Spotkanie w Klubie TSKŻ w 76. rocznicę “Nocy kryształowej”

Reichskristallnacht

W najbliższą niedzielę, 9 listopada o godz 15.00, zapraszamy do Warszawskiego Klubu TSKŻ na wykład dr Małgorzaty Stolarskiej-Fronia p.t. „SZTUKA RASOWO NIECZYSTA – POLITYKA NARODOWYCH SOCJALISTÓW WOBEC ARTYSTÓW ŻYDOWSKICH W LATACH 1933 – 1938”

„W Niemczech prześladowania Żydów rozpoczęły się dużo wcześniej, niż w wielu innych krajach europejskich. Od 1933 r. sztuka, podobnie jak inne dziedziny aktywności społecznej, kulturalnej i zawodowej podporządkowane były kryterium „czystości rasy”. Artyści pochodzenia żydowskiego, a także działacze kulturalni, kolekcjonerzy i mecenasi sztuki pozbawieni zostali prawa do wykonywania swoich zawodów. Tym ostatnim zagrabiano też mienie, na które składały się cenne dzieła sztuki. Swoistą gettoizacją sztuki było stworzenie w 1933 roku Kulturbundu, związku, który zrzeszał żydowskich twórców, kontrolując jednocześnie ich działalność. To wtedy powstało pojęcie „sztuki zwyrodniałej” (niem. Entartete Kunst), a wokół sztuki zaczęto tworzyć antyawangardowy dyskurs, zawierający elementy antysemickie”.

Z tymi wydarzeniami związane jest pojęcie antysemityzmu, będące połączeniem przemocy symbolicznej i fizycznej stosowanej przez narodowych socjalistów z planem całkowitego wyeliminowania pamięci o Żydach z historii kulturalnej Europy.

Organizowane przez narodowych socjalistów wystawy Wielka Wystawa Sztuki Niemieckiej w Domu Sztuki w 1937 r. oraz wystawa Sztuka Zwyrodniała miała stworzyć i utrwalić podział na sztukę dobrą (zgodną z polityką NSDAP) i szkodliwą, która powinna zostać wyeliminowana ze społeczeństwa niemieckiego. Tragiczna noc z 9 na 10 listopada 1938 roku, kiedy to spalono kilkaset synagog, w wielu przypadkach wybitnych dzieł architektury europejskiej, stanowiła kulminację prześladowań Żydów w Niemczech jeszcze przed wybuchem wojny i wyraźną już zapowiedź eskalacji stosunku do mniejszości żydowskiej w krajach opanowywanych przez hitlerowskie Niemcy, prowadzącej do realizacji programu całkowitej eksterminacji.”

Tad Taube – sponsor pamięci Kim jest największy darczyńca Muzeum Historii Żydów Polskich?

Marcin Marczak

Tad Taube fot: Taube Philanthropies

– Jestem żydem, Amerykaninem i kapitalistą. Dlatego dałem pieniądze na budowę muzeum w Warszawie – mówi “Newsweekowi” Tad Taube, największy darczyńca otwartego właśnie Muzeum Historii Żydów Polskich. Grupa filantropów której przewodzi przekazała właśnie otwartemu muzeum ponad 50 milionów złotych.

Newsweek: Kiedy uznał Pan, że przeznaczy pieniądze na muzeum upamiętniające polskich Żydów?
Tad Taube: Mniej więcej 10 lat temu podczas lunchu w Pałacu Prezydenckim, na który prezydent Aleksander Kwaśniewski zaprosił kilkunastu amerykańskich filantropów w tym mnie. Dał nam mocno do zrozumienia, że upamiętniające Żydów muzeum może stanąć w Warszawie. W pałacowym foyer stał nawet model budynku – oczywiście zupełnie inny od obecnego budynku. W tym czasie okazało, że władze Warszawy przyznały grunt obok pomnika Bohaterów Getta, a polski rząd ogłosił, że będzie finansował wzniesienie gmachu.

