is also Jewish, served as chief marshal of the ceremony.