---

Wojna w Sudanie ma swój punkt ciężkości: Bractwo Muzułmańskie filarem reżimu al-Burhana 

Robert Williams

---

Generał Abdel Fattah al-Burhan, styczeń 2025 (Źródło: Al Dżazira)

Według wszelkich poważnych ocen, wojskowy reżim Sudanu nie działa w izolacji. U jego podstaw znajduje się Bractwo Muzułmańskie — ruch, który od dekad konsekwentnie dąży do przejęcia kontroli nad państwem: siłą, gdy to konieczne; infiltracją, gdy to możliwe; sojuszami regionalnymi, gdy to korzystne.

Bractwo jako rozgrywający w czasie wojny

Od kwietnia 2023 roku lojaliści Bractwa nie ograniczyli się do wsparcia SAF (Sił Zbrojnych Sudanu) — wniknęli w struktury operacyjne, wywiadowcze i polityczne armii.

Sieci powiązane z Bractwem zmobilizowały tysiące byłych oficerów wywiadu, islamistycznych bojowników i weteranów wcześniejszych kampanii dżihadystycznych, by walczyli u boku SAF. Uformowano z nich ideologicznie ukierunkowane milicje, z najbardziej znaną Brygadą Al-Bara ibn Malik, a także jednostkami takimi jak Tarcza Ojczyzny czy Północna Tarcza. Według udokumentowanych źródeł, te formacje otrzymywały broń, finansowanie i wsparcie logistyczne za pośrednictwem oficjalnych kanałów wojskowych, co zatarło granicę między siłami państwowymi a islamistycznymi bojówkami.

Bractwo i sprzymierzone z nim media konsekwentnie sabotują próby zawieszenia broni, odrzucają negocjacje i podważają legalność inicjatyw cywilnych, przedstawiając konflikt jako walkę o przetrwanie przeciwko “zagranicznym agentom” i “wrogom islamu”. Celem tej narracji jest nie tylko legitymizacja ciągłej wojny, ale i zabezpieczenie pozycji Bractwa jako kluczowego sojusznika wojennego.

Tworzenie tzw. struktur “oporu ludowego”, wspieranych przez dowództwo al-Burhana, zapewniło ideologii Bractwa nową instytucjonalną przestrzeń działania po rozwiązaniu jego poprzedniej partii rządzącej. W rezultacie, wojna umożliwiła powrót islamistów do struktur państwowych — tym razem pod płaszczykiem obrony narodowej.

Znany scenariusz: od al-Kaidy do dziś

Dzisiejsza strategia Bractwa powiela wzorce z lat 90., gdy Sudan stał się jednym z głównych światowych ośrodków dżihadyzmu transnarodowego.

W latach 1991–1996 Sudan, zdominowany przez Bractwo, oferował Osamie bin Ladenowi nie tylko bezpieczne schronienie, ale także możliwość prowadzenia działalności gospodarczej i swobodę operacyjną. Al-Kaida tworzyła w tym czasie infrastrukturę finansową, rolniczą i szkoleniową na sudańskim terytorium — pod państwową ochroną.

Skutki tego były globalne. Sudan został powiązany z:

• zamachem na prezydenta Egiptu w Etiopii w 1995 r.,
• zamachami bombowymi na ambasady USA w Kenii i Tanzanii w 1998 r.,
• atakiem na USS Cole w 2000 r.

Te związki doprowadziły do uznania Sudanu za państwowego sponsora terroryzmu — status ten utrzymywał się przez blisko trzy dekady.

Choć Bractwo i al-Kaida różniły się w podejściu ideologicznym, to taktycznie współpracowały. Gdy miały wsparcie państwa, Bractwo umożliwiało działania jeszcze bardziej radykalnych grup.

Hamas, finanse i infrastruktura bojowa

Relacje Bractwa z Hamasem jeszcze wyraźniej pokazują jego rolę jako regionalnego zaplecza ruchów zbrojnych.

