Co dalej z Teatrem Żydowskim w Warszawie?
– Teatr polsko-żydowski

Aneta Kyzioł,
26 sierpnia 2014

Przez wiele lat warszawski Teatr Żydowski chciał być strażnikiem pamięci o narodzie, zmierzał w kierunku historii, folkloru, specyficznego skansenu. Czy pod nową dyrekcją stanie się także miejscem żywej, współczesnej sztuki?

Po śmierci Szymona Szurmieja 16 lipca minister kultury Małgorzata Omilanowska napisała, że zakończyła się pewna epoka. Bardzo długa epoka. Szurmiej rządził na placu Grzybowskim przez niemal pół wieku. Był nie tylko dyrektorem teatru, ale także wieloletnim szefem stowarzyszeń i towarzystw żydowskich (przewodniczącym Komisji Koordynacyjnej Organizacji Żydowskich w RP, członkiem Światowego Kongresu Żydów, wiceprezydentem Światowej Federacji Żydów Polskich, członkiem Egzekutywy Europejskiego Kongresu Żydów oraz członkiem Prezydium Światowego Komitetu Kultury Żydowskiej), w latach 1985–89 był posłem na Sejm PRL, także wiceprzewodniczącym sejmowej komisji kultury i członkiem Narodowej Rady Kultury. W wolnej Polsce bez sukcesu startował w wyborach z list SLD. Jego huczne benefisy (ostatni odbył się w ubiegłym roku na 90 urodziny artysty) uświetniały głównie gwiazdy PRL oraz politycy lewicy.

Repertuar teatru także bardziej przypominał peerelowską estradę, z odwołaniami do przedwojennego kabaretu i domieszką klasycznego repertuaru jidysz, niż teatr dramatyczny. Patronami repertuaru Teatru Żydowskiego Szurmieja nie były, jak sugeruje nazwa teatru: Estera Rachel i Ida Kamińskie – wybitne aktorki dramatyczne i reżyserki, matki teatru żydowskiego – ale, co najwyżej, sławiący z humorem przedwojenny Chełm Isaac Bashevis Singer i malujący anioły nad Witebskiem Marc Chagall. Na widowni dobrze czuli się jedynie fani montaży szmoncesów i przedwojennych szlagierów, i to tylko ci, którym nie przeszkadzało, że pod nowym tytułem oglądają stale tę samą treść. Opis przedstawienia „Dla mnie Bomba!”: „taniec, rewia, piosenki, skecze, żarty, anegdoty oraz hity najlepszych kabaretów”, można przeklejać do niemal każdej produkcji. Tytuły mówią same za siebie: „Marienbad”, „Ach! Odessa – Mama…”, „Koszałki Opałki”, „Noc całego życia”, „Pół żartem, pół serio”…

Zamiast głośnych premier w pamięci zostawały kolejne huczne benefisy dyrektora. Oraz zaskoczenie, że w XXI w. w publicznym teatrze dyrektor bez problemu może zatrudniać trzy pokolenia swojej rodziny – w Żydowskim grają i reżyserują dzieci Szurmieja (Jan, Lena, Małgorzata i Dawid) oraz dzieci Jana i wnuki Szymona (Joanna Szurmiej-Rzączyńska i Jakub Szurmiej), wicedyrektorką od 2009 r. jest żona Szymona – Gołda Tencer, aktorka oraz założycielka i szefowa Fundacji Shalom z siedzibą w teatrze.

Specyficzna instytucja

„Ojczyzną Żydów jest pamięć” brzmi życiowe credo Szurmiejów. – Nie ma kultury jidysz bez kultury polskiej, Szolem Asz powiedział: „Wisła szemrze po żydowsku” – cytuje Gołda Tencer. – To jest specyficzny teatr, mamy misję ocalenia pamięci o tych, którzy zginęli, tych zamordowanych 6 mln. Zginął naród, ale nie zginęła wielka literatura, kultura, historia, nie poszły z dymem krematoriów.

Po śmierci Szymona Szurmieja nadszedł moment,….

Czytaj dalej tu: Co dalej z Teatrem Żydowskim…

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com

Sabina Baral

JAK STRACILAM I ODZYSKALAM MOJA KLASE ZLOT WE WROCLAWIU 7-11 WRZESNIA 2010

KAWALEK MNIE

Kazdy ma swoja klase, prawde? Ja tez mialam. Potem ja stracilam. W 2010 roku znowu ja odzyskalam.

Zdalismy mature w 1965 w zydowskiej szkole we Wroclawiu. Bylo nas 36 w klasie… Reszte rozumiecie; po wydarzeniach 68-go roku wszyscy oprocz Wlodka wyjechalismy; 35 z 36-ciu. Rozsypalismy sie po swiecie, pogubilismy sie….

