Anti-Israel UN Special Rapporteur Calls for UN to Expel Jewish State

Anti-Israel UN Special Rapporteur Calls for UN to Expel Jewish State

Jack Elbaum


Francesca Albanese, UN special rapporteur on human rights in the Palestinian territories, attends a side event during the Human Rights Council at the United Nations in Geneva, Switzerland, March 26, 2024. Photo: REUTERS/Denis Balibouse

The United Nations’ notoriously controversial special rapporteur on the human rights situation in the Palestinian territories has called for the UN to expel Israel as a member state of the world body, once again raising questions of her impartiality.

“Time to #UNseatIsrael from the UN,” Francesca Albanese wrote on X/Twitter on Thursday.

Albanese was responding to a tweet from Balakrishnan Rajagopal, the UN special rapporteur “on the right to adequate housing,” who wrote it was “high time to take action against Israel including through unseating from the UN, as was done with apartheid South Africa.”

The outrage came after Israeli forces struck a UN facility in Gaza which, according to the military, was being used by Hamas terrorists as a command center. Hamas, the Palestinian terrorist group that rules Gaza, notoriously embeds its fighters within Gaza’s civilian population and commandeers civilian facilities like hospitals, schools, and mosques to run operations and direct attacks.

The UN facility hit in Gaza belonged to the United Nations Relief and Works Agency (UNRWA), the UN organization dedicated solely to Palestinian refugees and their descendants. UNRWA has been accused of aiding Hamas, and Israel has said employees of the agency participated in the terrorist group’s Oct. 7 onslaught across southern Israel. UN officials deny the allegations, arguing their mission in Gaza is critical to ensuring humanitarian aid gets to the civilian population.

“Our troops found UAVs, war rooms used for surveillance operations, and large quantities of weapons, including tactical drones, rockets, machine guns, mortars, explosives, and grenades in a compound near UNRWA’s HQ in Gaza City, following intelligence that Hamas and Islamic Jihad terrorists and infrastructure were embedded inside,” the Israel Defense Forces (IDF) said in a statement regarding its operation targeting the facility. The IDF also said there were tunnel routes near the compound.

In response to Albanese’s tweet, Hillel Neuer — the executive director of UN Watch, a Geneva-based NGO that monitors the UN — lambasted the special rapporteur for what he described as an anti-Israel bias.

“You are violating your duty to act with impartiality. Under no circumstances is a UN mandate holder entitled to call for the removal of a member state,” he wrote.

Albanese’s call to expel Israel is the latest chapter of her extensive history of using her role at the UN to denigrate Israel and seemingly rationalize Hamas’ attacks on the Jewish state.

The UN recently launched a probe into Albanese’s conduct over allegedly accepting a trip to Australia funded by pro-Hamas organizations.

In April, Albanese issued public support for the pro-Hamas protests and encampments on US university campuses, saying that they gave her “hope.” Earlier that month, she accused Israel of destroying Gaza and committing genocide in the Hamas-ruled Palestinian enclave, from which the terrorist group launched the current war by invading the Jewish state on Oct. 7, massacring 1,200 people, and kidnapping 250 others as hostages. At a public hearing at the European Parliament on April 9, the UN rapporteur devoted much of her time to accusing Israel — but not Hamas — of lying about its conduct in Gaza.

That hearing came about two weeks after Albanese released a report accusing Israel of carrying out “genocide” in Gaza, continuing a pattern of the UN official singling out the Jewish state for particularly harsh condemnation. Albanese’s report did not mention any details about Hamas’ Oct. 7 massacre across southern Israel. Israeli officials lambasted her findings, arguing they were misleading and excused terrorism.

In February, Albanese claimed Israelis were “colonialists” who had “fake identities.” Previously, she defended Palestinians’ “right to resist” Israeli “occupation” at a time when over 1,100 rockets were fired by Gaza terrorists at Israel. Last year, US lawmakers called for the firing of Albanese for what they described as her “outrageous” antisemitic statements, including a 2014 letter in which she claimed America was “subjugated by the Jewish lobby.”

Albanese’s anti-Israel comments have earned her the praise of Hamas officials in the past.

In response to French President Emmanuel Macron calling Hamas’ Oct. 7 attack on Israel the “”argest antisemitic massacre of the 21st century,” Albanese said, “No, Mr. Macron. The victims of Oct. 7 were not killed because of their Judaism, but in response to Israel’s oppression.”

Video footage of the Oct. 7 onslaught showed Palestinian terrorists led by Hamas celebrating the fact that they were murdering Jews.

Nevertheless, Albanese has argued that Israel should make peace with Hamas, saying that it “needs to make peace with Hamas in order to not be threatened by Hamas.”

When asked what people do not understand about Hamas, she added, “If someone violates your right to self-determination, you are entitled to embrace resistance.”


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com


Trybunał Świętej Inkwizycji postanowił


Trybunał Świętej Inkwizycji postanowił

Elder of Ziyon
Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska


Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości wydał w piątek 19 lipca 2024 r. orzeczenie doradcze stwierdzające, że Izrael łamie wszystkie istniejące i szereg nieistniejących praw międzynarodowych, nielegalnie okupuje palestyńskie ziemie, ma obowiązek wycofania się z każdego milimetra zajętej ziemi, zlikwidowania osiedli, zburzenia granicznego muru i wypłacenia odszkodowań. Kolegium sędziów przewodniczył wybrany na prezesa MTS w lutym 2024 r. Nawaf Salam,  który przez 11 lat był ambasadorem Libanu przy ONZ (potępiając na forum ONZ Izrael 210 razy). Sędzia Julia Sebutinde z Ugandy wyraziła po raz kolejny sprzeciw wobec wadliwej procedury prowadzącej do wadliwych wniosków, co w żaden sposób nie wpłynęło na orzeczenie sądu. (Orzeczenie MTS i jego motywację można obejrzeć tu: https://www.youtube.com/watch?v=RP_Wd39uYIM)

Przypomnijmy, że podczas ustnej debaty w tej sprawie w lutym 2024 r. ambasador Fidżi przy ONZ Filipo Tarakinikini przedstawił argumenty, dlaczego MTS nie powinien wydać tego orzeczenia i w jaki sposób proces ignoruje kontekst kwestii. Argument ten nie wzbudził większego zainteresowania, ale jest to kompleksowa odpowiedź wyjaśniająca, dlaczego sprawa była stronnicza i nigdy nie powinna zostać sformułowana w taki sposób. (Wstęp i tytuł od redakcji “Listów z naszego sadu”)

Poniżej znajduje się niemal całe jego  25-minutowe wystąpienie.

____________________________________

Fidżi potwierdza ważną rolę tego Trybunału jako najwyższego organu sądowniczego Organizacji Narodów Zjednoczonych w rozstrzyganiu sporów między państwami i udzielaniu pomocy organom Organizacji Narodów Zjednoczonych w ich działalności.

Czyniąc to, Trybunał musi promować cele i zasady Karty Narodów Zjednoczonych. Zgodnie z Artykułem 1 Karty Narodów Zjednoczonych, jednym z głównych celów Organizacji Narodów Zjednoczonych jest „rozwijanie przyjaznych stosunków między narodami opartych na poszanowaniu zasady równych praw i samostanowienia narodów”. Fidżi głęboko wierzy, że jedynym sposobem na osiągnięcie prawdziwie trwałego pokoju między Izraelem a narodem palestyńskim – a właściwie między wszystkimi sąsiadami – jest wzajemny szacunek.

Jak wynika z naszego Pisemnego Oświadczenia, Fidżi uważa za konieczne utrzymanie i przestrzeganie ram prawnych uzgodnionych między stronami i zatwierdzonych przez Radę Bezpieczeństwa w celu rozwiązania sporu izraelsko-palestyńskiego. Ramy te opierają się na zrozumieniu, że Żydzi i Arabowie muszą współistnieć na małym kawałku terytorium. Wymaga to bezpośrednich negocjacji między stronami w celu osiągnięcia uzgodnionego wyniku.

Panie Przewodniczący, Członkowie Trybunału, Zgromadzenie Ogólne zwróciło się do Trybunału z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pewne pytania, które koncentrują się na konsekwencjach prawnych polityki i praktyk tylko jednej ze stron tego sporu.

Zdaniem Fidżi, Trybunałowi niestety przedstawiono w tym postępowaniu wyraźnie jednostronną narrację. Nie bierze to pod uwagę złożoności tego sporu i błędnie przedstawia kontekst prawny, historyczny i polityczny.

W pisemnym oświadczeniu Fidżi przedstawiło szereg powodów, dla których Trybunał powinien skorzystać ze swojego uprawnienia odmowy wydania opinii doradczej w kwestiach przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne:

(i) po pierwsze, wniosek stanowi manewr prawny mający na celu obejście istniejących, sankcjonowanych na szczeblu międzynarodowym i prawnie wiążących ram rozwiązania sporu izraelsko-palestyńskiego;

(ii) po drugie, wydanie opinii w tej sprawie „wiązałoby się z obejściem zasady, zgodnie z którą państwo nie ma obowiązku poddawania swoich sporów rozstrzygnięciu sądowemu bez swojej zgody”; i

(iii) po trzecie, z uwagi na jednostronne sformułowanie pytań postawionych w rezolucji 77/247, Trybunał nie dysponuje dokładnymi i wiarygodnymi informacjami, które byłyby mu potrzebne do wyrażenia opinii w przedmiocie postawionych pytań.

Panie Przewodniczący, Szanowni Członkowie Trybunału, w niniejszym wystąpieniu ustnym odniosę się do pierwszej i trzeciej kwestii.