Już na początku lat 90. Sudan gościł biura Hamasu, jego personel i struktury inwestycyjne. Przywódca Bractwa, Hassan al-Turabi, pełnił rolę politycznego patrona i mediatora, wspierając konsolidację pozycji Hamasu. Z czasem organizacja ta korzystała z preferencyjnych warunków biznesowych, zwolnień podatkowych i nieograniczonych przepływów kapitału poprzez sudańskie firmy i fundacje charytatywne.

Po obaleniu Omara al-Baszira w 2019 roku władze Sudanu rozmontowały sieć firm powiązanych z Hamasem, przejmując nieruchomości, grunty rolne, fabryki, media i instytucje finansowe o łącznej wartości dziesiątek milionów dolarów. Amerykańskie sankcje potwierdziły później, że przez te struktury przekazano Hamasowi około 20 milionów dolarów.

Sudan był nie tylko centrum finansowym — stanowił logistyczny korytarz.

Iran: pragmatyczny sojusz, strategiczne konsekwencje

Pomimo różnic sunnicko-szyickich, relacja Bractwa z Iranem opierała się na pragmatyzmie. Sudan był punktem tranzytowym irańskiej broni kierowanej do Hamasu, szczególnie w latach 2009–2012. Uzbrojenie z Iranu i postkaddafijskiej Libii trafiało przez Sudan do Strefy Gazy, co przyczyniło się do izraelskich nalotów na cele w Sudanie.

Dla Iranu Sudan był narzędziem projekcji siły. Dla Bractwa — źródłem wpływów, zasobów i pozycji w regionie. Wspólni wrogowie i korzyści liczyły się bardziej niż doktrynalne różnice.

Rdzeń reżimu al-Burhana

Zestawiając powyższe fakty, wniosek jest nieunikniony: Bractwo Muzułmańskie nie jest zewnętrznym dodatkiem do reżimu al-Burhana — to jego ideologiczny i organizacyjny kręgosłup.

Struktury powiązane z Bractwem zapewniają:

• bojowników i milicje wspierające SAF,
• kadry wywiadowcze i bezpieczeństwa w strukturach państwowych,
• polityczną narrację usprawiedliwiającą wojnę,
• regionalne sieci finansowe, propagandowe i logistyczne.

W zamian al-Burhan daje lojalistom Bractwa legitymację, broń i dostęp do struktur państwowych — powielając układ, który umożliwił islamistyczne rządy pod rządami al-Baszira.

To sprzężenie tłumaczy, dlaczego presja międzynarodowa na negocjacje wielokrotnie zawodziła. Każda realna próba przekazania władzy cywilom zniszczyłaby odtworzoną strukturę wpływów Bractwa — a na to obecny reżim nie może sobie pozwolić.

Dlaczego to powinno obchodzić Stany Zjednoczone

Dla amerykańskich decydentów, kryzys w Sudanie nie może być analizowany jedynie przez pryzmat konkretnych osób czy wydarzeń wojennych. Trzeba zmierzyć się ze strukturalną rolą Bractwa Muzułmańskiego.

Reżim, którego rdzeń opiera się na ruchu z udokumentowaną historią współpracy z al-Kaidą, Hamasem i Iranem oraz sabotażem procesów demokratycznych, nie może być wiarygodnym partnerem na rzecz stabilności.

Ignorowanie tej rzeczywistości to prosta droga do powtórzenia błędów lat 90. — gdy Sudan był traktowany jak zwykły podmiot państwowy, mimo że stanowił inkubator dla siatek, które później destabilizowały region i zagrażały interesom USA.

Wojna w Sudanie ma wiele frontów, ale punkt ciężkości pozostaje ten sam. Dopóki ekstremiści z Bractwa trzymają państwo w garści, pokój pozostanie nieosiągalny — a niestabilność będzie wpisana w strategię rządzących.

---

https://www.gatestoneinstitute.org/22209/sudan-war-muslim-brotherhood

Gatestone Institute, 19 stycznia 2026

---

---