Zydow nie bylo wiele a my bylismy najwieksza klasa w historii szkoly. Przy naszej maturze Folks Sztyme opublikowalo klasowe tableau, ktore sie jakos przechowalo u Rozi w Kopenhadze.

I z tym tableaeu i z kilkoma innymi zdjeciami, w 2008 zaczelam szukac mojej klasy, a w 2010 pojechalismy na nasz I-szy, moze jedyny, zlot klasowy, do Wroclawia. Spotkanie w Ratuszu o ktorym tutaj bylo czescia tego zlotu.

*   *   *

Szukanie nie bylo latwe – rozeslalam “listy goncze” po calym swiecie. Z kilkoma osobami mialam kontakt, ale reszta? W jakim kraju mieszkasz? Jak sie teraz nazywasz — Heniek, Chaim, Henri, czy Henry? Zwerbowalam Komitet Organizacyjny: Lutek zajal sie kontaktami; siedzial setki godzin na Skypie. Staszek zgodzil sie pomoc w logistyce. Szybko sie okazalo ze mamy inne pojecie o tym gdzie i jak ten zlot powinien wygladac. Ja myslalam ze gdzies razem pojedziemy, a oni nic tylko Izrael albo Wroclaw; takie byly sentymenty miedzy Izraelczykami ktorzy stanowili, okazalo sie, najwieksza grupe. Staszek ma kontakty, pomoga wszystko zalatwic. Ja w Polsce za bardzo nie chcialam, juz wiedzialam ze wiele osob woli nie, a inni wrecz zadeklarowali ze do Polski nie pojada… Ale najwyrazniej MOIM KOLEGOM BARDO NA WROCLAWIU ZALEZALO; niech bedzie.

Pozniej Zosia przylaczyla sie do Komitetu i salomonowo starala sie lagodzic spory, a ja skoncentrowalam sie na tym co bedziemy razem robic. Stworzylam strone klasowa na Facebook gdzie zaczelismy sie powoli zbierac. Grzesiek nie zyje; zginal w Izraelu jako zolnierz. Natek gdzies w Australii; pierwsze sluchy tez byly ze nie zyje, ale podobno nie prawda. Znalezlismy Fande, w Nowym Jorku, a ona dotarla do Inki i do Rity. Bronka i ja wybilysmy Michala na szwedzkiej poszukiwarce. Odezwala sie Pola, i Ludka, i Zina… Izio w Melbourne. Leon w Niemczech. Posypaly sie zdjecia i wspomnienia.
ZDECYDOWLAM ZE SKORO WROCLAW, TO Z HUKIEM.

Ustalilismy date. Snilo mi sie uroczyste otwarcie w jakims pieknym miejscu. Przyjaciel z Krakowa wspomnial cos o Bente Kahan – Norweska zydowka, mieszka we Wroclawiu, spiewa w Yiddish. Doczytalam o odnowionej synagodze i o otwarciu planowanym na Maj.

I NAPISALAM DO PREZYDENTA MIASTA. List i odpowiedz ponizej.

A potem setki e-maili i godzin, Jak Pani sobie to przyjecie wyobraza? Ile czasu, przed czy po poludniu, kto tam

moze przyjsc, ile prasy….Co sie wlasciwie ma w tym Ratuszu stac?

Siedzialam ktoregos dnia z Ciocia w Krakowie i opowiadalam. Ze ma byc uroczyscie, ze prosilam aby kazdego wymieniono po nazwisku; ze nie chce ani wyrzutow, ani celebracji… “No to czego chcesz?”, pyta Ciocia. “Chce zeby nam wreczono klucze do miasta.” Ciocia popatrzyla na mnie z niedowiara. “Sabusiu, napewno Was ladnie przyjma, ale klucze do miasta przeciez daja tylko ojcom stanu i koronowanym glowom…” Nie mozesz ich o to prosic.

Za pozno. Juz prosilam. Na ten punkt nie odpowiedzieli i juz wiecej nie wspominalam. Wszystkie inne detale wypracowalismy. Dutkiewicz bedzie przemawial, potem ja, potem przyjecie, desery i szampan, zdjecia, wizyta w prywatnym Gabinecie Prezydenta…

Kwartet smyczkowy to byl ich pomysl.

Bente tez odpowiedziala. Juz wiedziala kim jestem bo DUTKIEWICZ CYTOWAL Z MOJEGO LISTU NA OTWARCIU SYNAGOGI, i moj lit w pelni, jak i tableau klasy, ozdabialy program. Powoli uzgodnilysmy program na pierwszy wieczor, na otwarcie. Bente bedzie dla nas spiewala w Synagodze.

*   *   *

SPOTKANIE W RATUSZU

BYLO NAS W SUMIE WE WROCLAWIU 49 OSOB, z czego 18 to byly osoby towarzyszace, plus trojka nauczycieli.

Sabina Baral – My Jewish Sentiments On Facebook

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com