PROCES POKOJOWY I PRAWNIE WIĄŻĄCE RAMY

Zajmę się istniejącymi ramami.

W tym postępowaniu Trybunał został poproszony o wydanie opinii doradczej, która może w istocie oznaczać „natychmiastowy”, „bezwarunkowy” i „całkowity” koniec okupacji – to znaczy wycofanie wszystkich izraelskich wojskowych i cywilów z całego Zachodniego Brzegu, Wschodniej Jerozolimy i Gazy. To wycofanie musi być nie tylko całkowite, ale musi być również bezwarunkowe – innymi słowy, Izrael nie może narzucać ani wymagać żadnych ograniczeń lub warunków. Ta bezwarunkowość jest rzekomo konieczna, aby naród palestyński miał suwerenne państwo na takim terytorium, co, jak twierdzą, jest jedynym sposobem na osiągnięcie sprawiedliwości, a zatem pokoju.

Fidżi z szacunkiem stwierdza, że żądanie całkowitego i bezwarunkowego wycofania omija proces pokojowy i porozumienia zawarte w celu jego osiągnięcia.

Panie Prezydencie, faktem jest, że od 1993 r. Izrael i Palestyna przystąpiły do serii porozumień znanych zbiorczo jako „Porozumienia z Oslo”. Strony wyraziły zamiar „położenia kresu dziesięcioleciom konfrontacji i [pragnienie] życia w pokojowym współistnieniu, wzajemnej godności i bezpieczeństwie, przy jednoczesnym uznaniu ich wzajemnych uzasadnionych i politycznych praw”. W tym celu uzgodniły szeroki zakres środków tymczasowych, w oczekiwaniu na osiągnięcie ostatecznego porozumienia poprzez negocjacje w sprawie stałego statusu.

(a) Utworzono Autonomię Palestyńską.

(b) Uprawnienia i obowiązki izraelskiego rządu wojskowego i jego administracji cywilnej zostały przekazane Autonomii Palestyńskiej, podczas gdy Izrael nadal wykonywał uprawnienia i obowiązki, które nie zostały w ten sposób przekazane.

(c) Palestyńczycy mieli przeprowadzić bezpośrednie, wolne i powszechne wybory polityczne.

(d) Zachodni Brzeg został podzielony na trzy obszary: A, B i C. Palestyńczycy uzyskali wyłączną kontrolę nad obszarem A; obszar B znalazł się pod wspólną kontrolą izraelsko-palestyńską; a obszar C znalazł się pod wyłączną kontrolą izraelską.

(e) Na koniec strony miały podjąć negocjacje w sprawie stałego statusu, aby rozwiązać pozostałe kwestie, w tym „osiedla”, „granice”, „Jerozolimę” i „bezpieczeństwo”.

Ponadto Porozumienia z Oslo zawierają specjalny mechanizm rozstrzygania sporów i nie pozwalają żadnej ze stron na jednostronne wszczynanie lub nakłanianie innych do wszczynania zewnętrznych postępowań prawnych.

Od 1993 r. wprowadzono w życie szereg obszernych ustaleń mających na celu wdrożenie porozumień.

W 2003 r. Zgromadzenie Ogólne7 poparło Porozumienia z Oslo, a Rada Bezpieczeństwa8 „aprobowała Mapę Drogową do Trwałego Rozwiązania w Postaci Dwóch Państw [przedstawioną] przez Kwartet. Sam Trybunał potwierdził znaczenie Porozumień z Oslo i Mapy Drogowej w Opinii Doradczej w sprawie Muru w 2004 r.9

Zgodnie z Mapą Drogową „rozwiązanie konfliktu izraelsko-palestyńskiego w postaci dwóch państw zostanie osiągnięte jedynie poprzez położenie kresu przemocy i terroryzmowi, gdy naród palestyński będzie miał przywódców działających zdecydowanie przeciwko terroryzmowi oraz chętnych i zdolnych do zbudowania praktycznej demokracji opartej na tolerancji i wolności, a także gdy Izrael będzie gotowy zrobić to, co jest konieczne do ustanowienia demokratycznego państwa palestyńskiego, a obie strony jasno i jednoznacznie zaakceptują cel, jakim jest wynegocjowane rozwiązanie”.

Istotą Porozumień z Oslo i Mapy Drogowej jest wzajemne działanie i negocjacje w dobrej wierze, prowadzące do konsensualnego wyniku.22 Porozumienia z Oslo są prawnie wiążące. Co niezwykłe, Palestyńczycy nie wspominają o tych porozumieniach w swoim pisemnym oświadczeniu, podczas gdy mniej niż 12 miesięcy temu zarówno Izrael, jak i Palestyna potwierdziły swoje „niezachwiane zaangażowanie we wszystkie poprzednie porozumienia między nimi” i „rozwiązywanie wszystkich nierozstrzygniętych kwestii poprzez bezpośredni dialog”.

Panie Przewodniczący, uważamy, że zwrócenie się do Trybunału o wydanie opinii w kwestiach dotyczących zobowiązań prawnych tylko jednej strony sporu jest sprzeczne z jasnymi prawami i obowiązkami obu stron określonymi w Porozumieniach z Oslo i Mapie Drogowej, które wykluczają możliwość odwołania się do tego Trybunału.

Z tego względu Fidżi z szacunkiem wnosi, aby Trybunał skorzystał ze swojego prawa odmowy wydania opinii w tych kwestiach.

DOWODY PRAWNE I FAKTYCZNE

Panie Przewodniczący, Szanowni Członkowie Trybunału, przechodzę teraz do kwestii dowodów prawnych i faktycznych.

Jak stwierdzono, zdaniem Fidżi Trybunał powinien odmówić odpowiedzi na zadane pytania. Gdyby jednak to zrobił, musiałby zebrać i niezależnie ocenić wartość dowodową dowodów w kwestiach podniesionych w ramach ustalonych ram prawnych sporu.

Trybunał musiałby rozstrzygnąć, jak już wcześniej wyjaśniono, „czy dysponuje wystarczającymi informacjami i dowodami, które pozwolą mu na sformułowanie wniosku sądowego w odniesieniu do wszelkich spornych kwestii faktycznych, których ustalenie jest niezbędne do wydania opinii w warunkach zgodnych z jego charakterem sądowym”.

Zdaniem Fidżi Trybunał nie może po prostu opierać się na raportach organów Organizacji Narodów Zjednoczonych. Aby wypełnić swoją funkcję sądowniczą, Trybunał musi dojść do własnych niezależnych ustaleń faktycznych.

Ponadto Fidżi twierdzi, że ze względu na wybiórcze i jednostronne sformułowanie pytań, Trybunał nie dysponuje wszystkimi dowodami, których potrzebuje do wykonywania swojej funkcji sądowniczej.

Panie Prezydencie i szanowni Członkowie Trybunału, sednem sprawy jest to, że Trybunał ma się skupić wyłącznie na polityce i praktykach jednej ze stron sporu, z wykluczeniem polityki i praktyk drugiej. Jest to wysoce problematyczne. Gdyby Trybunał ograniczył się do rozważenia zadanych pytań, nie byłby w stanie rozważyć szerszego kontekstu, a także nie miałby przed sobą wystarczających informacji i dowodów, które pozwoliłyby mu dojść do wniosku sądowego w kwestiach faktycznych, które są sporne, a wszystkie z nich byłyby niezbędne do wydania opinii zgodnej z jego charakterem sądowym.

Zilustrujemy to, krótko przyglądając się trzem kwestiom podniesionym w pytaniach skierowanych do Trybunału. Są to: wycofanie się i bezpieczeństwo, suwerenność terytorialna i prawo do samostanowienia.

Wycofanie się i bezpieczeństwo

Po pierwsze, wycofanie i bezpieczeństwo. Palestyna twierdzi, że okupacja jest nielegalna, a konsekwencją prawną jest to, że Izrael musi wycofać się z okupowanych terytoriów. Jak podkreślono wcześniej, każda ocena postawionych pytań wymagałaby od Trybunału rozważenia praw i obowiązków obu stron na mocy Porozumień z Oslo.

Porozumienia z Oslo zostały zbudowane na rezolucjach Rady Bezpieczeństwa 242 i 338, które zostały przyjęte po wojnach arabsko-izraelskich w 1967 i 1973 roku. Uznają one uzasadnione potrzeby bezpieczeństwa Izraela w celu zapobiegania dalszym atakom.

Rezolucje 242 i 338, a zatem Porozumienia z Oslo, nie zobowiązują Izraela do wycofania się z wszystkich terytoriów.

Ponadto rezolucje 242 i 338 odnoszą się do pokoju, który można osiągnąć poprzez zastosowanie dwóch wzajemnie zależnych zasad:

„(i) Wycofanie izraelskich sił zbrojnych z terytoriów okupowanych w niedawnym konflikcie; oraz (ii) zakończenie wszelkich roszczeń lub stanów wojny oraz poszanowanie i uznanie suwerenności, integralności terytorialnej i niepodległości politycznej każdego państwa w tym obszarze oraz ich prawa do życia w pokoju w bezpiecznych i uznanych granicach, wolnych od gróźb lub aktów siły”.

Włączając te rezolucje do Porozumień z Oslo, strony uznają, że wycofanie się Izraela i stworzenie warunków zapewniających bezpieczeństwo Izraelowi są od siebie zależne. Jak stwierdził sędzia Higgins w Opinii w sprawie muru, zarówno „Izrael, jak i Palestyna [muszą] działać równolegle, aby zapewnić niezbędne warunki… aby Izrael mógł wycofać się z arabskich terytoriów okupowanych, a Palestyna mogła zapewnić warunki, które pozwolą Izraelowi czuć się bezpiecznie, robiąc to”.

