Izraelczycy zaatakowali bazę w Syrii. Waszyngton: Zagrażacie stabilności regionu

Izraelski atak pod Damaszkiem był drugim przeprowadzonym w ciągu ostatnich kilku dni na terenie Syrii. W ostatni wtorek (18.08) Izraelczycy zaatakowali bazę wojskową Abu Duhur pod Idlibem, kilkadziesiąt kilometrów od syryjskiej granicy z Turcją. Co najmniej osiem bomb poleciało na pasy startowe i hangary.

Atak skrytykowali Amerykanie, nazywając go „niepotrzebną eskalacją, która nie pomaga w utrzymywaniu stabilności w regionie”.

Tom Barrack, amerykański ambasador w Turcji i wysłannik Donalda Trumpa ds. Syrii i Iraku, wyjaśniał w ostatni piątek, że „Izraelczycy prowokują Turków”, próbując wciągnąć Ankarę w konflikt. – To poważne i niepokojące – skwitował w rozmowie z prowadzącym znany podcast w serwisie X libańsko-australijskim influencerem Mario Nawfalem.

Izraelski minister obrony Israel Katz ostro skrytykował wypowiedź Amerykanina, nazywając ją „pełną nieścisłości”. Stwierdził, że Izraelczycy zaatakowali w Syrii „w świetle jasnych informacji wywiadowczych na temat tureckich zamiarów”. Izraelczycy przekonują, że Turcy posłali do bazy żołnierzy i zamierzali rozmieścić w niej swoje drony i sprzęt, na co Izrael nie zamierzał się zgodzić.

Izrael nie od dziś pilnuje syryjskich baz. Nie chce zwiększania tureckiej obecności

Krótko po ataku na bazę Abu Duhur także kancelaria premiera Izraela Benjamina Netanjahu wystosowała oświadczenie, w którym wyjaśnia, że „choć Izrael i Syria uzgodniły status quo w kwestiach bezpieczeństwa, Syria była na granicy złamania go, pozwalając tureckim żołnierzom rozmieścić się w bazie lotniczej”.

Po kilku kolejnych dniach, w ostatni piątek (21.08) rzecznik premiera dorzucił w serwisie X, że atak Izraela na bazę miał „powstrzymać zwiększanie tureckiego zagrożenia”. Dodał, że Izraelczycy ostrzegli syryjskie władze, by nie wpuszczały Turków do Abu Duhur, ale te „zdecydowały się zignorować te ostrzeżenia”.

Izraelczycy nie chcą, by Turcy umacniali się w Syrii, szczególnie, by rozmieszczali tam swoją obronę przeciwlotniczą, drony i pociski, co mogłoby zwiększyć ich przewagę w powietrzu. Argumentują, że Turcja zagraża im w Syrii, bo turecki prezydent nieustannie grozi Izraelowi i otwarcie wzywa do jego zniszczenia. Turcy i Izraelczycy utrzymują stosunki dyplomatyczne, choć faktycznie pozostają one zamrożone od lat.

Izraelczycy nie od dziś pilnują, by Turcy nie ruszali syryjskich baz. W ub. roku zbombardowali dwie bazy w prowincji Homs, po doniesieniach, że odwiedzili je tureccy wojskowi.

W Syrii teoretycznie jest pokój. Ale na miejscu są tureccy i izraelscy żołnierze

Władze w Ankarze nie potwierdziły, czy tureccy żołnierze rzeczywiście przemieścili się do Abu Duhur. Turecki rząd odrzucił jedynie oskarżenia, że Turcy w Syrii mogą stanowić zagrożenie dla Izraelczyków.

Baza, która stała się dziś obiektem eskalacji, nie działa od 2013 r. Podczas wojny domowej kilka razy przechodziła z rąk do rąk. W 2024 r. ostatecznie zajęli ją rebelianci, którzy w tym samym roku obalili reżim syryjskiego dyktatora Baszara al-Asada i przejęli władzę w kraju.

Choć formalnie wojna się skończyła, faktycznie na miejscu sytuacja jest daleka od spokoju. Izrael okupuje tereny południowo-zachodniej Syrii od upadku Asada. Izraelskie władze wprost komunikują, że nie ufają nowemu rządowi – syryjski prezydent Ahmad asz-Szara i jego otoczenie wywodzą się z Al-Kaidy, a Izraelczyków nie przekonują ich zapewnienia, że chcą pokoju w Syrii i w regionie.

Izraelska armia, tuż po przejęciu władzy przez rebeliantów, zniszczyła ogromną część syryjskiej infrastruktury wojskowej i amunicji, bojąc się, że wpadnie ona w ręce islamskich radykałów.

Z kolei turecka armia angażuje się w Syrii z własnych powodów. Turcy wspierali syryjskich sunnickich rebeliantów, którzy obalili szyitę Asada, a po przejęciu przez nich władzy od razu rzucili się ze wsparciem. Od początku kontrolowali strefę buforową wzdłuż północnej granicy Syrii, utrzymując tam swoich żołnierzy, a w ostatnich latach kilka razy przeprowadzali operacje wojskowe przeciwko Kurdom w Syrii. 

Turcja pilnuje, by miejscowi Kurdowie, którzy za czasów Asada wywalczyli sobie namiastkę autonomii w pobliżu tureckiej granicy, nie rośli w siłę, bo władze w Ankarze dekadami same walczyły z kurdyjską partyzantką na swoim terytorium i nie chcą podobnego scenariusza u siebie.

Izrael i Turcja rozmawiają zakulisowo. „Nie chcemy zrobić z Turków wroga”

Napięcia między Turcją i Izraelem, jakie dziś wyraźnie rysują się na syryjskim poletku, pogłębia osobista rywalizacja Netanjahu i tureckiego prezydenta Recepa Tayyipa Erdogana, którzy od lat nie zgadzają się w kluczowych kwestiach w regionie.

Regularnie wymieniają się pogróżkami i obelgami. W ostatni piątek (21.08) izraelski premier oskarżył Erdogana, że jest „antysemickim dyktatorem, który masakruje Kurdów, ukrywa terrorystów z Hamasu, okupuje połowę Cypru i więzi dziennikarzy i polityków, którzy mu się sprzeciwiają”. – Teraz poszerza swoją agresję przeciwko Izraelowi na Syrię, a Izrael nie będzie tego tolerował – dodał.

Kilka godzin wcześniej turecki minister sprawiedliwości Akin Gurlek poinformował, że Turcy wydali nakaz aresztowania Netanjahu w związku z przejęciem w maju przez Izrael statków flotylli z pomocą dla Strefy Gazy. Podczas przejęcia konwoju propalestyńscy aktywiści byli napastowani i upokarzani przez izraelskich funkcjonariuszy.

Nie oznacza to, że oba kraje nie utrzymują kontaktów. Izraelskie radio Kan poinformowało w weekend, że Izrael i Turcja prowadzą nieformalne rozmowy, jak uniknąć dalszych napięć w Syrii.

Izrael nie chce robić sobie z Turcji wroga, ale jeśli nasz przekaz do nich nie dotrze, będziemy zmuszeni działać