SPÓR O DATĘ ŚMIERCI EMANUELA RINGELBLUMA I MIECZYSŁAWA WOLSKIEGO

Żydowski Instytut Historyczny

W powojennych opracowaniach poświęconych aresztowaniu Emanuela Ringelbluma oraz pozostałych lokatorów bunkra „Krysia”, a także jego opiekuna Mieczysława Wolskiego podawano, że wszyscy aresztowani zostali przewiezieni na Pawiak jeszcze tego samego dnia, czyli 7 marca 1944 r, a 10 marca zamordowani w ruinach getta. Korespondencja między byłym więźniem Pawiaka Bronisławem Anlenem a Władysławem Bartoszewskim pokazuje ciekawą dyskusję dotyczącą dokładnej daty śmierci Ringelbluma. Dyskusja ta od początku kierowana była do wiadomości Żydowskiego Instytutu Historycznego, wobec czego znajduje się dziś w naszych zbiorach.

Anlen swój list z 17 grudnia 1969 r. skierował początkowo do Wydawnictwa Zachodniej Agencji Prasowej, a następnie do samego Władysława Bartoszewskiego. Zwrócił w nim uwagę, że w swojej książce „Warszawski pierścień śmierci”, powołując się na raporty Komórki Więziennej Delegatury Rządu z 10 i 16 marca 1944 r., Bartoszewski pisze, jakoby 10 marca rozstrzelano w ruinach getta wszystkich Żydów aresztowanych w bunkrze przy ul. Grójeckiej 81 (24 kobiety i 16 mężczyzn). W rzeczywistości natomiast, jak pisał Anlen, w raportach tych podano, że 10 marca rozstrzelano 5 z 16 aresztowanych trzy dni wcześniej mężczyzn. Według Anlena nie było w nich Ringelbluma, który aby przeżyć podawał się za krawca w nadziei na znalezienie zatrudnienia w więziennym warsztacie, a w obliczu fiaska tych planów miał zostać rozstrzelany – jak podawał raport z 16 marca – dopiero tego dnia. Anlen zarzuca również Bartoszewskiemu, że podaje w swojej książce informacje dotyczące śmierci opiekującego się bunkrem Wolskiego, choć raporty o tym nie wspominają.

czytaj dalej tu: SPÓR O DATĘ ŚMIERCI EMANUELA…