Innymi słowy, jeśli Trybunał ma rozważyć prawne konsekwencje domniemanej odmowy wycofania się z terytorium przez Izrael, powinien również przyjrzeć się temu, co Palestyna musi zrobić, aby zapewnić bezpieczeństwo Izraelowi.

Panie Prezydencie i Członkowie tego szanownego Trybunału, wydarzenia z 7 października 2023 r. pokazały nam, co mogłoby się stać, gdyby doszło do całkowitego i bezwarunkowego wycofania bez niezbędnych ustaleń gwarantujących bezpieczeństwo Izraela i jego ludności. Co najmniej Trybunał musiałby zbadać i ocenić dowody dotyczące kwestii, czy linie rozejmu z 1949 r. są „bezpiecznymi granicami” w rozumieniu rezolucji 242 i 338. To z kolei wymagałoby zbadania zagrożeń, przed jakimi stoi Izrael, pochodzących z okupowanych terytoriów i szerszego regionu.

Suwerenność terytorialna

Po drugie, suwerenność terytorialna. Panie Prezydencie i Członkowie Trybunału, wniosek Zgromadzenia Ogólnego mówi o „przedłużającej się okupacji, zasiedlaniu i aneksji przez Izrael terytorium palestyńskiego okupowanego od 1967 r.” To wymaga od Trybunału założenia, że wszystkie terytoria zajmowane podczas okupacji jordańskiej i egipskiej w granicach linii rozejmu z 1949 r. są „palestyńskie” – to znaczy, że są suwerennymi terytoriami Palestyny, a zatem nie Izraela.

Dokładne określenie zakresu roszczeń terytorialnych jest ważne, ponieważ „suwerenność terytorialna jest podstawową zasadą międzynarodowego porządku politycznego i prawnego… Służy ona podziałowi między narodami przestrzeni, na której prowadzona jest działalność ludzka, w celu zapewnienia im w każdym punkcie minimalnej ochrony, której strażnikiem jest prawo międzynarodowe”.

W kontekście pytań zadanych Trybunałowi kwestia suwerenności terytorialnej ma kluczowe znaczenie, ponieważ bez wyjaśnienia roszczeń Izraela i Palestyńczyków dotyczących suwerennego statusu terytorium niemożliwe będzie udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące zakresu terytorialnego palestyńskiego roszczenia o samostanowienie lub okupacji.

Fidżi zauważa, że kwestia zasięgu terytorialnego – zarówno Państwa Izrael, jak i roszczeń narodu palestyńskiego do samostanowienia – jest przedmiotem sporu między stronami.

Jednakże sposób sformułowania pytań wyklucza możliwość uwzględnienia przez Trybunał roszczeń Izraela do suwerenności nad tym terytorium i nakazuje Trybunałowi przyjąć bez dalszego dochodzenia, że te terytoria są w jakiś sposób „palestyńskie”.

Ponadto Trybunał musiałby ocenić, czy Palestyńczycy mają suwerenność, a jeśli tak, to nad jakim terytorium. Obejmowałoby to między innymi zbadanie historii palestyńskich roszczeń i tego, czy Palestyńczycy składali różne roszczenia dotyczące suwerenności na różnych forach.

Palestyna twierdzi, że postanowienia Mandatu Palestyny dotyczące ustanowienia żydowskiej ojczyzny, jak przewidziano w Deklaracji Balfoura, były nielegalne i sprzeczne z statutem Ligi Narodów. Wydaje się, że twierdzi, że całe terytorium Mandatu Palestyny – nawet to, co jest powszechnie uznawane za terytorium Państwa Izrael – należy do narodu palestyńskiego. 

Panie Prezydencie, Izrael twierdzi, a Fidżi zgadza się, że Mandat Palestyny, w tym jego postanowienia dotyczące ustanowienia żydowskiej ojczyzny, takie jak prawo narodu żydowskiego do życia i ścisłego osiedlania się na ziemi, były wiążącym instrumentem prawa międzynarodowego. Izrael twierdzi również, że stosowność praw przyznanych przez Mandat Palestyny została potwierdzona w Artykule 80 Karty Narodów Zjednoczonych, tzw. „klauzuli palestyńskiej”20. 

Istnieje zatem spór o suwerenność terytorialną. Fidżi twierdzi, że spór ten nie może i nie powinien zostać rozwiązany za pomocą żądanej opinii doradczej, z dwóch powodów.

Pierwszym powodem jest to, że kwestia „granic”, a zatem zakres suwerenności terytorialnej, została wyraźnie uzgodniona do rozwiązania poprzez negocjacje o stałym statusie, do których strony zobowiązały się w Porozumieniach z Oslo. Z powodów określonych wcześniej, uniemożliwia to rozstrzygnięcie sprawy w drodze procedury opinii doradczej.

Drugim powodem jest to, że w każdym razie ze względu na sposób sformułowania pytań do Trybunału, Trybunał po prostu nie dysponuje wystarczającymi informacjami i dowodami, które pozwoliłyby mu na sformułowanie wniosku sądowego w spornej kwestii granic geograficznych suwerenności terytorialnej Palestyny i Izraela.


Samostanowienie

Przejdę teraz do kwestii samostanowienia.

Pytania postawione przed Trybunałem nakazują przyjęcie założenia, że Izrael narusza „prawo narodu palestyńskiego do samostanowienia”.

Kwestia samostanowienia podnosi kwestię zasięgu terytorialnego. To podnosi obawy dowodowe, które właśnie wyraziłem.  

Ponadto Fidżi zauważa, że prawo do samostanowienia jest prawem względnym. Nie powinno ono obejmować zmian istniejących granic. W kontekście sprawy Izrael/Palestyna oznacza to, że Trybunał musiałby ustalić, czy korzystanie przez Palestyńczyków z prawa do samostanowienia narusza integralność terytorialną, nienaruszalność polityczną lub uzasadnione potrzeby bezpieczeństwa Państwa Izrael.


Zwracając się do Trybunału o rozpatrzenie wyłącznie polityki i praktyk Izraela, rezolucja 77/247 chroni przed wglądem Trybunału w politykę i praktyki Palestyny. 
W rezultacie, według Fidżi, Trybunał po prostu nie ma przed sobą wystarczających informacji dotyczących polityki i praktyk Palestyny, a zatem nie jest w stanie wydać orzeczenia sądowego w sprawie tego, czy w ramach wykonywania swojego prawa do samostanowienia Palestyna naruszyła suwerenność Państwa Izrael.


WNIOSKI

Panie Prezydencie, szanowni Członkowie Trybunału, podsumowując, relacje między Izraelem a narodem palestyńskim są prawnie, faktycznie i historycznie złożone. Nie ma prostych odpowiedzi. Ale są dwie strony, które muszą wspólnie znaleźć rozwiązanie i należy je w tym wesprzeć.

Wykorzystanie procedury opinii doradczej w celu ścigania domniemanych naruszeń prawa międzynarodowego przez jedną ze stron sporu przy jednoczesnym ignorowaniu możliwych naruszeń przez drugą stronę nie będzie promować dialogu ani nie będzie sprzyjać wzajemnemu szacunkowi. Raczej podważy wysiłki na rzecz pokoju, który można najlepiej rozwiązać poprzez ponowne zaangażowanie stron w procesy ustanowione na mocy Porozumień z Oslo. Naszym zdaniem dlatego Zgromadzenie Ogólne było poważnie podzielone co do tego, czy te kwestie powinny zostać skierowane do Trybunału w celu uzyskania opinii doradczej, i dlatego też ten szanowny Trybunał powinien powstrzymać się od jej wydania.

Fidżi z szacunkiem stwierdza, że z uwagi na wszystkie te powody Trybunał powinien skorzystać z przysługującego mu prawa sądowego odmowy wydania opinii doradczej w konkretnej kwestii przedstawionej mu w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych 77/247.

Panie Prezydencie, gdyby Trybunał zdecydował się wydać opinię doradczą, czego zdaniem Fidżi nie powinien robić, Trybunał powinien zachować ostrożność, aby upewnić się, że wydana opinia doradcza nie obchodzi wiążących umów między stronami, ale zachęca je do promowania owocnych negocjacji. Ponadto Trybunał powinien upewnić się, że nie nakłada obowiązków i odpowiedzialności tylko na jedną stronę, ignorując jednocześnie jej uzasadnione obawy.

Panie Przewodniczący, Szanowni Członkowie Trybunału, na tym kończę ustne wystąpienie Fidżi. Dziękuję.


Link do oryginału:  https://elderofziyon.blogspot.com/2024/07/in-february-fiji-refuted-anti-israel.html

Elder of Ziyon, 16 lipca 2024


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com


Top UN court tells Israel to end ‘unlawful’ Judea, Samaria ‘occupation’

Top UN court tells Israel to end ‘unlawful’ Judea, Samaria ‘occupation’

JNS STAFF


No “absurd opinion” in The Hague can deny that Judea and Samaria is the historical Jewish homeland, Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu said.

.
Judges of the International Court of Justice leave after delivering a non-binding ruling on the legal consequences of the Israeli “occupation” of Judea and Samaria in The Hague on July 19, 2024. Photo by Nick Gammon/AFP via Getty Images.

The International Court of Justice, the principal judicial arm of the United Nations located in The Hague, issued a non-binding, 83-page opinion on Friday declaring Israeli “occupation” of Judea and Samaria to be “unlawful.”

“The court reaffirms that the Israeli settlements in the West Bank and East Jerusalem, and the régime associated with them, have been established and are being maintained in violation of international law,” the U.N. high court stated.