Okazało się, że pieniądze o prywatnych darczyńców są potrzebne na ekspozycję stałą. Początkowo chodziło o 7 milionów złotych zabezpieczenia dla banków. Widząc zaangażowanie Polaków uznałem, że warto im pomóc. Szybko okazało się, że jest nas więcej i że jesteśmy w stanie zebrać 35 milionów złotych, które budowniczy muzeum liczyli uzyskać od prywatnych darczyńców. Ostatecznie ja i ludzie, których udało mi się pozyskać dla sprawy przekazaliśmy ponad 50 milionów.

Newsweek: Wiele osób było chętnych by dotować muzeum?
Tad Taube: Pozyskiwanie ludzi dla tej sprawy nie było łatwe. Chodziliśmy od drzwi do drzwi odwiedzając Żydów mieszkających w regionie zatoki San Francisco, ale ich percepcja Polski w tamtym czasie nie była najlepsza. Ot, choćby nieżyjący już Jack Tramiel, założyciel firmy Commodore, a potem właściciel Atari. Gdy usłyszał o pomyśle zaczął się śmiać twierdząc, że postradałem zmysły. Ale kiedy zabrałem go do Polski stał się jednym z najbardziej szczodrych darczyńców i niczym gorliwy neofita zachęcał do tego innych.

Newsweek: A Pan ma prywatne powody do zaangażowania się w budowę?
Tad Taube: Urodziłem się w Krakowie i jako dziecko, latem 1939 r. wyemigrowałem do USA. To wolny rynek w USA dał mi możliwość zrobienia dużych pieniędzy: handlowałem nieruchomościami, zarządzałem firmą produkującą słynne w latach 70. koszule non-iron, produkowałem półprzewodniki w Dolinie Krzemowej. I nagle okazało się, że Polska, którą odwiedzałem za komuny idzie w tę samą stronę – kapitalizmu i wolnego rynku. To dobry – moim zdaniem – kierunek. Zresztą, gdy bylem tu w 1988 r. w Warszawie był jeden sklep, a Krakowski rynek wyglądał jak pustynia. A dziś chyba nie muszę nic mówić.

Jerzy Stuhr: chciałbym, żeby Kaczyński się śmiał

Joanna Stanisławska

Jerzy Stuhr

Chciałbym, żeby Jarosław Kaczyński śmiał się na “Obywatelu”. Wtedy bym wiedział, że trafiłem pod strzechy. Cel tego filmu zostałby maksymalnie zrealizowany: nie kłóćmy się, ale się roześmiejmy. Przyznajmy sami przed sobą, że czasem jesteśmy śmieszni – mówi w rozmowie z Wirtualną Polską aktor i reżyser filmowy i teatralny Jerzy Stuhr.

Joanna Stanisławska: – Kiedy przy okazji “Pokłosia” mocno oberwało się pańskiemu synowi, był pan wstrząśnięty. Teraz jednak sam pan wsadza kij w mrowisko, rozbudowując w “Obywatelu” wątek relacji polsko-żydowskich. I to w takim kierunku, który z pewnością nie spodoba się tym, którzy krytykowali tamten film.

Jerzy Stuhr: Chciałem ten film zrobić przede wszystkim szczerze. Od 40 lat uczę studentów, że asekuranctwo zabija odwagę twórczą. A teraz sam miałbym zrobić unik?

Joanna Stanisławska: Zamiast uniku zdecydował się pan na konfrontację. Chłosta pan nas, Polaków i wytyka nasze narodowe wady, a my tego nie lubimy. Unikamy rozpraw z czarnymi kartami naszej historii.

– Opowiadam o swoim życiu i miałbym udawać, że nie było w nim antysemityzmu? Kiedy do mojego domu na wsi przyjeżdżają w odwiedziny Włosi, słyszę, jak sąsiad ze swojego pola komentuje: “O, znowu tę żydowską mowę słychać!”.

Czytaj dalej tu: Jerzy Stuhr: chciałbym, żeby Kaczyński się śmiał