W “Newsweeku”: Polski problem z Holokaustem [WIDEO]
*****
Wciąż nie rozliczyliśmy się z tematem Zagłady. I dlatego tak histerycznie reagujemy, gdy ktoś palnie mogącą nas oczernić gafę, jak to zrobił szef FBI – mówi Jan Tomasz Gross, historyk zajmujący się tematem Holokaustu.
„Ludzie ludziom zgotowali ten los” – napisała w „Medalionach” Zofia Nałkowska. Zdaniem Tomasza Grossa, autora m.in. “Sąsiadów” czy “Strachu”, mniej więcej to samo powiedział szef FBI James Comey – coś, o czym w Polsce wiadomo od dawna. – Chodzi o to, że w naturze człowieka tkwi zło i przerażający aspekt Zagłady polega także na tym, że jej sprawcami byli całkiem zwykli ludzie – mówi Gross.
Problem w tym, że w wypowiedzi Comeya pojawiła się też Polska, i to w niezbyt korzystnym świetle. Szef FBI zasugerował, że Polska i Węgry odpowiadają za zagładę Żydów tak samo jak Niemcy. – Niemcy byli autorami planu Zagłady, ale w jego realizacji brała udział ludność z wielu krajów – tłumaczy zdanie Comeya Jan Tomasz Gross. – I nieszczęśliwym trafem szef FBI wymienił Polskę oraz Węgry jako przykłady. W rezultacie można było wywnioskować, że Niemcy, Polacy i Węgrzy zainicjowali Holokaust, co jest oczywistym absurdem. Choćby z tego powodu, że na Węgrzech zagłada Żydów rozpoczęła się dopiero w połowie 1944 roku, a więc wtedy, gdy przeszło 90 proc. złapanych w tryby tzw. ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej Europejczyków pochodzenia żydowskiego było już zamordowanych. W jaki więc sposób Węgrzy mieliby być inicjatorami czegoś, co już się prawie skończyło, zanim się jeszcze u nich zaczęło? – wyjaśnia historyk.
Zdaniem Grossa, był to lapsus językowy Comeya, a nie jego niewiedza dotycząca Holokaustu. – Amerykanie uczą się o Zagładzie w szkołach i na uniwersytetach. Z całą pewnością przeciętny Amerykanin wie na ten temat dużo więcej niż przeciętny polski obywatel. Wiedzą, że Holokaust to nazistowski wymysł realizowany w okupowanej Europie przez hitlerowskie Niemcy. I nikt w miarę przytomny raczej nie ma wątpliwości, że Hitler nie był Polakiem – mówi historyk.
Aleksandra Pawlicka, dziennikarka działu Polska, rozmawiała z Janem Tomaszem Grossem o słowach szefa FBI dotyczących udziału Polaków w Holokauście:
Mimo że wypowiedź Comeya dotyczyła również Węgier, dyplomacja tego kraju nie zareagowała tak głośno jak Polska. O Czym to świadczy? – Podskórnie czujemy, że coś w naszej historii, w naszym zachowaniu w dobie Holokaustu było nie w porządku. Wyprowadza nas z równowagi słówko rzucone przez szefa FBI, wyprowadzają incydentalne stwierdzenia dotyczące obozów koncentracyjnych. Oczywiście, że są to stwierdzenia naganne, nie w porządku w stosunku do Polski, ale trzeba je traktować w kategorii idiotyzmów, bo to są przecież zazwyczaj pomyłki i nieporozumienia językowe – mówi Gross.
Według Grossa, Polaków w stan alarmu stawia właściwie każde zestawienie słów „Polska” i „Holokaust”, co może już świadczyć o tym, że próbujemy zakrzyczeć wyrzuty sumienia. – Trzeba uważać, bo to zaczyna stawiać Polskę w jednym szeregu z Turcją, która w równie nerwowy sposób przeczołguje ambasadorów państw, gdzie zostało wspomniane ludobójstwo Ormian. Ostatnio obraziła się, jak wiadomo, na papieża Franciszka – komentuje historyk.
– Przypominanie, że Polacy mają najwięcej drzewek posadzonych w Yad Vashem w Jerozolimie, nie zmieni prawdy – mówi Gross. – Sprawiedliwi byli w okupowanej Polsce pariasami bezwzględnie i okrutnie tępionymi przez polskie społeczeństwo. Oczywiście były od tego – jak od wszystkich reguł – wyjątki, ale zwykle Polacy musieli ukrywać Żydów w kompletnej tajemnicy przed otoczeniem. I jeszcze długo po wojnie bali się ujawniać tę swoją bohaterską okupacyjną przeszłość z obawy przed negatywną reakcją własnego środowiska – wyjaśnia historyk.
TOMASZ GROSS Jan Tomasz Gross jest urodzonym w polsko-żydowskiej rodzinie socjologiem i historykiem, specjalizującym się w europejskiej historii XX wieku i historii zagłady Żydów. Autor znanych książek: „Sąsiedzi” (o zagładzie Żydów z Jedwabnego), „Strach” i „Złote żniwa”. Profesor Uniwersytetu Princeton (USA).
twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com