Israel is “obliged to bring an end to its presence in the Occupied Palestinian Territory as rapidly as possible,” the court added. Julia Sebutinde, of Uganda, the court’s vice-president, was the only one to dissent on all of the counts, which passed either 14-1, 14-3, 12-3 or 11-4.

Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu denounced the ruling on Friday.

“The Jewish people are not occupiers in their own land, including in our eternal capital Jerusalem nor in Judea and Samaria, our historical homeland,” he said. “No absurd opinion in The Hague can deny this historical truth or the legal right of Israelis to live in their own communities in our ancestral home.”

The Israeli Ministry of Foreign Affairs wrote that the “fundamentally wrong” opinion “mixes politics and law” and “is completely detached from the reality of the Middle East.”

“It injects the politics of the corridors of the U.N. in New York into the courtrooms of the ICJ in The Hague,” the ministry said.

Israel Gantz, head of the Binyamin Regional Council and chairman of the Yesha Council, stated that the court’s opinion “deserves condemnation and denunciation from all countries around the world.” He also called on Netanyahu to “immediately begin applying sovereignty to Judea and Samaria.”

“This is a decision contrary to justice, contrary to the Bible, morality and international law,” he said. “This decision is intended to bring Hamas terrorists closer to the beds of our children and women in the center of the country and to eliminate the State of Israel.”

“The Western Wall, the Cave of the Patriarchs, Jerusalem and all of Judea, Samaria, Binyamin and the Jordan Valley are the land of our ancestors,” Gantz added. “No opinion will erase the historical truth or undermine the deep connection between the people of Israel and its country.”

Palestinian leader Mahmoud Abbas “warmly welcomed” the court’s opinion, which he called a “triumph for justice,” and “urged the international community to compel Israel, the occupying power, to fully and immediately end its occupation and colonial project without conditions or exceptions.”

‘Politically motivated’

Harriet Schleifer and William Daroff, chair and CEO respectively of the Conference of Presidents of Major American Jewish Organizations, condemned the court’s ruling “in the strongest terms.”

“The ICJ, like the entire United Nations’ system, is rife with antisemitism and anti-Israel bias—this verdict has given us simply more proof of what was already evident,” the two leaders stated. “The accusations in the ruling amount to a modern-day blood libel.”

Arsen Ostrovsky, CEO of the International Legal Forum, told JNS that the “obscene” decision will fuel antisemitism and reward Hamas for its Oct. 7 terror attack. The opinion “is yet another utterly baseless and politically motivated decision of the court, masquerading as a legal opinion, that will only further erode the ICJ’s credibility and place it squarely as a tool of Palestinian lawfare,” he said.

“Albeit non-binding, this opinion, delivered by the Hezbollah-controlled Lebanese presiding judge, with a pre-existing deep-seated history of anti-Israel bias, is rooted in historical revision and denial of the Jewish people their inalienable connection to their holy sites, including Jerusalem,” the international human rights lawyer added.

Anne Herzberg, legal adviser at NGO Monitor, told JNS that the court’s decision “must be seen within the context of the ongoing war to eliminate Israel as the nation-state of the Jewish people.”

“In addition to military action in every conflict, there is also a political warfare component, and this opinion is a clear part of this campaign,” Herzberg said. “While less than half of U.N. member states sought this opinion, the Lebanese-led court has issued a wide-ranging, ahistorical opinion that completely erases the security reality, attacks Jewish self-determination rights and cultural heritage and eviscerates Oslo and the Middle East Peace Process.”

The opinion “will likely lead to further antisemitic violence which is surging globally,” she added. “For all of these reasons, countries of conscience should forcefully reject it.”

“Neither the U.N. nor the ICJ has the authority to make pronouncements about Judea and Samaria,” stated the leadership of Christians United for Israel, which referred to the “gross overreach and willful blindness to indisputable facts of anti-Israel activist judges.”

“In a world comfortable with Jew-hatred, the concept of alternative facts and a court led by an anti-Israel judge, we do not expect the international community will see the light of truth anytime soon,” it added.


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com


Israeli Soccer Team Allowed to Compete in Paris Olympics After FIFA Postpones Decision About Ban

Israeli Soccer Team Allowed to Compete in Paris Olympics After FIFA Postpones Decision About Ban

Shiryn Ghermezian


A long exposure shows FIFA’s logo near its headquarters in Zurich, Switzerland February 27, 2022. Photo: Reuters

Soccer’s world governing body FIFA has postponed a decision on a Palestinian proposal to suspend Israel from international soccer tournaments until after the Olympic Games, giving Israel’s men’s national soccer team the opportunity to compete in the Paris Olympics.

“Following requests for an extension from both parties to submit their respective positions, duly granted by FIFA, more time is needed to conclude this process with due care and completeness,” FIFA announced on Thursday. “The assessment will be shared with the FIFA Council for any subsequent decision to be taken no later than Aug. 31, 2024.”

The Palestinian Football Association (PFA) submitted a proposal in May to suspend Israel from all international soccer matches because of its military actions in the Gaza Strip as it targets Hamas terrorists responsible for the Oct. 7 deadly attacks in Israel. FIFA responded to PFA’s proposal, which was backed by the Asian Football Confederation, by ordering an immediate legal evaluation. The FIFA Council had originally promised to address the matter and share insight from its independent legal assessment by Saturday, which is just four days before the start of the Olympic soccer tournament.

The Paris Olympics will be held from July 26 – Aug. 11 and group matches for the men’s soccer tournament start on July 24. Israel is set to play Mali, Paraguay, and Japan in the group phase. The men’s Olympic soccer final is scheduled to take place on Aug. 9.

The PFA said it received a letter from FIFA on Thursday about the postponement. The PFA said it wanted clarification from FIFA regarding its process for the legal assessment.

“FIFA’s letter did not indicate the mechanism by which the independent legal opinion will be dealt with by the Council when it is presented to it,” the PFA said in a statement on Friday, adding that it “has previously addressed the International Federation more than once asking for clarifications regarding this.”

A group of lawyers who specialize in international law and human rights also urged FIFA to ban Israel this week, claiming that the Jewish state has violated several of FIFA’s statutes related to human rights and humanitarian objectives because of its “conduct in Palestine” during the ongoing war in Gaza.


Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com


Tokarska-Bakir: Wciąż tkwimy w logice czystki etnicznej [rozmowa]

Tablica upamiętniająca pogrom w Kielcach. Fot. Jakub Szafrański


Tokarska-Bakir: Wciąż tkwimy w logice czystki etnicznej [rozmowa]

Tomasz Żukowski


Wciąż nie możemy uwolnić się od myślenia nacjonalistycznego, w którym „zabijał” równa się: „walczył o niepodległość”. Tomasz Żukowski rozmawia z prof. Joanną Tokarską-Bakir.

Wykonawcami czystki etnicznej są zawsze klasy niższe, robotnicy i chłopi. Ale hasło do czynu rzucają elity i klasa średnia. Średni szczebel wykonawców to formacje mundurowe – kryją się nawzajem i mają poczucie bezkarności.

Tomasz Żukowski: Pani książka Bracia miesiące dotyczy Zagłady, ale jest inna niż to, do czego przywykliśmy. Akcja toczy się na Kielecczyźnie, gdzie w czasie wojny i po niej partyzanci różnych formacji systematycznie mordowali ukrywających się i powracających żydowskich Polaków. Pani opisuje to jako „czystkę etniczną”.

Joanna Tokarska-Bakir: Musieliśmy dojrzeć, żeby zobaczyć odsłaniającą się skalę zjawiska. Kiedy w 2006 roku pisałam pierwsze studium o wojennej i powojennej czystce etnicznej na Sandomierszczyźnie, słyszałam komentarze: tak nie można, może to sprawa lokalna, trzeba zaczekać z wnioskami. Pierwsza nazwała rzecz po imieniu Joanna Michlic w książce Poland’s Threatening Other już w 2007 roku, a w cztery lata po niej Andrzej Żbikowski w artykule Morderstwa popełniane na Żydach w pierwszych latach po wojnie, zamieszczonym w tomie Następstwa zagłady Żydów. Nie tak dawno ukazała się książka Nie chcemy Żydów u siebie. Przejawy wrogości wobec Żydów w latach 1944–1947 Juliana Kwieka, efekt jego mrówczej pracy. Wreszcie w 2023 roku ukazał się artykuł Karoliny Panz o czystce etnicznej w okolicach Rabki, a przed chwilą – moja monografia Kocia muzyka. Historia chóralna pogromu krakowskiego. Czyli mamy podstawy, by sądzić, że wszędzie było mniej więcej tak samo.

Do powojennych strategii wypędzenia oprócz mordów (np. Leżajsk 18 lutego 1945; Ostrowiec Świętokrzyski 19 marca 1945; Kisielów i Kańczuga w marcu 1945; Klimontów Sandomierski 18 kwietnia 1945; Przedbórz 26 maja 1945) i pogromów (rzeszowski w czerwcu 1945; krakowski w sierpniu 1945; kielecki w lipcu 1946) zaliczyć trzeba ulotki domagające się opuszczenia okolicy przez Żydów i domaganie się okupu za pozostanie.

