Ekshumacja w Wąsoszu
http://www.jewish.org.pl/images/stories/WasoszPomnik.jpg
Od 150 do 1200 Żydów zostało zamordowanych 5 lipca 1941 w Wąsoszu. Śledztwo w tej sprawie prowadzi białostocki Instytut Pamięci Narodowej. Jednym z etapów dochodzenia ma być ekshumacja zwłok ofiar pochowanych w masowym grobie w rowie przeciwlotniczym. Pozwoliłoby to rozstrzygnąć wiele wątpliwości dotyczących zbrodni sprzed 73 lat. Na takie działania nie zgadza się jednak Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich oraz część społeczności żydowskiej.
„5 lipca polska policja obstawiła miasteczko Wąsosz (powiat grajewski). Chuligani miejscowi szli od domu do domu, mordowali w domu i poza domem, kobiety gwałcili, ucinali piersi, małe dzieci rozbijali o mur, zabito też żony komandirów sowieckich, kilku urzędników sowieckich, trupom odcinano palce ze złotymi pierścieniami, ze szczęk wyrywano złote zęby. Gdy w domu zastali rodziców, to najpierw mordowali dzieci, a na końcu rodziców. Pogrom trwał trzy dni. Tyle czasu dali im Niemcy na mord i grabież. Wykopali doły na kolonii i tam zakopali zwłoki. Zginęło około 1.200 Żydów (przyszli z okolicy, bo normalnie było 800). Uratowało się tylko około 15,” wspominał po wojnie Menachem Finkelsztejn.Śledztwo w sprawie zbrodni w Wąsoszu toczyło się w dawnej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich i zostało przez nią zawieszone w 1978. Od 9 stycznia 2004 jest ono prowadzone przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku. Zebrano do tej pory aż siedem tomów akt – dokumentów archiwalnych i relacji świadków. W 2012 IPN dokonał odwiertów w pobliżu grobu masowego, chcąc sprawdzić, czy ciała nie są zakopane poza terenem wyznaczonym przez zbudowany w latach 90. pomnik. To dlatego że zdjęcia lotnicze z okresu wojny wskazywały na inny przebieg rowu przeciwlotniczego niż ogrodzony obszar. Odwierty jednak nie przyniosły rezultatów w postaci znalezienia w okolicy pomnika jakichkolwiek szczątków. Kolejnym etapem ma być ekshumacja.
„Ekshumacja to ogromnie cenne i ważne źródło informacji na temat popełnionej zbrodni,” podkreśla prof. Jan Tomasz Gross. „Szczególnie istotne, kiedy inne źródła są niedostępne. Wąsosz jest najsłabiej udokumentowaną zbrodnią z trzech zbiorowych mordów – Wąsosz, Radziłów, Jedwabne – a więc w tym przypadku jest dodatkowo istotne, aby ją [ekshumację – przyp. red.] przeprowadzić od początku do końca”.W lipcu 2014 IPN wysłał do Piotra Kadlčika członka Zarządu Gminy warszawskiej, będącego jednocześnie przewodniczącym Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP, pismo, w którym zawiadamia, że prowadzone są przygotowania do ekshumacji szczątków pomordowanych, znajdujących się w mogile masowej w Wąsoszu. „Powyższa czynność procesowa według prowadzącego śledztwo prokuratora jest niezbędna dla uzupełnienia i zweryfikowania materiału dowodowego, zebranego w czasie wspomnianego postępowania. Chodzi zwłaszcza o ustalenie, ilu pokrzywdzonych zabito oraz stwierdzenie mechanizmu zadanych im obrażeń i określenia bezpośrednich przyczyn ich śmierci. Badania szczątków zabitych są konieczne, bowiem istnieją rozbieżne dane dotyczące przebiegu zbrodni i jej sprawców oraz ilości ofiar (w źródłach znajdują się niepotwierdzone szacunki, mówiące o 150-250 ofiarach). Wiele materiałów procesowych wskazuje, że zabójstwa zostały popełnione przez sprawców, zamieszkujących w Wąsoszu. Jednak w niektórych dokumentach, zwłaszcza wytworzonych w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku przez byłą Okręgową Komisję Badań Zbrodni Hitlerowskich w Białymstoku, sformułowano tezy o niemieckim sprawstwie zbrodni. Jest oczywistym, że w takiej sytuacji stwierdzenie mechanizmu obrażeń na szczątkach zabitych, potwierdzenie lub wykluczenie faktu użycia broni palnej ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia powyższych rozbieżności dowodowych.”
Przepisy izraelskiej ustawy o ustalaniu przyczyn zgonu w roku 1958 (Księga Ustaw z roku 5718-1958, nr 242) w razie podejrzenia przestępczego spowodowania śmierci formułują obowiązek nakazania otwarcia grobu, ekshumacji i zbadania zwłok.
Opinie rabinów w sprawie ekshumacji są różne.
„Takie działanie jest zakazane,” podkreśla rabin Michael Schudrich w liście przesłanym 27 sierpnia do Zarządu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie.Czytaj dalej tu: Ekshumacja w Wąsoszu
twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com