W dokumentach Centralnego Komitetu Żydów Polskich znalazła się na przykład taka notatka: „W nocy z dni 28 na 29 lipca nieznani sprawcy rozlepili ulotki z wezwaniem Żydów do opuszczenia pow. radomskiego w ciągu dni 15., gdyż w przeciwnym razie wyciągnięte zostaną przeciw nim jak najdalej idące konsekwencje. Komendant M.O. w Jedlińsku po przeczytaniu ulotki nie uważał za stosowne jej zedrzeć ani nakazać zerwania tej ulotki”. Była także tzw. akcja kolejowa (polowanie na Żydów w pociągach), o której pisałam w Pod klątwą. Wszystkie one, a nie tylko trauma Holokaustu, sprawiły, że kraj opuściło grubo ponad 200 tysięcy ludzi. Ci ludzie zostali z Polski wypędzeni. Byli uchodźcami i szukali dla siebie miejsca w Mandatowej Palestynie.

Co to jest czystka etniczna? Dlaczego to pojęcie jest ważne i co pomaga zrozumieć?

W latach 40. XX wieku czystka etniczna, mniej lub bardziej uwikłana w przemoc, była jednym ze sposobów prowadzenia polityki po wielkim światowym konflikcie. Wystarczy przypomnieć przesunięcia granic europejskich, skutkujące przesiedleniami Polaków, Niemców i Ukraińców, osiedlanie Żydów na Dolnym Śląsku czy akcję „Wisła” . W związku z tym, jak różne okoliczności taka czystka obejmowała, trudno zaproponować jedną jej definicję. Wiele też zależy od ulokowania inicjatywy przesiedleń – ja na przykład nie zajmuję się czystkami prowadzonymi odgórnie przez państwa, tylko oddolnymi, wynikającymi z ludowej mobilizacji.

Jak pisze Benjamin Lieberman w The Oxford Handbook of Genocide Studies (2010), czystka etniczna to pojęcie niekiedy powiązane z ludobójstwem, oznaczające usunięcie jakiejś grupy przemocą z określonego terytorium, prowadzące do zniszczenia tej grupy. Tak samo definiuje ją Lech Nijakowski w książce Rozkosz zemsty (2013), dodając, że w odróżnieniu od ludobójstwa nie chodzi tu o zagładę przeciwników, tylko o ich przepędzenie. Środki: masowe mordy, gwałty, tortury. Cel: terror, strach, panika, które mają doprowadzić do ucieczki ze spornego terytorium i rezygnacji ze zbrojnego oporu.

Dla mnie esencją czystki etnicznej w polskich warunkach jest to, co stało się pod koniec maja 1945 w Przedborzu, gdzie grupa wywodząca się z oddziału NSZ Władysława Żbika-Kołacińskiego napadła i wymordowała ocalałych z Zagłady żydowskich mieszkańców miasteczka. Groza tych wydarzeń, nigdy nierozliczonych, przetrwała w Przedborzu do dziś. Jeszcze w roku 2010 ludzie mówili moim studentom: „Od tej pory, jak już przyjechał Żyd sprzedać jakiś tu ładny swój dom, to wie pani co? Nie nocował w Przedborzu, tylko w Radomsku. Bo tak się boją Polaków”.

Dlaczego nie ujmowano polskiej roli w Zagładzie jako czystki etnicznej? Na czym polega opór?

Byliśmy z jednej strony zahipnotyzowani niemieckim projektem Holokaustu i mówienie o roli Polaków w Zagładzie łatwo było przedstawić jako negowanie roli Niemców. Z drugiej, nie mogliśmy i wciąż nie możemy uwolnić się od myślenia nacjonalistycznego, które stanowi zaklęcie zamykające rozmowę o powojennym zabijaniu. „Zabijał” równa się: „walczył o niepodległość”. Gdy działamy w polu takich argumentów, nie widać różnicy interesów, np. klasowego i stanowego zróżnicowania walczących, nie mówiąc o różnicach rodzajowych czy pokoleniowych. Co, poza nienawiścią do Żydów, przedstawianą jako polski patriotyzm, łączy milicjanta-eneszetowca z antysemitą z PPR, którzy po „tej samej stronie” spotkali się w pogromie kieleckim lub krakowskim? Wprawdzie ten pierwszy mógł mieć kamienicę, w której ten drugi był ledwie dozorcą, ale język przemocy etnicznej zacierał różnice między nimi.

To takie ważne?

Tak, bo inna jest logika wojny i pokoju. Wojna i nacjonalizm zero-jedynkowo ujmują różnice między ludźmi. Typując kogoś na wroga, wpływają na spójność szczutej na niego grupy. Niwelują jej faktyczne zróżnicowanie, różnice interesów. Logika pokoju jest inna, pozwala się różnić bezpiecznie.

Niestety, historia Polski pisana jest wciąż pod dyktando wojny. Tu wracamy do czystki etnicznej: badacze tacy jak Michael Mann (autor The Dark Side of Democracy: Explaining Ethnic Cleansing, Cambridge 2005) twierdzą, że czystka etniczna pojawia się, gdy w procesie kanalizowania frustracji przez polityków „etniczność pokonuje klasę jako główną formę rozwarstwienia społecznego”. To właśnie z tą sytuacją mieliśmy do czynienia po ostatniej wojnie. Stratyfikacja klasowa była niezaprzeczalna, wybuchowa, po kompromitacji wrześniowej niezgoda na powrót starych porządków – powszechna. Lekarstwem na to wszystko stawała się mobilizacja przeciwko Żydom.

My wciąż tkwimy w logice czystki etnicznej, dlatego jej nie widzimy.

Trudno będzie przekonać do takiego ujęcia…

Tak, bo ono miesza rachuby polityki historycznej, a właśnie z nią współdziała większość polskich historyków słabo obeznanych ze społecznym czy antropologicznym wymiarem przeszłości. Można powiedzieć, że kultywowanie mitów narodowych daje pracę większości absolwentów studiów historycznych w kraju. Zupełnie jak po wojnie – polityka historyczna mobilizuje ludzi, robi z nich zdyscyplinowany tłum, który cichnie na hasło „niepodległość”. Nie widać już wtedy okrucieństwa i rozwydrzenia „żołnierzy wyklętych”, nikt nie upomina się o zgwałcone, o zabitych, o to, co zrabowane. Nie zabija się ludzi, tylko „żydokomunistów” i kolaborantów. Może czasem ktoś pożałuje jakichś pomordowanych żydowskich dzieci (bo nad dziećmi litujemy się, jakby dorośli nie byli też czyimiś dziećmi). A nad tym wszystkim unosi się zakłamany duch zgody narodowej.

Co pani robi, żeby rozmontować tę logikę?

Po pierwsze, staram się to dobrze opisać w sensie literackim. Po drugie, wydobywam ambiwalencję rzeczywistości. Po trzecie, wprowadzam niedychotomiczne określenie tożsamości obywatelskiej: u mnie są „żydowscy” i „nieżydowscy” Polacy (i mogą się pojawiać Polacy z innymi etnicznymi składnikami), bo każdy jest skądinąd, ma własną, niepowtarzalną historię, choć najczęściej jej nie zna. Po czwarte, robię mikroopisy, które ujawniają powtarzalność tego samego bratobójczego scenariusza. To podobna historia w wielu odsłonach. Nawet niechętny czytelnik wyciągnie wnioski z tych powtórzeń, o ile tylko przeczyta to, co napisałam.

Po piąte, wskazuję na podział pracy w czystce etnicznej, wyszukując informacje o społecznym pochodzeniu sprawców zawarte w sierpniówkach. Sierpniówki to procesy ludzi skazanych z wymierzonego w kolaborantów dekretu sierpniowego z roku 1944, rozpoczynającego się od pamiętnej frazy: „kto idąc na rękę państwu niemieckiemu…”. To była wyjątkowa, wciąż nie w pełni opracowana dokumentacja zbrodni bratobójczych w okresie okupacji, między innymi mordów na Żydach. Mamy dzięki niej bezcenne materiały, bez których hulałaby fantazja, tak jak hula w niektórych bogobojnych publikacjach IPN-u.

Po co nam te informacje?

W The Dark Side of Democracy Michael Mann rozróżnia w czystce etnicznej trzy poziomy sprawców: radykalne elity, które oddziałują z góry w dół (to jest logika hierarchii, czyli posłuszeństwa wobec autorytetu), chętne do przemocy masy, które naciskają z dołu ku górze (to jest logika karier dla wyjątkowo gorliwych), oraz wojskowe lub paramilitarne formacje wykonawców czystki, które oddziałują na boki, w logice solidarności z towarzyszami broni. Dopiero te wszystkie czynniki razem składają się na mechanizm czystki. Wykonawcami brudnej roboty są zawsze klasy niższe (robotnicy i chłopi), hasło do czynu rzucają elity i klasa średnia. Średni szczebel wykonawców („oddziaływanie na boki”) kryje się nawzajem, zwalając winę na zmarłych kolegów, ewentualnie na dowódców, co paraliżuje wymiar sprawiedliwości.

Co do ludzi, którzy najłatwiej angażują się w czystkę etniczną, Mann formułuje nieoczywiste reguły. Hasła czystki najsilniej rezonują w środowiskach zależnych od państwa w zakresie uznawanych wartości oraz utrzymania (np. urzędnicy, policjanci, wojskowi). Ale nie tylko, bo także w grupach zagrożonych np. wśród przesiedleńców. W Polsce w czasie wojny ten wniosek potwierdzałaby zła opinia o wysiedlonych z Poznańskiego, którzy odznaczali się szczególnym okrucieństwem wobec Żydów, a znając język niemiecki, łatwo dogadywali się z okupantem.

Podobną rolę odgrywają ludzie, którzy preferują przemoc fizyczną jako sposób rozwiązywania problemów i osiągania celów osobistych. Są to zatem żołnierze, policjanci, kryminaliści, chuligani, sportowcy oraz tzw. kawalerka, czyli młodzi dorośli, najczęściej płci męskiej, którzy królują we wszystkich statystykach zachowań ryzykownych. W mojej nowej książce Kocia muzyka, pisząc o inicjatywie pogromów, posługuję się przejętą od księdza Piotra Skargi kategorią pueri, czyli „chłopiąt”, należących do tej właśnie grupy. To dzisiejsi „kibole”.

Już z tego, co powiedziałam, wynika, że przyjęta w Polsce wizja tego, kto angażował się w powojenną przemoc antyżydowską, jest fałszywa. Historycy mieli rację, że jej statystycznymi wykonawcami były klasy niższe, ale wniosek, że jakoby zostało to spowodowane zagładą urzędniczo-wojskowej „Polski A” (a taką hipotezę wysunął przed laty prof. Marcin Zaremba), jest błędny. Z badań Manna wynika coś wręcz odwrotnego: urzędnicy, przedwojenni policjanci i wojskowi, rzeźnicy, leśnicy – wszyscy oni włączyli się w ową czystkę, i to z entuzjazmem. Aby zrozumieć motywy czystki, nie potrzebujemy indywidualnej psychologii ludzi zaburzonych, tylko socjologii zachowań kolektywnych, socjologii władzy. Temat trzeba oddemonizować, wtedy lepiej zrozumiemy świat, jaki ta czystka wytworzyła. A także ten, który się powtórzy, o ile tego nie rozpoznamy.

I jeszcze coś: poza naszym podwórkiem jest cały wielki świat, a w nim rozsiane rodziny Żydów zabitych i wypędzonych w powojennej czystce etnicznej, mieszkające dziś we Francji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, RPA czy w Izraelu. Kilka artykułów w Braciach miesiącach – choćby Malarz i dziewczyna o mordzie w Ostrowcu Świętokrzyskim z lutego 1945 roku, a także artykuł o zbrodni w Kisielowie – pisałam w łączności z tymi rodzinami. Słuchałam, z jakimi uczuciami oglądają autopsje swoich krewnych: ciotek czy dziadków. To perspektywa nam nieznana. W naszej wersji historia żydowskiego miasteczka kończy się zdaniem: „i wtedy Żydzi wyjechali do Palestyny”, jakby to był happy end. Nie był. Tych ludzi z Polski wygnano.

Kiedy próbuję o tym mówić, zawsze słyszę, że to zły moment.

Na otwarcie tego tematu zawsze jest niepogoda. A to przyjmują nas do NATO, potem do UE, albo są wybory prezydenckie, a to wojna w Ukrainie. W rezultacie z roku na rok pogrążamy się w zaprzeczeniu, okopujemy się w fałszywej historii, a w tle majaczy „pierścień władzy”, którym jest antysemityzm. Antysemityzm już dawno przestał być czymś wstydliwym, odium nie działa, co chwila pojawiają się kolejni chętni, aby się nim posłużyć.

Polska przemoc wobec polskich Żydów była zatem regułą w czasie ostatniej wojny.

Wolałabym powiedzieć: przemoc wobec żydowskich Polaków, serwowana w tajemnicy przed Niemcami przez Polaków nieżydowskich. Tak, była regułą. Po Legendach o krwi, książce o kwitnącej na Sandomierszczyźnie wierze, że Żydzi robili macę z polskich dzieci (dziś ks. prodziekan Guz z KUL wywalczył dla niej status dyskursu naukowego) i filmie Artura Żmijewskiego Polak w szafie, na którym zszokowani studenci odreagowali swoje emocje, Zbigniew Nosowski z „Więzi” i Dariusz Karłowicz z „Teologii Politycznej” zawstydzali moją grupę badawczą, że jesteśmy złą miejską elitą, która zamiast prowadzić pracę u podstaw, krytykuje niewinny lud sandomierski. Otóż praca u podstaw nie do mnie należy, nie można być jednocześnie po obu stronach procesu badawczego. Dlatego uciekam od zdań ogólnych. Od tego są wychowawcy, nauczyciele, działacze społeczni albo księża, czyli ci, którzy (poza znanymi z nazwiska wyjątkami) niespecjalnie chcą czytać o Zagładzie. Niech oni się wypowiedzą, niech skonfrontują swoje wyobrażenie o moralności z powojennymi realiami.

Jako grupa badawcza opisaliśmy sytuację, która przez dekady nie zainteresowała ani socjologów, ani psychologów społecznych. W czasie wyjazdu na Sandomierszczyznę natknęliśmy się też na pierwsze ślady powojennych pogromów.

To może ja wypowiem to zdanie ogólne. Opisuje pani zbrodnie na tle rasistowskim, które należy zakwalifikować jako ludobójstwo. Żydzi giną, bo są Żydami. Nawet jeśli ktoś tłumaczył, że wykonywał wyroki na szpiegach albo komunistach, dowodów winy szukał, zdejmując ofierze spodnie i sprawdzając, czy jest obrzezana, a potem zabijał wszystkich – mężczyzn, kobiety i dzieci. Mamy do czynienia ze zorganizowanymi i systematycznymi działaniami polskiego podziemia wszystkich orientacji politycznych, włączając w to AK. Dla niektórych formacji – na przykład oddziałów dywersyjnych AK i BCh w rejonie Sandomierza – mordowanie Żydów było podstawowym zajęciem, prawie nie wdawały się w walkę z okupantem. Wśród morderców mamy cały przekrój społeczny, od elit po doły. Sprawcy – sądzeni w pierwszej połowie lat 50. – otrzymują niskie wyroki, po roku 1989 sądy oczyszczają ich z zarzutów, a w miejscach zbrodni pojawiają się tablice ku czci morderców.

Prawidłowo to pan streścił. Jest to proces zbiorowy, czyli coś więcej niż tylko suma indywidualnych aktów przemocy. Jak każde zjawisko tego rodzaju podlega ono podziałowi pracy, w którym decyzje zapadają bez słów. Okazuje się ono niezaplanowanym przez nikogo, ale precyzyjnym scenariuszem, któremu przyświeca intencja „pozbycia się” Żydów.

Mord rytualny – obraz olejny Karola de Prevot (ok. 1670–1737). Przedstawia rzekomy mord rytualny dokonywany przez Żydów. Eksponowany aktualnie w Bazylice Katedralnej w Sandomierzu. Fot. Jakub Szafrański

Zdejmowanie spodni ofiarom dowodzi, że był społeczny mandat na zabijanie obrzezanych. Że nawet jeśli dowództwo będzie się czepiać, jakoś się wybronimy. Od ręki mogę przytoczyć dwa szczegółowo rozpoznane, a niewykonane wyroki śmierci za mordy na Żydach. Oba wydane przez sąd podziemny na partyzantów AK: Bonawenturę Ruteckiego z Okręgu Jędrzejowskiego i Walentego Ponikowskiego od sandomierskich „Jędrusiów”. W pierwszym przypadku karę m.in. za gwałty i zbrodnie wstrzymał dowódca AK. Ponikowskiego dotyczy list Tadeusza Szewera, przechwycony po wojnie przez UB: „rozmawiałem o tym z zastępcą delegata rządu panem Adamem Bieniem, który jest z zawodu prawnikiem. I wszyscy tę sprawę potępiali, i byli zdania, że Walka należy z grupy usunąć. […] osądzić i ukarać. […] Gdybyśmy go więc usunęli z grupy i zostawili samym, to niewątpliwie zrobiłby go BCh lub AL, albo NSZ dowódcą swojej grupy, jak oni to mieli w zwyczaju. A więc pozostał, i za te uczynki miał odpowiadać po wojnie”.

Nigdy za nic nie odpowiedział.

Trzeba widzieć całość procesu budowania przyzwolenia na wyjęcie kogoś spod prawa i zamordowanie. Bo fundamenty pod czystkę etniczną stworzono jeszcze przed wojną. W studium dotyczącym Opoczna (Kiedy ranne wstają zorze… ze zbioru Bracia miesiące) opisuję, jak to działało na poziomie lokalnym w latach 1930–1940. W Drugiej RP narodowcy publicznie mówili o „likwidowaniu Żydów”, obserwowała to policja, ale w zasadzie nikt (poza komunistami, których partia była nielegalna) na to nie reagował. Także Kościół, który udzielał przestrzeni na spotkania narodowców i je legitymizował.

To był główny, a nie poboczny nurt polskiej polityki. O emigracji Żydów mówiono w programach partii całego przedwojennego spektrum politycznego. W czasie wojny te hasła nabrały sensu praktycznego, „na obrzeżach Zagłady” realizowanej przez Niemców, a po wojnie zobaczyliśmy ich skutki. Zawartość była od początku mordercza. Widać ciągłość między przedwojennym antysemityzmem i zabijaniem Żydów w czasie wojny i po niej.

Jak rozumie pani przemoc zbiorową?

Posługuję się poczwórnym podziałem amerykańskiej badaczki Roberty Senechal de la Roche, która wyróżnia lincz i zamieszki (czyli to, co w innej klasyfikacji nazywamy pogromem) – to znaczy spontaniczną i niezorganizowaną przemoc zbiorową – oraz wigilantyzm i terror, czyli przemoc zorganizowaną. Wigilantyzm to patrolowanie granic. W Braciach miesiącach mamy przede wszystkim do czynienia z tym ostatnim. Jakaś grupa, na przykład straż wiejska czy partyzanci, patroluje granice wspólnoty i decyduje, kto tam jest legalnie, a kto nie. Nielegalnych zabija i przy okazji rabuje. Kiedy nie zawiadamiano Niemców, majątek przechodził na rzecz wspólnoty. Dzielono się nim, jeden dostawał maszynę do szycia – bo Żydzi zarabiali szyciem – drugi buty, ktoś inny wiatrówkę, portki.

Może przytoczę jeden fragment o portkach, dobrze? „Bobek mówił, że jemu się spodnie należą, gdyż on pierwszy strzelił do obywatela narodowości żydowskiej, zaś Majka odpowiedział mu, iż po jego strzale tenże obywatel jeszcze stał na nogach, a dopiero po strzale Majki wywrócił się na ziemię, wobec czego spodnie należą się jemu. W rozmowę następnie włączył się Sadłocha Teofil, mówiąc, iż on wystrzelił razem z Majką i on powinien zabrać te spodnie. Jako ostatni wypowiedział się Chyla Szczepan, że nie ma w czym chodzić, i jako dowódca zabrał sobie spodnie”.

Terror wyróżnia się skutecznością, a tę ocenia się post factum. Literatura o czystkach etnicznych sugeruje, że ich skutek jest długofalowy. Chodzi o to, żeby zrobić coś takiego, że Żydzi sami będą ostrzegać się nawzajem, żeby nie jechać do jakiejś miejscowości, nie nocować tam, bo to się może źle skończyć. Odwieczna technologia terroru: trzeba niszczyć niewinnych, bo tylko tak wywołuje się panikę.

Tytuł książki pochodzi z baśni o dobrej pasierbicy i złej córce. Macocha chce się pozbyć sieroty i w zimie wysyła ją do lasu po fiołki. Na polanie siedzą Bracia Miesiące. Wstaje Kwiecień, siada miejscu Grudnia i są fiołki. Zła córka posłana do lasu ginie w zamieci. Tymczasem w pani książce role się odwracają: w okolicy, o której mowa w tytułowym studium, mordercy noszą nazwiska Styczeń, Luty, Marzec, Kwiecień, Maj, Czerwiec, Lipiec i Grudzień.

Zderzam prowincjonalną poczciwość – to, co Ziemowit Szczerek nazywa „jądrem polskości” – z realiami zbrodni. Mordercy Żydów z różnych powodów znajdowali sobie miejsce i w konspiracji wojennej, i w powojennej rzeczywistości. Nowa władza zmagała się z ogromnymi problemami: nie miała oparcia w społeczeństwie ani kadr. Wprowadzano ważne ustawy, ale aparat śledczy nie przykładał wagi do zbrodni na Żydach. W śledztwach wychodzą rzeczy, których funkcjonariusze nie sprawdzają, nie szukają świadków, nie są dociekliwi.

A w procesach?

Nawet kiedy zapadają surowe wyroki, sprawcy wychodzą przedterminowo (wyjątkiem są wyroki śmierci po pogromie kieleckim, kiedy władza komunistyczna przestraszyła się widma ludowej rewolucji). Sądy pracują tak jak po pogromie krakowskim. Żydzi wyjeżdżają, bo przecież w pogromie chodziło właśnie o to, żeby zmusić ich do wyjazdu. Na rozprawie czyta się tylko protokoły zeznań żydowskich Polaków, ale oni sami są już gdzie indziej. Stawiają się za to inni świadkowie i przedstawiają sądowi litanie z nazwiskami ledwie piśmiennych mieszkańców wsi albo kamienicy, którzy dowodzą, że oskarżony był patriotą. Regułą są świadectwa moralności składane przez żydowskich Polaków, którzy ręczą za antysemitów.

Prof. Hanna Zaremska napisała kiedyś, że powinniśmy badać nie tylko przemoc, ale też to, jak było możliwe dalsze życie Żydów w polskiej społeczności po pogromie. To jest istotny postulat badawczy i ja go realizuję. Wszędzie są dowody presji, jakiej podlegali ci, którym udało się ocaleć. Świadectwa moralności dla morderców są właśnie jej efektem, próbą odnalezienia się w rzeczywistości po czystce. Podobnie ma się rzecz ze zmianą nazwisk czy wchodzeniem w tryby polskiej mitologii i dewocji katolickiej.

Jak pokazałam w książce o pogromie kieleckim Pod klątwą, kluczową rolę w przemocy odgrywała Milicja Obywatelska. Mamy tendencję do przeceniania spoistości i skuteczności działania powojennych władz, także jej funkcji kontrolnych. Tymczasem nie było żadnych funkcji kontrolnych! Do milicji brano wszystkich – takich, którzy chcieli się ukryć przed wojskiem, ale i takich, którzy chcieli nosić broń i robić to samo co w czasie wojny. Często byli to zwykli bandyci. Wielu pozostało na długo i chroniło kolegów. Instytucja – to dotyczy także wojska – kryła swoich. Sprawcy – jeśli nosili mundur – mieli w zasadzie pewność bezkarności.

W Krakowie po wyzwoleniu wojenny kolaborant Konrad Dominik trafił do MO jako jeden z pierwszych. Miał świetne stosunki z Demkowem, rosyjskim doradcą wojskowym, który nadzorował milicję. Budował rzeczywistość, w której sam był bezkarny i mógł chronić sprawców pogromu krakowskiego. Znalezienie się w tym pierwszym momencie od razu w odpowiednim miejscu było kluczem do wszystkiego. Nie można pozbyć się kogoś, kto ma list żelazny od NKWD. Dominik uzyskał milicyjną emeryturę, choć w jego karcie ewidencyjnej stoi jak byk: „agent Gestapo”.

Po roku 1989, kiedy sądy oczyszczają morderców z zarzutów, albo w organizacjach kombatanckich, które stoją za nimi murem, nie było już Demkowa, więc chyba chodzi o polską kulturę i polskie społeczeństwo…

Nikomu nie opłacało się tego wyciągać. Nie było komu upomnieć się o Żydów. Seryjne rehabilitacje morderców po roku 1989, ale i te wcześniejsze, po roku 1956, plus seryjne odszkodowania dla bandytów, to jedna z najczarniejszych kart polskiej sprawiedliwości. Na przykład przedwojenny i stalinowski sędzia Roman Kryże (1907–1983), który skazywał m.in. Witolda Pileckiego, entuzjastycznie uczestniczył w tym procesie, wydając wyroki, jakich życzył sobie naród. Mam nadzieję, że przyjdzie czas, aby odkręcili to kiedyś przyzwoici historycy i filozofowie prawa, ale na razie nikt jakoś się nie rwie (wiem, co mówię, bo zgłaszałam to niektórym).

Kombatanci wiedzieli, jak było.

Henryk Pawelec, który złożył świadectwo o morderstwach oddziału „Barabasza”, zapłacił za to wysoką cenę: tego dwukrotnego kawalera Virtuti Militari usunięto ze Światowego Związku Żołnierzy AK. Pokazuje to, w czyje ręce przeszła ta organizacja.

W środowiskach lokalnych ogromną rolę odgrywają także więzi rodzinne. W Braciach miesiącach nie zmieścił się tekst o Kisielowie koło Przeworska. To niezwykła historia morderstwa popełnionego w marcu 1945 na rodzinie żydowskiej do tego stopnia zakorzenionej w społeczności wiejskiej, że część chałupy wypożyczyli na sklep wiejski i hodowali świnie. W momencie zabójstwa w mieszkaniu było kilkanaście osób, w tym nauczyciele ich dzieci. To zdarzenie przeczy tezie, że morderstwom sprzyjała izolacja Żydów, dystans społeczny. Tu nikt nie był izolowany, a mimo wszystko zginęli.

Natomiast rzeczywiście Żydzi nie byli częścią lokalnego systemu pokrewieństwa, o czym jeszcze więcej piszę w Kociej muzyce. Zbrodnie otaczało milczenie sąsiedzkie. Ludzie może i współczuli, ale kiedy przyszedł kuzyn i powiedział: „zamknij się, Zośka, bo ja tutaj mam sprawę, patriotyczny rozkaz dostałem”, to Zośka nic powiedzieć nie mogła. Ludzie zaczynali mówić, kiedy zawodziła lojalność rodzinna, kiedy system pokrewieństwa okazywał się nieszczelny, bo na przykład bracia pokłócili się, który dostał więcej.

Czy nieskuteczność wymiaru sprawiedliwości i milczenie otaczające zbrodnie to także cechy czystki etnicznej?

Mówiłam już o tym przy okazji „oddziaływania na boki”, a więc solidarności sprawców wywodzących się ze służb mundurowych średniego szczebla, którzy świetnie rozumieją się z towarzyszami broni i kryją nawzajem. Niesprawiedliwe wyroki sądów, fałszywe rehabilitacje potwierdzają tylko, że każdy system sprawiedliwości działa w określonej ramie społecznej. Sprawiedliwość nie spada z nieba. Opiera się na tym, co jest uznawane za sprawiedliwość, a wyobrażenia o tym zmieniają się wraz z historią i społeczeństwem. Dlatego tak ważna jest niezależność historyków i to, aby nie groziły im procesy. A takie przypadki już się zdarzały, na przykład sprawa sądowa wytoczona prof. Barbarze Engelking czy prof. Janowi Grabowskiemu z Centrum Badań nad Zagładą Żydów, który na podstawie materiałów archiwalnych opisał sąsiedzką przemoc wobec żydowskich Polaków w czasie likwidacji gett. Obawiam się, że nie są to ostatnie przypadki.

Przemoc jest w takim wypadku formą komunikacji i metodą dyscyplinującą, ale nie tylko w stosunku do ofiar, ale w stosunku do samej grupy. W pani mikroopisach widać, że sprawcy i ich otoczenie poruszają się w obrębie tych samych oczywistości, gdzie agresja wobec Żydów jest czymś naturalnym.

Przemoc jest systemem komunikacji, który informuje poniekąd, że malkontenci mogą się znaleźć na miejscu Żydów. To raz. Dwa to rozumienie bez słów: ludzie doskonale wiedzą, jak działają mechanizmy wykluczenia. Gdy następuje zmiana hierarchii społecznej, nie trzeba rozsyłać wici, aby z „żydowskich witryn” poleciało szkło, bez względu na to, kto będzie wówczas w pozycji Żydów.

To świetnie widać w podziale pracy przy pogromach, który także dokonuje się bez słów. W pogromie kieleckim występują dwie grupy: mundurowi i tłum. Milicja i wojsko mają mandat, wolno im wejść do żydowskiego domu. Wiemy, że kiedy padły strzały w Kielcach przy ul. Planty 7/9, w budynku nie było żadnych niemundurowych. To jest pierwsza część w podziale pracy – oni wchodzą i wyrzucają Żydów przed dom, gdzie czekają na nich „wykonawcy”. Można w tym widzieć metaforę elit, które motywują i umożliwiają przemoc, oraz „ciemnego ludu”, którego rękami przemoc się realizuje. Po wszystkim elity mogą krytykować lud jako „czerń”. Tak było w Krakowie po pogromie sierpniowym, kiedy „Tygodnik Powszechny” napisał, że pogrom był dziełem mętów społecznych. Mimo że blood libel (legenda o krwi) stanowiła chrześcijański element wierzeniowy, od wieku XII wieku głoszony przez katolickich biskupów.

Kamienica przy ulicy Planty 7/9, którą zamieszkiwali Żydzi zamordowani w Pogromie kieleckim. Fot. Jakub Szafrański

Czasami umundurowani uczestnicy pogromu mówią wprost: my zaczniemy, a wy dokończycie. Następnie tłum, który jest anonimowy, więc bezkarny, a w dodatku ma mandat – jest ludem, ma prawo się gniewać – kończy dzieło. To się odbywa bez komentarza, wszyscy wiedzą, o co chodzi. Ideologia, która leży u fundamentów porozumienia, to po prostu patriotyzm, nie jakieś radykalne pomysły. Sprawcy dziwią się przed sądem, że przecież robili coś dla Polski, jako patrioci, a teraz mają ponieść karę.

Skoro mówimy o pogromie kieleckim, muszę teraz powiedzieć o opóźnionym odkryciu, dotyczącym strzałów z żydowskich mieszkań do polskich żołnierzy, które także w Kielcach stają się iskrą rozpoczynającą pogrom. To wątek sięgający pierwszej wojny światowej.

Kilka dni po przybyciu Armii Hallera do Krakowa w maju 1919 roku zaczynają się antyżydowskie rozruchy. Żołnierze idą ulicą Grodzką, rzekomo, żeby tłumić przemoc. Z okna – tak się akurat składa, że żydowskiego, z mieszkania wdowy Goldbergowej – pada strzał. Wszystko odbywa się wedle stałego scenariusza: patrol udaje się do mieszkania Goldbergowej, gdzie zastaje – o zgrozo – dwóch uzbrojonych żydowskich oficerów Wojska Polskiego. Czy trzeba cokolwiek dodawać? Wszystko jest jasne. Jesteśmy przekonani, że Żydzi strzelali do Polaków! W rzeczywistości było inaczej: to wojsko wchodzi do żydowskich mieszkań i zaczyna rabować, a potem strzela z okna, uzasadniając dalsze poszukiwanie broni. Pogrom kielecki też zaczął się od poszukiwania broni na Plantach 7/9. Historyków przekonanych, że chodzi o ubecką prowokację, hipnotyzuje scena przebierania się żołnierzy KBW w cywilne ciuchy. Tyle że oni tak naprawdę kradli i wkładali pod mundur zrabowane koszule, a następnie, aby uzasadnić konieczność rewizji, strzelali z okna „do polskich żołnierzy”!

Mamy do czynienia z czymś, co nie miało miejsca, a jednocześnie wyobrażamy sobie, że to święta prawda. Ta wiara jest częścią mechanizmu przemocy i jej usprawiedliwieniem. Takich fantazmatów jest więcej: żydokomuna, wrogość Żydów wobec Polski i ich nielojalność, współpraca z NKWD czy UB, listy proskrypcyjne z nazwiskami członków podziemia, które rzekomo wracający Żydzi mają ze sobą. Przemoc zbiorowa jest możliwa dzięki zależności między kulturą, która podsuwa motywy, a społecznością, która je wykorzystuje.

Tu ogromnie ważna jest rola historyka. Badacz, który w legendzie o krwi szuka „ziarna prawdy”, czy też na serio bierze mit o Żydach strzelających „do polskich żołnierzy”, wprowadza fikcję do obiegu naukowego. Nie zdając sobie sprawy z presji, jaką wywiera na niego kultura, de facto przestaje być naukowcem. Zamienia się w informatora, w kogoś, z kim spotyka się etnograf, żeby poznać i zapisać folklor.

Dlaczego to takie ważne? Historyk, który traktuje legendę jak źródło historyczne, sugeruje folklorystyczną ramę interpretacyjną zamiast ramy historycznej. Podsuwa okulary, przez które nie zobaczymy faktycznej dystrybucji ról ani stosunków władzy. Pisałam o tym w Legendach krwi. Historycy, którzy prace o tzw. żydowskim mordzie rytualnym zaczynają od litanii dat i chronologii, piszą o tych zdarzeniach tak, jakby to były fakty. Tymczasem realne w tej historii są tylko ofiary. Historie tak zwanych niewiniątek, rzekomo zabitych przez Żydów, były zwykle albo zmyślone, albo dotyczyły zaniedbań rodzicielskich, albo zbrodni pedofilskich, o których dopiero dziś potrafimy rozmawiać. Wpisywanie źródeł folklorystycznych w chronologię historyczną jest w tym wypadku wręcz zbrodnicze. Nieprędko pozbędziemy się skutków w postaci ks. prodziekana Guza i jego „dyskursu naukowego”.

Kolejny przykład, który pan podał, dotyczy częstego po wojnie uzasadniania mordów tym, iż Żydzi zamierzali przekazać NKWD listy żołnierzy podziemia. Tymczasem wracający do domów żydowscy Polacy nie znali struktur podziemia, bo spotkania z podziemiem kończyły się dla nich zwykle śmiercią. Mogli mieć kartkę z nazwiskami ludzi, u których zostawili rzeczy, to wszystko. Motyw list proskrypcyjnych jest klasyczną projekcją. Listami nie posługiwali się Żydzi, ale wprost przeciwnie – żołnierze podziemia szukający Żydów. A motyw ma korzenie w wyobrażeniu „czarnej książki”, czyli obiektu magicznego, który w wierzeniach ludu polskiego służy do zapisywania grzechów. Ale historycy sami mają potrzebę powoływania się na taką „czarną książkę”.

Tymczasem zbrodnie ciążą nad lokalnymi społecznościami i nad całym społeczeństwem.

Ludzie pamiętają, jak było, i próbują coś zrozumieć na własną rękę. Skutkiem są opowieści mityczne dotyczące morderców: nie wiodło mu się, syn mu się zabił na motorze, spalili się i tak dalej. Są etnografowie, którzy widzą w tym rozwiązanie problemu sumienia. Ale folklor to nie jest żadne rozwiązanie.

Mam nadzieję, że moja książka uruchomi coś, co nazywam przepracowaniem rozproszonym. Poszczególne rozdziały są dostępne na mojej stronie w academia.edu, można do nich zajrzeć, poszukać krewnych i znajomych. Porównać daty urodzenia dziadka czy babci i pomyśleć: dlaczego nigdy o tym nie mówili?

Nie wierzę w żadne zorganizowane przepracowywanie. Wierzę natomiast w to, że kiedy przepracowanie rozproszone osiągnie odpowiednie stężenie, pojawi się ktoś, kto wejdzie do rady miasta albo powiatu i publicznie postawi pewne pytania. Zrobi marsz, jak wiele lat temu Bogdan Białek w Kielcach. Teraz uczestniczy w nim prezydent, kiedyś to była grupka zapaleńców obsypywanych wyzwiskami, jeśli nie kamieniami. Nie wierzę w nic innego.


prof. dr hab. Joanna Tokarska-Bakir – etnografka, pracuje w Instytucie Slawistyki PAN. Autorka m.in. Legendy o krwi. Antropologia przesądu (2008), Okrzyki pogromowe. Szkice z antropologii historycznej Polski lat 1939–1946 (2012), Pod klątwą. Społeczny portret pogromu kieleckiego (2018), Bracia miesiące. Studia z antropologii historycznej Polski 1939–1945 (2021), Kocia muzyka: Chóralna historia pogromu krakowskiego (2024).

dr hab. Tomasz Żukowski – historyk literatury, profesor w Instytucie Badań Literackich PAN, zajmuje się pamięcią o Zagładzie. Autor książek Wielki retusz. Jak zapomnieliśmy, że Polacy zabijali Żydów (2018) i Pod presją. Co mówią o Zagładzie ci, którym odbieramy głos (2021).


Przeczytany do końca tekst jest bezcenny. Ale nie powstaje za darmo. Niezależność Krytyki Politycznej jest możliwa tylko dzięki stałej hojności osób takich jak Ty. Potrzebujemy Twojej energii. Wesprzyj nas teraz.



Zawartość publikowanych artykułów i materiałów nie reprezentuje poglądów ani opinii Reunion’68,
ani też webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyraźnie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, własne artykuły lub wiadomości prześlij na adres:
webmaster@reunion68.com